Projekt stosownej uchwały z deklaracją przystąpienia Białegostoku do Związku Miast Polskich przygotował prezydent miasta, na ostatniej sesji prawie jednogłośnie poparli go białostoccy radni.
Jak podkreślono w uzasadnieniu uchwały, tradycje Związku Miast Polskich sięgają II Rzeczpospolitej. Wokresie międzywojennym Związek prowadził aktywny lobbing legislacyjny, promocję gospodarczą i kulturalną miast. Po roku 1945 nie miał możliwości wznowienia działalności, jego kongres restytucyjny odbył się w 1991 r. w Poznaniu, gdzie ZMP ma swoją siedzibę.
Związek jest największą tego typu organizacją w Polsce; skupia trzysta miast, w których mieszka ponad 72 proc. miejskiej ludności kraju. Po akcesie Białegostoku ze stolic województw nie należą do niego jedynie Szczecin i Wrocław. Do zadań ZMP należy wspieranie samorządów w działaniach na rzecz rozwoju społecznego i gospodarczego oraz upowszechnianie dobrych praktyk nowoczesnego i innowacyjnego zarządzania samorządowymi wspólnotami mieszkańców.
Organizacja zajmuje się m.in. lobbingiem legislacyjnym dzięki udziałowi przedstawicieli Związku Miast Polskich w pracach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, komisji sejmowych i senackich oraz różnych opiniotwórczych instytucji. Inicjuje wspólne działania przeciwko niekorzystnym dla miast rozwiązaniom prawnym i opracowuje własne projekty zmian ustaw.
Jak poinformował sekretarz miasta Białystok Krzysztof Karpieszuk, składka roczna to 0,3 zł od mieszkańca (Białystok liczy ok. 300 tys. mieszkańców). Jak wynika z uchwały zgromadzenia ogólnego ZMP z 2016 r., mieście o takiej liczbie mieszkańców jak Białystok, przysługuje 22 proc. ulgi od tak ustalonej wysokości składki.
W 2004 r. głównie z powodu tej składki Białystok wystąpił ze Związku Miast Polskich. Radni uznali wówczas, że nie warto wydawać kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie na składkę członkowską (wówczas było to ok. 50 tys. zł), bo - w ich ocenie - z przynależności do tego związku miasto nie miało żadnych korzyści. Padały głosy, że do końca nie wiadomo, czym organizacja się zajmuje, pieniądze wydawane na składkę przeliczano na konkretne wydatki w mieście, np. na zakup kamer do monitoringu ulicznego.
"Bardzo się cieszymy, że Białystok ponownie zdecydował się przystąpić do Związku Miast Polskich. Chcę przypomnieć, że miasto było członkiem Związku, który funkcjonował przed wojną i był wtedy bardzo aktywny w jego strukturach"
- powiedziała Joanna Proniewicz, rzecznik prasowy ZMP.
Przypomniała, że na zjeździe burmistrzów i prezydentów miast województwa białostockiego w grudniu 1927 r. postanowiono założyć KołoMiast Województwa Białostockiego.
Zjazd założycielski tego koła odbył się 27 października 1928 r. w Białymstoku. Przyjęty statut stwierdzał, że działalność koła będzie skoordynowana z działalnością Związku Miast Polskich.
Proniewicz zwróciła również uwagę, że Białystok należał też do założycieli Związku Miast Polskich po 1990 r., a jednym z delegatów kongresu, na którym w styczniu 1991 r. dokonano restytucji działalności Związku, był ówczesny wiceprzewodniczący Rady Miasta Białystok Marek Kozłowski. Później w latach 1999-2003 - jako zastępca prezydenta miasta - był on członkiem zarządu ZMP.
Z województwa podlaskiego do Związku Miast Polskich należą obecnie również: Bielsk Podlaski, Kolno, Siemiatycze, Sokółka, Suwałki i Zambrów.
