Łupki górą!
Ale nawet ten prawie 10-proc. wzrost nie wystarczył, aby Rosja dogoniła Stany Zjednoczone. Bo za Wielką Wodą w 2010 r. wydobycie było o niemal 110 mld m sześc. większe niż w 2009 r. Ten niebywały wzrost wydobycia Stany Zjednoczone zawdzięczają eksploatacji złóż gazu łupkowego uwięzionego w specyficznych formacjach skalnych. W połowie lat 90. amerykańskie firmy gazowe masowo zaczęły wykorzystywać innowacyjne i unikalne technologie eksploatacji gazonośnych złóż łupków bitumicznych. Zadziałało prawo wielkich liczb i ceny gazu w Stanach Zjednoczonych zaczęły gwałtownie spadać. I spadają nadal – w ostatnich dniach na giełdzie w Nowym Jorku za 1000 m sześc. gazu trzeba było zapłacić 164 dol., ponad dwa razy mniej, niż za taką samą ilość surowca muszą obecnie płacić Gazpromowi klienci z Unii Europejskiej. Gaz w USA jest tani, choć wzrasta jego zużycie, zwłaszcza w gospodarce. W 2009 r. ponad 25 proc. tego surowca przeznaczono na produkcję energii elektrycznej przez rosnące w Stanach Zjednoczonych jak grzyby po deszczu elektrownie gazowe.
Gazprom przegrywa z wolnym rynkiem
Tak niskie ceny odbiły się na interesach Gazpromu – w kolejnym roku zmniejszył się eksport rosyjskiego koncernu do Unii Europejskiej. W 2010 r. Gazprom sprzedał unijnym partnerom tylko 138 mld m sześc. gazu. O 2 mld m sześc. mniej niż w 2009 r., gdy kryzys był najgłębszy. Gazprom przegrał z powodu swoich za wysokich cen, bo w 2010 r. sprzedaż gazu w krajach UE wzrosła do poziomu sprzed kryzysu, czyli niemal o 8 proc. Tańsza konkurencja zaczęła wypierać rosyjski gaz z rynku UE. Z powodu tak kiepskiego eksportu z szybów Gazpromu w 2010 r. popłynęło o 20 mld m sześc. mniej surowca, niż zapowiadał koncern.
Złote lata dla gazu?
Niedrogi gaz będzie cywilizowanemu światu w rozpoczynającym się właśnie roku potrzebny bardziej niż kiedykolwiek. Bo ten rok to zdecydowane nasilenie działań (i nacisków), mających na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych. Szczególnie Bruksela wymusza na państwach członkowskich rezygnację z „brudnych” i sięganie po „czystsze” nośniki energii. Ekonomicznie opłaca się w zasadzie tylko jeden z nich – gaz ziemny. Dlatego od pewnego czasu zauważalne jest rosnące zainteresowanie elektrowniami na gaz. Mają one liczne zalety, nie tylko zdecydowanie niższą emisję CO2 i innych szkodliwych substancji niż węgiel i ropa. Budowa elektrowni na gaz trwa od dwóch do trzech lat, jej koszty są zdecydowanie niższe niż innych, są też najbardziej efektywne. Są także jedynym źródłem mocy rezerwowych w sytuacji korzystania z energetyki wiatrowej, gdy z przyczyn naturalnych dochodzi do spadku napięcia w sieci przesyłowej. Wszystko więc wskazuje na to, że na świecie nadchodzą złote lata dla gazu ziemnego, a za sprawą gazu łupkowego być może również w Polsce.
A być może też – dla gazu z Polski…
Wciąż nie wiadomo, ile dokładnie Polska posiada złóż gazu łupkowego. Szacunki, jak wiemy, są bardzo optymistyczne – od 1,4 do 3 bln m sześc. Dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego Jerzy Nawrocki zapowiada, że pierwsze wiarygodne dane o zasobach w północnej części kraju będziemy mieć w połowie kwietnia 2011 r. Prowadząca poszukiwania na Wybrzeżu Gdańskim firma Lane Energy na początku grudnia ub.r. podała, że prace poszukiwawcze koło wsi Łebień są zakończone i firma uznaje je za sukces. Na wiosnę ma zostać przeprowadzony kolejny odwiert w okolicach tej wsi. Specjalistom udało się przeprowadzić testowy wypływ gazu łupkowego. Sukces potwierdził dyrektor Lane Energy Kamlesh Parmer w rozmowie z RMF FM. Zdaniem ekspertów gaz pochodził z docelowego złoża, ma dobre charakterystyki. Warto go wydobywać. Jest na to pewien dowód pośredni: gdy firma wychodzi z założenia, że odwiert jest obiecujący, montuje solidny zawór. Na odwiercie w okolicach Łebienia postawiono trzy duże zawory.
PGNiG liczy środki na inwestycje
Prezes Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa Michał Szubski ocenił 2010 r. w gazie łupkowym dla jego spółki jako „optymistyczny, ale cały czas w analizach”. Dodał, że do marca 2011 r. zakończy się odwiert w w Lubocinie na Pomorzu, rozpoczęty na początku grudnia ub. r. „Odwiert poszukiwawczy jest planowany na głębokość 1000–1100 m. Oczekuje się, że pomiędzy 600 a 800 m głębokości znajduje się strefa potencjalnie uwięzionego gazu łupkowego. Wiercenie zakończy się w lutym, marcu przyszłego roku; wtedy pobrany będzie cały rdzeń i zastanowimy się, kto będzie go badał” – powiedział Szubski mediom. Plan inwestycyjny PGNiG przewiduje ok. 100 mln zł na poszukiwania gazu łupkowego w przyszłym roku. „To są pojedyncze, płytkie otwory, więcej idzie na analitykę niż na wiercenia” – wyjaśnił prezes. W sumie na poszukiwania gazu w przyszłym roku PGNiG chce wydać ok. 1 mld zł, z czego na prace w kraju – 700 mln zł, a na poszukiwania zagraniczne – ok. 300 mln zł. Ponadto 1 mld zł PGNiG planuje zainwestować w 2011 r. w zagospodarowanie złóż, czyli wydobycie.
Jamal nie dla gazu z łupków
Sprawa gazu łupkowego może stać się determinantem polskiej polityki w sektorze gazu ziemnego, a także doprowadzić do zmiany znaczenia Polski w całym regionie. Po roku 2014 powinny już być znane perspektywy wydobycia tego surowca w Polsce. A zainteresowanie już się zaczęło. Gaz-System (spółka Skarbu Państwa, transportująca gaz na obszarze Polski) już miał zapytania od jednej z firm poszukujących gazu łupkowego, jak szybko jest w stanie doprowadzić gazociąg, gdy złoża zostaną odkryte. Szef jednej z największych firm z USA badających polskie złoża łupków nieoficjalnie uważa, że „Jamal nie jest nam potrzebny”. W oczekiwaniu na gaz łupkowy musi być przygotowana infrastruktura do jego sprzedaży. Podstawą ma być nowa strategia, którą Gaz-System powinien niebawem ogłosić.
Infrastruktura dla LNG
Na razie wiadomo, że gdy zacznie działać terminal skroplonego gazu, zostaną uruchomione dwa interkonektory, czyli łączniki między systemami gazowymi o powiększonej przepustowości. Pierwszy ma być rozbudowywany w Lasowie na granicy z Niemcami. Ma umożliwiać przesył 1,5 mld m3 gazu na Zachód. Drugi, o przepustowości 0,5 mld m3 gazu, ma powstać koło Cieszyna na granicy z Czechami. Jednocześnie wewnątrz kraju ma zostać rozbudowana sieć gazociągów o długości ponad 1000 km. Łącznie są to inwestycje o wartości 8 mld zł. – Chodzi o wzmocnienie infrastruktury krajowej, by można było przesyłać gaz np. ze Świnoujścia na południe do zainteresowanych krajów – mówi rzecznik Gaz-Systemu Małgorzata Polkowska. Po 2014 r. Polska ma się połączyć gazociągami także ze Słowacją i Litwą oraz stworzyć korytarz przesyłowy północ–południe. Celem strategicznym jest dotarcie przez Czechy i Słowację do Austrii, Węgier i Chorwacji.
Azjatycki wymiar łupków
Chiny postawiły sobie za cel produkcję biliona m sześc. rocznie gazu z łupków, co stanowi równowartość 30 proc. zużycia gazu przez Chiny w 2010 r. Rząd amerykański i chiński ustaliły formalny proces wymiany wiedzy nt. rozwoju metod wydobycia gazu łupkowego.
Indie planują rozpoczęcie pozyskiwania gazu łupkowego przed końcem 2011 r. Kraj ten ma zamiar ogłosić przetarg na poszukiwanie tego surowca, a jego politycy spodziewają się, że firmy ze Stanów Zjednoczonych dysponujące odpowiednią technologią i kadrami pomogą w rozwoju nowej branży indyjskiej gospodarki. Chociaż zasoby złóż gazu łupkowego nie są jeszcze w Indiach w całości oszacowane, rząd i eksperci wliczają je już do bilansu energetycznego kraju na najbliższą przyszłość. Indyjska Dyrekcja Generalna Węglowodorów ma podstawowe dane o niektórych basenach, gdzie znajdują się złoża łupków gazonośnych. Kilka prywatnych firm indyjskich rozpoczęło już tam prace. Państwowy koncern poszukiwań ropy i gazu ONGC. BO Corp. ujawnił we wrześniu ub. r. wyniki pierwszych odwiertów ze złoża we wschodnich Indiach. Wyniki są bardzo obiecujące, a zasoby nadają się do eksploatacji. Indyjska Dyrekcja Generalna Węglowodorów poinformowała, że spodziewa się niebawem podpisania protokołu ustaleń z Amerykanami w sprawie badań i poszukiwań na innych terenach w Indiach, gdzie przypuszczalnie znajdują się zasoby gazu łupkowego. Indyjsko-amerykańska współpraca przy poszukiwaniu i wydobyciu tego surowca była jednym z tematów rozmów w czasie wizyty w Indiach prezydenta Baracka Obamy w listopadzie 2010 r. Ta współpraca będzie wymagała, aby New Delhi dostosowało swój systemem prawny do wymogów rynkowych. Szef Dyrekcji Generalnej Węglowodorów S. Srivastava zapowiedział, że te zmiany są już przygotowywane. Rozpoczął się nowy rok łupkowy.
