Konsekwencje wyborów w Gruzji mogą być decydujące dla wyniku rozgrywki politycznej, której celem jest ponowne wciągnięcie Gruzji w rosyjską orbitę. Chodzi też o pozbycie się prozachodniego reformatora Saakaszwilego oraz o wpłynięcie na dywersyfikację źródeł energii dla Europy, co obecnie odbywa się poprzez Gruzję i Azerbejdżan z pominięciem Rosji.
Rosyjskie naciski w przededniu wyborów
Noc wyborów była zwieńczeniem gry, którą z ekipą Saakaszwilego podjęła Rosja. Jej najbardziej imponującą odsłoną był moment wyprowadzenia na ulice Tbilisi tłumów ludzi protestujących przeciw tzw. aferze więziennej związanej ze stosowaniem tortur w gruzińskich więzieniach (dziwnym trafem ujawnionej tuż przed wyborami). Ale przecież były i inne nie mniej spektakularne przejawy rosyjskiej ingerencji w gruzińską kampanię wyborczą. Rosyjskie manewry na południu i północy Gruzji, rosyjska banda zbrojna pustosząca jej terytorium, rosyjska militaryzacja separatystycznej Osetii Południowej, w której misja obserwacyjna UE zauważyła w ostatnich dniach wzmożoną aktywność wojskową. Skąd taka determinacja po stronie Kremla?
Bo gruzińskie wybory to papierek lakmusowy rosyjskiego imperializmu. Storpedowanie prozachodniego marszu będącego pokłosiem rewolucji róż będzie oznaczało, że Moskwa przez wiele kolejnych lat utrzyma strefę wpływów wokół swoich granic. Wiele wskazuje bowiem na to, że Bidzina Iwaniszwili może okazać się w najlepszym razie drugim Janukowyczem i ulokować swój kraj na rozstajach pomiędzy Wschodem i Zachodem. Jest to możliwe, dopóki utrzymuje się względny ład międzynarodowy oparty na systemie pozimnowojennym. Jak bardzo jest on niestabilny, jak bardzo rewizjonistyczna wobec niego jest Rosja, świadczy najlepiej rok 2008 i „korekta” ustalonych po upadku ZSRS granic.
Koniec kolorowych rewolucji
Gdy minęła wyborcza noc i prezydent Saakaszwili w specjalnym oświadczeniu uznał porażkę swojego ugrupowania, symbolicznie dobiegł końca okres kolorowych rewolucji. Czy dalsza kariera „Miszy”, lidera rewolucji róż, podąży drogą zmarginalizowanego Juszczenki, a może więzionej Tymoszenko? Dziś nie wie tego nikt, ale Iwaniszwili głośno i stanowczo domaga się jego dymisji.
Co czeka Gruzję? O jakiejkolwiek współpracy ekipy Saakaszwilego z Rosją nie mogło być mowy. Zwycięstwo partii jego oponenta w obliczu zmian konstytucyjnych, które z premiera uczynią najważniejszą osobę w państwie, niemal na pewno doprowadzi do wznowienia relacji dyplomatycznych Gruzji i Rosji zerwanych w 2008 r. A później? Cóż, nowy gruziński kurs z pewnością będzie bardziej elastyczny w stosunku do Moskwy. Wspominałem już, że w najlepszym razie Iwaniszwili zostanie drugim Janukowyczem? Może być nawet gorzej. Gdy piszę te słowa, przeciwnik Saakaszwilego ogłasza chęć utrzymania natowskiego kursu, a zarazem poprawy relacji z Rosją. Taka taktyka nie może się udać. Szczytem dyplomatycznego rozkroku w obszarze postsowieckim jest integracja z UE i utrzymywanie dobrych relacji z Moskwą, ale przecież nawet w takim wypadku Kreml patrzy nieprzychylnie na projekty pokroju Partnerstwa Wschodniego. A NATO? O NATO nie ma mowy. Perspektywa członkostwa Gruzji w Sojuszu, która pojawiła się dzięki czynnemu udziałowi prezydenta Lecha Kaczyńskiego podczas szczytu w Bukareszcie, stała się przecież głównym powodem wojny rosyjsko-gruzińskiej w 2008 r.
Czy Polska straci na przegranej Saakaszwilego?
Trudno dziś wyrokować, jak wiele lider Gruzińskiego Marzenia jest w stanie poświęcić dla dobrych relacji z Rosją. Niewykluczone jednak, że za jakiś czas otrzyma ofertę uczestnictwa w Unii Celnej, prorosyjskiej konkurentce Unii Europejskiej, podobnie jak miało to miejsce w tym miesiącu w wypadku Mołdawii. Byłby to silny cios w lansowane przez Polskę Partnerstwo Wschodnie. Gruzja ma także ważne z punktu widzenia energetyki położenie tranzytowe i do tej pory ściśle współpracowała z europejskim zapleczem surowcowym – Azerbejdżanem. Taki stan rzeczy oznaczał wymierne korzyści dla Europy, wielkie straty dla Rosji. Jak w tej układance odnajdzie się Iwaniszwili? Zresztą gra toczy się o cały Kaukaz Południowy, obszar arcyważny dla bezpieczeństwa energetycznego Starego Kontynentu. Do tej pory Gruzja zacieśniała relacje z Baku i Ankarą, tworząc antyrosyjski blok polityczny i ekonomiczny w tej części świata. Trudno powiedzieć, czy linia ta będzie kontynuowana przez lidera Gruzińskiego Marzenia. Jeśli jednak spełnią się pesymistyczne prognozy, Rosja odzyska wpływy na Kaukazie Południowym i zwiększy potęgę energetyczną, która szybko obróci się przeciwko jej przeciwnikom politycznym.
No i na koniec kwestia najistotniejsza. Wraz z przegraną partii rządzącej Gruzja ostatecznie dołączyła do grona krajów demokratycznych. Oskarżany o dyktatorskie zapędy Saakaszwili zdał test i wraz z uznaniem niekorzystnych dla siebie wyników wprowadził swój kraj do rodziny zachodnich demokracji. Odezwy jego przeciwnika Iwaniszwilego formułowane na zasadzie żądania podania się do dymisji prezydenta Saakaszwilego (jego kadencja kończy się w przyszłym roku) pokazują, że chce on sięgnąć po pełnię władzy. Mam nadzieję, że nie jesteśmy świadkami narodzin kolejnego postsowieckiego dyktatora i zaprzepaszczenia demokratycznego testu, który 1 października Gruzja zdała.
Autor jest redaktorem naczelnym „Polityki Wschodniej” (PolitykaWschodnia.pl), ekspertem Instytutu Jagiellońskiego
