Jakby Pan opisał dzisiejsze stosunki polsko-amerykańskie?
Polska należy tradycyjnie do najbliższych sojuszników Stanów Zjednoczonych, ale ostatnie 3,5 roku w naszych wzajemnych relacjach nie należało, co przyznaję z żalem, do udanych. Polityka zagraniczna Baracka Obamy, zwłaszcza względem oddanych sojuszników USA w Europie Środkowej i Wschodniej, działa na sporą grupę Amerykanów frustrująco. W 2009 r. Obama nagle wycofał się z projektu zainstalowania elementów amerykańskiej tarczy antyrakietowej w Polsce i Czechach, co gorsza – podjął tę decyzję bez konsultacji z rządami obu państw. Bez uprzedzenia zmienił wtedy kurs względem swoich europejskich sojuszników, nie podając żadnych sensownych argumentów usprawiedliwiających takie posunięcie. Ten cios w stosunki polsko-amerykańskie bardzo nas przybił. Wielu osobom w USA nie podoba się usilne zabieganie Baracka Obamy o względy Rosji. Zacieśnianie stosunków z Moskwą również odbyło się kosztem Polski. Nadal uważam, że Polskę i USA łączą mocne więzy, współpracujemy w zakresie globalnego bezpieczeństwa, uczestniczymy we wspólnych projektach ekonomicznych. Nie ulega jednak wątpliwości, że ostatnie 3,5 roku nadwątliło tę przyjaźń.
Republikański kandydat w nadchodzących wyborach prezydenckich w USA Mitt Romney przyjechał wczoraj do Polski. Czego Polacy mogą się spodziewać po tej wizycie?
Po pierwsze, dla Romneya ta wizyta jest okazją, by zdecydowanie dać do zrozumienia, jak istotne są dla USA dobre relacje z Polską. Zresztą mam wrażenie, że Polacy powinni być usatysfakcjonowani tym, w jaki sposób Mitt Romney wyznacza priorytety amerykańskiej polityki zagranicznej. Sam fakt umieszczenia Polski na mapie kilkudniowej podróży po świecie jest wymownym, bardzo symbolicznym gestem. Widać, gdzie Romney stawia akcenty swojej polityki zagranicznej. Ponadto już jego pierwsze wypowiedzi podczas tej podróży świadczą o tym, że nie zamierza skupiać się jedynie na wyliczaniu błędów Baracka Obamy. Romney wychodzi poza czystą krytykę i przedstawia realną alternatywę dla polityki zagranicznej urzędującego prezydenta. Myślę, że Polacy usłyszą konkretne propozycje. Z pewnością odwoła się również do polityki wobec Rosji. Trudno mi wyrokować, czy Romney nawiąże do katastrofy smoleńskiej. Wiem jednak, że niejasności wokół wyjaśnienia przyczyn katastrofy, a zwłaszcza stanowisko Rosji w tej tragicznej sprawie budzą w USA duże zaniepokojenie.
W ostatnich dniach przeżyliśmy pewnego rodzaju licytację na to, który z kandydatów na następnego prezydenta USA ma lepszy pomysł na politykę zagraniczną. Zgodzi się Pan z tym?
To prawda. Tydzień temu, w poniedziałek, Barack Obama przemawiał w Nevadzie, dzień po nim mowę do amerykańskich weteranów w Reno wystosował Romney. To były dwie zupełnie różne wizje amerykańskiej polityki zagranicznej. Obama usiłował przekonać Amerykanów, że to jemu zawdzięczają poczucie bezpieczeństwa, przypomniał, że to za jego urzędowania udało się namierzyć i zabić Osamę bin Ladena. Przypisał sobie zasługi zakończenia wojny w Iraku i rychłego wycofania wojsk amerykańskich z Afganistanu. Mitt Romney w pewnym sensie zganił to samouwielbienie prezydenta USA. Stwierdził, że to za administracji Obamy, mimo kilku sukcesów w walce ze światowym terroryzmem, doszło do znacznego osłabienia pozycji USA jako globalnego gracza. Romney wypomniał Obamie zmniejszenie budżetu obronnego USA. Jak zaznaczył, decyzja ta była dla potencjalnych przeciwników Stanów Zjednoczonych, takich jak Rosja, Chiny czy Iran, wyrazem słabości. Romney nie zapomniał Obamie również porzucenia projektu tarczy antyrakietowej w Polsce i Czechach. Jego zdaniem w 2009 r. nowy prezydent, odwracając się od swoich europejskich sojuszników, wysłał niepokojący sygnał do dyktatorów i wrogów cywilizacji Zachodu, którym to ewidentne poluzowanie więzi polsko-amerykańskich było najzwyczajniej na rękę.
Załóżmy, że Mitt Romney wyprzedzi Obamę w wyścigu do Białego Domu. Co się w takim układzie stanie z polityką resetu w stosunkach z Rosją?
Prawdopodobnie nastąpi równowaga. Z niepokojem śledziliśmy w Stanach jednotorową strategię Baracka Obamy, który nie bacząc na koszty, za cenę zaufania naszych sojuszników forsował zbliżenie Waszyngtonu z Moskwą. Nie przewiduję, by Romney wrócił do zimnowojennej retoryki albo nastawał na otwarty konflikt, ale myślę, że jego prezydentura byłaby powrotem do prowadzenia z Rosją rozmów w pozycji wyprostowanej. Bez przemilczania niewygodnych dla Moskwy kwestii. To by była polityka zagraniczna w duchu Ronalda Reagana. Prezydent powinien mieć umiejętność mówienia o tym, co mu się nie podoba. Barack Obama w rozmowach z Władimirem Putinem czy Dmitrijem Miedwiediewem nigdy nie podjął tematu łamania praw człowieka w Rosji czy zwalczania opozycji. A powinien. Tu nie chodzi o żaden wyścig, kto pierwszy naciśnie atomowy guzik, ale o prowadzenie polityki zagranicznej właśnie w pozycji wyprostowanej, co zawsze spotykało się z dużym poparciem amerykańskiego społeczeństwa.
