Z wynurzeniami niepokornego pułkownika i przygotowanymi przez niego dokumentami można się zapoznać w książce „Edmund Klich – moja czarna skrzynka”, która ukazała się w Wydawnictwie Czerwone i Czarne. Wywiad rzeka udzielony Michałowi Krzymowskiemu oraz dokumenty z archiwum płk. Klicha są istną kopalnią pretensji i zarzutów, które powinny wstrząsnąć krajem. W POlsce nie wiadomo, jaki będzie skutek tej publikacji, bo zarzuty o zdradę czy współpracę z obcymi służbami nie robią już na nikim wrażenia.
Dostęp do premiera
Kilka dni po wywyższeniu Edmunda Klicha, czyli po uznaniu go za jedynego akredytowanego przy badaniu smoleńskiej katastrofy, wydarzyło się coś, co postawiłoby w stan alarmu służby bezpieczeństwa każdego niepodległego kraju. Rosjanie zaproponowali Klichowi, że załatwią mu kontakt z szefem polskiego rządu z pominięciem ministra obrony, któremu formalnie akredytowany podlegał, ale za którym nie przepadał. Pułkownik przekazał informację o tej niecodziennej ofercie do Warszawy.
Doniesienie, że służby obcego państwa (w tym wypadku potencjalnego przeciwnika i wroga nie tylko Polski, ale i naszego sojuszu obronnego) oferują załatwienie bezpośredniego dostępu do szefa polskiego rządu, powinna wywołać szok. I rzeczywiście ministra obrony ten sygnał zdumiał. Najbardziej zaskakujący był jednak efekt całej afery. Akredytowany otrzymał to, co oferowali mu Rosjanie. Premier Tusk spotykał się z nim twarzą w twarz pod koniec kwietnia 2010 r. aż trzykrotnie. Co więcej, meldunki akredytowanego, które wcześniej trafiały do ministra obrony, przekazywane były potem już tylko do premiera. „Chciałem wyjść spod ministra Klicha i przerzucić sprawę na poziom szefa rządu – stwierdza akredytowany. – I to się udało, bo od tej pory nie musiałem już słać meldunków do MON-u, pisałem prosto do kancelarii premiera” (s. 94).
Na garnuszku Rosjan
Edmund Klich ujawnia okoliczności swojego awansu: „Z wojskowymi Rosjanie nie chcieli rozmawiać, a ze mną – tak. Może widzieli we mnie współpracownika i liczyli, że ja im wszystko odpuszczę” (s. 68). Z zapisków Klicha wynika, że polscy wojskowi „założyli sobie, że wszystko zwalą na Ruskich”. Tymczasem Klich stale przekonywał, że to polski system (czyli Siły Powietrzne RP) są odpowiedzialne za katastrofę. I pozostaje wierny tej teorii do dziś, mimo wszystkich ujawnionych faktów, które jej przeczą.
„Polski” akredytowany był po imieniu z Rosjanami prowadzącymi badanie i jednocześnie pozostawał w konflikcie z Polakami próbującymi włączyć się do śledztwa. Chwalił się przede wszystkim swoimi doskonałymi relacjami z Aleksiejem Morozowem, któremu premier Putin powierzył kierowanie technicznym badaniem katastrofy. I nie przeszkadzała Klichowi w tych świetnych kontaktach nawet inwigilacja. Klich był bowiem przekonany, że wszystkie rozmowy Polaków badających katastrofę są podsłuchiwane (s. 68). Swoje meldunki dla rządu przekazywał poprzez szyfrowaną łączność wojskową. „Niedługo po tym, gdy dowiedziałem się, że wojsko zwija łączność specjalną i nie będę miał jak słać meldunków do Warszawy, spotkałem się z Morozowem. Zaproponował mi, że może załatwić, by moje meldunki były przesyłane bezpośrednio do premiera Donalda Tuska. A ja wcześniej pytałem naszych szyfrantów, czy mają możliwości przesyłania moich pism prosto do premiera, bez żadnych pośredników. Skąd Morozow o tym wszystkim wiedział?” – pyta retorycznie pułkownik.
Akredytowany odpowiedział Rosjaninowi, że nie chce, by mu załatwiał bezpośrednie dojścia do premiera Tuska, gdyż „to mogłoby oznaczać, że jest na garnuszku Rosjan”.
Wydarzenie nie z tej ziemi
Kiedy Edmund Klich zameldował do Warszawy, że Rosjanie zaoferowali mu bezpośredni dostęp do premiera, minister obrony przeżył szok. Sprawą zajęły się natychmiast polskie służby specjalne. W nagranej przez akredytowanego potajemnie rozmowie w Ministerstwie Obrony 22 kwietnia 2010 r., którą ujawniła „Gazeta Polska”, minister Bogdan Klich mówi: „To muszę powiedzieć, że to wydarzenie nie z tej ziemi. Żeby przedstawiciel obcego państwa występował z taką inicjatywą do przedstawiciela rządu polskiego, że obce państwo będzie wpływało na polski rząd w pańskiej sprawie”. Speszony pułkownik próbuje się tłumaczyć: „Ja napisałem tę prawdę, żebym nie miał kłopotu z tego powodu”. Ale minister dociska go, aby potwierdził jeszcze raz propozycję Morozowa: „Ale zwrócił się, czy nie zwrócił się?”. Edmund Klich potwierdza: „Tak. Ale żebyśmy jasność mieli. On się zapytał tak: »Edmund, czy pomóc ci, żebyś miał bezpośredni kontakt z premierem, a nie z ministrem obrony?«. Ja mówię: »Nie, dziękuję, ja mam kontakt z panem ministrem obrony«. Minister obrony dodaje: "Muszę powiedzieć, że dla mnie było to zaskakujące, dla naszych służb też". Edmund Klich broni się: "Dlatego ja zameldowałem, prawda, od razu”. Minister ostrzega akredytowanego: „Żeby nie było tak po prostu, że oni będą pozyskiwać przez pana, (…) jakieś informacje, które są wrażliwe dla bezpieczeństwa państwa polskiego”. Akredytowany czuje się zmuszony zaprzeczyć, że przekazuje Rosjanom takie informacje, choć przyznaje, że jest z nimi po imieniu.
Urząd ochrony premiera
Niedługo po tej rozmowie Edmund Klich spotkał się trzykrotnie z premierem. Po powrocie do Rosji wysyłał swoje meldunki już tylko bezpośrednio do niego. Potem przez następne miesiące smoleńskiego badania Edmund cieszył się nieustającymi względami premiera Tuska, wbrew wszystkim, którzy chcieli go odsunąć od niego i mimo otwartego konfliktu z MON, wojskiem i prokuraturą, mimo szkalowania polskiego lotnictwa, mimo rzucania bez żadnych dowodów oskarżeń przeciw poległym lotnikom. Powołując się na Edmunda Klicha, premier zapewniał, że mamy pełny dostęp do rosyjskiego badania i że Rosjanie robią więcej niż muszą. Książka Klicha jest kolejnym dowodem na to, że te oświadczenia składane przed kamerami i przed parlamentem mijały się z prawdą. Rosjanie od dnia, w którym uznali Klicha za akredytowanego, utrudniali Polakom dostęp do podstawowych czynności dochodzenia, nie przekazywali im podstawowych informacji i dokumentów, łamali wymogi prawa, które sami przyjęli jako podstawę dochodzenia. Mimo to premier publicznie zapewniał, że współpraca układa się nadspodziewanie dobrze. Dziś jasno już widać, jak żałosne są efekty tej uległości rządu i ukrywania prawdy przed własnym narodem. Czy może być wyraźniejszy symbol tego upadku niż wypucowane szczątki polskiego samolotu internowane na betonie rosyjskiego lotniska?
