Czy łatwo jest zrobić film o żyjącej, choć pomnikowej już postaci? Czy prosto jest zrealizować filmową opowieść o najdłużej urzędującym premierze wielkiego kraju – kobiecie, którą zna prawie cały świat, bo pamięta ją z telewizyjnych serwisów i gazet?
Jak trudne to wyzwanie, przekonały się twórczynie filmu „Żelazna Dama” – reżyser Phyllida Lloyd i autorka scenariusza Abi Morgan.
Biografia Margaret Thatcher, osoby niezwykłej, opowiedziana jest z pasją, choć niestety bardzo wybiórczo. Zabieg polegający na obserwacji zmagań staruszki Thatcher, przez której halucynacje czy wspomnienia przywoływane są wydarzenia z jej życia, jest dość bezpiecznym rozwiązaniem formalnym, bo tworząc swoistą mozaikę, pozwala autorkom wyzbyć się troski o chronologię i wartościowanie wydarzeń. Najbardziej wyraziście zaznaczony jest wątek przebojowej kobiety, która w zdominowanym przez mężczyzn świecie okazuje się nie tylko godną partnerką i rywalką, ale właśnie swoim męstwem przewyższa często niemęskich mężczyzn. Jej droga na szczyty politycznej kariery to świadomy wybór, ale i właśnie żelazna konsekwencja.
- Dziś ludzie chcą być kimś, zamiast coś zrobić – narzeka bohaterka, przywołując słowa ojca i jednocześnie wskazując, kto uczył ją determinacji w działaniu. Polemizując z oczekiwaniami rodziny, ustala priorytety: - Przecież jestem w służbie publicznej!.
Czy można było uniknąć tak plakatowych deklaracji? Ale czy w dwugodzinnym filmie da się opowiedzieć niezwykły życiorys, nie stosując tego rodzaju skrótów?
Film znakomicie podkreśla w biografii Margaret Thatcher proces, jak na tle swojego politycznego otoczenia ta skromna kobieta z prowincji wyrasta na giganta z innej epoki, na uosobienie rycerskiej odwagi, godności i siły woli. Jak staje się przywódcą, który nawet za cenę wojny potrafi upomnieć się o honor bycia Brytyjczykiem. Żeby podejmować tak trudne decyzje, trzeba nie tylko wierzyć w słuszność swoich racji, ale jeszcze wierzyć w możliwość ich realizacji, a na pewno nie lękać się przed wzięciem za nie odpowiedzialności. – Dziś ludzie ciągle tylko mówią, co czują, zamiast mówić, co myślą... – tak rozpoczyna się genialny dialog bohaterki z lekarzem. To jedna z najlepszych scen w filmie.
Meryl Streep gra niesamowicie. Wszystkie inne postacie filmu to zaledwie akompaniament do wirtuozerskiej partii wielkiej Meryl. Rekompensuje swoją grą wszystkie słabe strony filmu. Mielizny scenariusza, przydługie, nieraz nużące sceny wizji naszej bohaterki czy zbyt nachalnie brzmiące feministyczne manifesty. To, czego pani reżyser nie można wybaczyć, to kompletnego zmarginalizowania roli brytyjskiej premier w demontażu Imperium Zła. Tak bowiem nazwał Związek Sowiecki jej polityczny druh – Ronald Reagan. Prezydent USA pojawia się wprawdzie epizodycznie – w scenie tańca, a raz nawet, na mgnienie oka, na biurku widać jego zdjęcie z Janem Pawłem II. Ot i wszystko, jeśli chodzi o pozostałych dwóch bohaterów z trójki owych gigantów, którym świat zawdzięcza upadek komuny. Szkoda, że lewackie preferencje reżyser Lloyd, manifestującej przy różnych okazjach swoją odmienność seksualną, zaważyły na takim zredukowaniu biografii wielkiej Margaret Thatcher – kobiety, która miała odwagę zmienić historię.
