Urodził się 31 sierpnia 1912 r. na Kielecczyźnie. Maturę uzyskał Ostrowcu Świętokrzyskim w 1932 r., następnie ukończył elitarną Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. W rok po tym, jak w 1935 r. awansowany został do stopnia podporucznika rezerwy, rozpoczął naukę w oficerskiej szkole policji w Mostach Wielkich. Już jako policjant strzegł porządku publicznego na wołyńskich posterunkach min. W Horochowie i Kisielinie.
W 1938 r. otrzymał przeniesienie na stanowisko dowódcy kompanii szkolnej w warszawskim Golędzinowie. Podczas kampanii wrześniowej 1939 r. dowodził pododdziałem w Zmotoryzowanym Batalionie Policji. Po ucieczce z węgierskiego obozu internowania przedostał się do Francji, gdzie podczas wojny z Niemcami w 1940 r. dowodził baterią w 4. pułku artylerii ciężkiej.
Po upadku Francji, przewodząc oddziałowi rozbitków z różnych polskich jednostek, przedostał się jednym z ostatnich transportów na Wyspy Brytyjskie. Kurs dywersji służb specjalnych przeszedł w Briggens pod Londynem.
W nocy z 7 na 8 listopada 1941 r. jako „Cichociemny” zrzucony został na teren okupowanej Polski, gdzie w ramach działalności ZWZ-AK zajmował się sprawami zaopatrzenia materiałowego drogą lotniczą. Koordynował również przyjmowanie kolejnych „Cichociemnych” zrzucanych na spadochronach do Generalnego Gubernatorstwa. Palił się do akcji bezpośrednich. Na jego osobisty wniosek w czerwcu 1942 r. dowództwo Armii Krajowej mianowało go dowódcą II odcinka „Wachlarza” w Równem na Wołyniu. Aresztowany przez Niemców zbiegł z więzienia w Zwiahlu i piechotą dotarł do Warszawy, gdzie organizował z sukcesem spektakularne akcje bojowe.
Najbardziej pamiętany jest jako organizator i legendarny dowódca Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”. W pobliżu Wąchocka na terenie Puszczy Jodłowej zorganizował bazę wypadową aktywnie działających leśnych oddziałów bojowych. Wielokrotnie podejmował decyzje sprzeczne z oczekiwaniami przełożonych, stawiając na bezkompromisową walkę z okupantem. W wyniku zaistniałych na tym tle konfliktów z dowództwem AK przeniesiony został do dyspozycji KG AK. Po krótkim pobycie w Warszawie mianowano „Ponurego” dowódcą batalionu w 77 pp AK w okręgu nowogródzkim. Jako doskonały taktyk partyzanckich działań leśnych przeprowadził szereg zakończonych sukcesem brawurowych akcji bojowych. Poległ w trakcie szturmu na posterunek niemiecki pod Jewłaszami.
- Powiedz żonie i rodzicom, że ich bardzo kochałem, i że umieram jako Polak... I pozdrówcie Góry Świętokrzyskie... - wyszeptał przed śmiercią Jan Piwnik do znajdującego się przy nim lekarza.
„Ponury uczył nas brawury” - mówili i śpiewali jego podkomendni. Pochowany początkowo na cmentarzu w Wawiórce koło Lidy. W 1987 r. szczątki „Kmicica polskiej partyzantki” - majora Jana Piwnika ps. „Donat”, „Ponury”- sprowadzono do Polski, a rok później złożono w klasztorze Cystersów w Wąchocku.
Pochowano go na cmentarzu w Wawiórce. Pośmiertnie został awansowany do stopnia majora.
