Londyn to bez wątpienia światowa stolica rynków finansowych. Jednak w związku z deklaracją Brytyjczyków o chęci opuszczenia struktur unijnych, wiele firm wyraziło zainteresowanie przeprowadzką do innych krajów Unii Europejskiej. Dziennikarze i eksperci tworzą już rankingi atrakcyjności miast, które mają szanse zagospodarować część rynku.
Miasta z kolei upatrują w tym swoją szansę i pragną ugrać dla siebie jak najwięcej. Również wielu krajowych ekspertów uważa, że to bez wątpienia najlepszy czas na przekonanie międzynarodowych korporacji do jeszcze większego inwestowania w naszym kraju.
A atutów mamy nie mało. Inwestorzy szukają przede wszystkim rynku o stabilnej gospodarce, przejrzystego prawa oraz zaplecza technicznego i personalnego. Te wszystkie punkty, z czego zdaje sobie sprawę Wicepremier Mateusz Morawiecki, spełnia miasto stołeczne Warszawa. Wykształcone, znające języki kadry, niewygórowane żądania finansowe i ogromne wciąż rozrastające się zaplecze biurowe w centrum Europy Środkowo Wschodniej, o którym później. Najbardziej bowiem jest interesujące czy i w jakich okolicznościach na tym skorzystamy?
Bodziec na akumulacje polskiego kapitału
Na początku transformacji ustrojowej Polacy zostali poinformowani, że tylko kapitał zagraniczny jest w stanie zapewnić nam postęp. Pod przykrywką szybkiego rozwoju gospodarczego prywatyzowano majątek narodowy. Przyczyniło się to w konsekwencji do dominacji zagranicznych korporacji w wielu dziedzinach gospodarczych. Niby nic w tym złego, w końcu na tym polega wolny rynek. Jednak co z akumulacją kapitału krajowego, który mógłby być przeznaczony na inwestycje? Kapitał ten mógłby stanowić wewnętrzny bodziec pobudzający rozwój, bez uzależnienia od zewnętrznych źródeł finansowania. Brak takich środków naraża nas na ryzyko pogorszenia bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej netto, o czym doskonale wie i przedstawia w swoim planie Wicepremier Morawiecki.
Kontekst zagospodarowania międzynarodowych korporacji i planu resortu rozwoju jest nieprzypadkowy. Otóż głównym beneficjentem migracji firm do Warszawy, oprócz rynku pracy, będzie stołeczny rynek nieruchomości komercyjnych. Biurowce zostaną w pełni zagospodarowane, hotele wypełnione menadżerami podróżującymi służbowo, a centra handlowe będą liczyć zyski z wydatków poczynionych przez bogatych zagranicznych klientów. Wszystko wygląda pięknie dopóki nie zwrócimy uwagi na strukturę właścicielską tego sektora. A zdecydowana większość warszawskich nieruchomości komercyjnych należy do zagranicznych funduszy inwestycyjnych. Kupują one zresztą już gotowe i wynajęte budynki od… zachodnich deweloperów. Problem polega na tym, że cały łańcuszek zamyka się w niepolskim kapitale. Dlatego też cały zysk transferowany jest poza granice Polski, np. Belgii, Niemczech czy Francji. A kwoty transferów są gigantyczne. W końcu Warszawa to już prawie 5 mln kw. samej powierzchni biurowej.
Ostatnie lata to przykład na to, jak nasz kraj nie doceniał polskich przedsiębiorstw, a często faworyzował kapitał obcy, kosztem naszych narodowych oszczędności i rozwoju. Zasada równowagi była łamana na każdym etapie, od centralnego po samorządowy. Spółki Skarbu Państwa wybierały do współpracy przy kluczowych projektach firmy zagraniczne. Na przykład stacja kolejowa Warszawa Zachodnia zagospodarowana została przez słowacką spółkę HB REAVIS (w zamian za renowację dworca), a belgijskie Ghelamco z kolejową spółką Xcity planuje realizację projektu biurowego obok dworca Warszawa Gdańska. Inwestycja ma zostać oddana do użytku w ciągu najbliższych kilku lat i szacuje się, że przyniesie ponad 300 tys. mkw. powierzchni.
Sprawy przez ostatnie lata także nie ułatwiały samorządy, które często bardzo chętnie wielokrotnie pozwalały na budowę budynków komercyjnych realizowanych przez i dla firm z zagranicy, podczas gdy polski kapitał, jak np. Bank PKO BP S.A. już ponad 6 lat czeka na wydanie decyzji o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla swojego projektu budowy rodzimego wieżowca przy ul. Marszałkowskiej.
Realizacji założeń Ministerstwa Rozwoju w zakresie akumulacji kapitału jest niezbędna i pilna. Choć część z nich, jak budowa grupy kapitałowej konsolidującej główne instytucje wsparcia rozwoju gospodarczego, nabiera realnego tempa, to jednak rodzime przedsiębiorstwa muszą jak najszybciej odczuć poprawę swojej sytuacji. Nie chodzi tu oczywiście o faworyzowanie polskiego kapitału na rynku UE, ale o wspieranie go, tak aby polscy przedsiębiorcy mogli dalej się rozwijać i na równych zasadach konkurować z przedsiębiorstwami z zagranicy.
Rafał Kożuchowski, prezes Instytutu Zmian