Margaret Thatcher, córka drobnego sklepikarza, która jako nastolatka pomagała ojcu w sklepie, była pierwszą kobietą premierem w dziejach Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Została szefem rządu Jej Królewskiej Mości, mimo że swoim najbliższym współpracownikom niedługo przed wyborem na szefa opozycyjnej Partii Konserwatywnej mówiła, że… za wcześnie jest, aby Brytyjczycy wybrali kobietę na premiera!
Brytyjskie cnoty i arogancja
Była uosobieniem brytyjskich cnót, ale nieraz też brytyjskiej arogancji. To właśnie cnoty doprowadziły Margaret Thatcher do przeszło 30 lat zasiadania w House of Commons – Izbie Gmin – oraz rządzenia Brytanią przez ponad dekadę (dzięki niej torysi mogli rządzić niemal dwie dekady). Z kolei jej arogancja, okazywana publicznie nawet wobec najbliższych współpracowników, doprowadziła ją do utraty pozycji we własnej partii, a w konsekwencji – do dymisji ze stanowiska szefa rządu.
W swojej ojczyźnie budzi emocje. Z jednej strony zapewniła prosperity krajowi, z drugiej pogłębiła kontrasty społeczne.
Dla nas, Polaków, będzie jednak symbolem antykomunizmu w każdym wydaniu. Obok Ronalda Reagana była najgłośniejszym krytykiem Związku Sowieckiego i ideologii praktyki komunistycznej. Berliński mur kruszał także w jakiejś mierze dzięki niej.
Ikona antykomunizmu i wolności
Dla wielu polskich środowisk okres rządów Thatcher może być przykładem tego, w jaki sposób polityczny przywódca jest w stanie wskrzesić we własnym społeczeństwie cnoty patriotyczne, przywrócić własnemu narodowi poczucie dumy, a obywatelom radość z bycia częścią szerszej wspólnoty narodowej. Nawet w czasach kryzysu gospodarczego Thatcher potrafiła podjąć kosztowną – z punktu widzenia ekonomicznego – wojnę o Falklandy. Wojnę zwycięską, która dała wielu jej rodakom poczucie, że przymiotnik „Wielka” w nazwie ich kraju jest uzasadniony, że nie jest tylko odcinaniem kuponów od przeszłości.
Miałem okazję spotkać się z nią wkrótce po tym, jak przestała być szefem rządu. Nadal jednak była dla nas, ludzi z Europy Środkowo-Wschodniej, ikoną antykomunizmu i wolności. Zdecydowana w poglądach i działaniach, mająca jasną wizję funkcjonowania ludzi i społeczeństw, jednocześnie potrafiła – przynajmniej czasami – uczyć się od innych i ich słuchać.
Brytyjskiej polityce przywróciła świat prostych wartości. Była najwybitniejszym premierem Jej Królewskiej Mości w II połowie XX w. i jednym z najwybitniejszych polityków brytyjskich w całym XX w. Paradoksalnie większą estymą cieszyła się i cieszy za granicą niż w swojej ojczyźnie, choć przecież milionerzy z lat 80., właściciele fortun powstałych za jej rządów, nie przypadkiem nazywani byli „dziećmi Thatcher”.
Klęska konserwatystów
Jak bardzo zmieniła się sytuacja Partii Konserwatywnej, która po 14 latach znowu doszła do władzy, świadczy fakt, że konserwatywna, także w sprawach obyczajowych, Margaret Thatcher, już nie będąc premierem, potrafiła publicznie skrytykować nowego szefa partii (obecnego szefa MSZ-etu) Williama Hage’a za to, że na dorocznym kongresie partii zamieszkał w hotelu w jednym pokoju ze swoją narzeczoną. Obecnych zmian obyczajowych we własnej partii – na szczęście dla torysów – „Iron Lady” już nie komentowała.
1 maja 1997 r., gdy w Partii Konserwatywnej zabrakło już Żelaznej Damy, byłem świadkiem (jako obserwator podczas wyborów w Londynie) największej klęski wyborczej brytyjskich torysów od początku XX w. Wtedy właśnie ten, który pierwszy rzucił Margaret Thatcher rękawicę w walce o fotel szefa partii, Michael Heseltine, nie zdobył nawet mandatu! Tak kończą się rozłamy w prawicowych partiach, których elektorat ceni sobie przede wszystkim jedność. Nie tylko zresztą na Wyspach Brytyjskich.
![Prezydent Nawrocki: „Niech Bóg ma w opiece naszą Ojczyznę!” [WIDEO]](https://files.niezalezna.tech/images/upload/2026/11/11/n_5dcac1b8db6d225a7ce7cbcc74c714d0b0c1dcdab025b584e06e734205b9c8e6_c.jpg?r=1,1)
