Cmentarzysko kurhanowe w Szwajcarii pochodzi z okresu rzymskiego i wędrówek ludów. Teren został przebadany w latach 1955-1966 przez Kompleksową Ekspedycję Jaćwieską. Obecnie jest to rezerwat archeologiczny o powierzchni ok. 4 hektarów. Kurhany jaćwieskie w lesie w Szwajcarii koło Suwałk odkryto po II wojnie światowej.
Jaćwingowie przywędrowali na tereny dzisiejszej Suwalszczyzny ok. V wieku p.n.e. Był to lud wojowniczy, blisko spokrewniony z Prusami i Litwinami. We wczesnym średniowieczu podbił ich zakon krzyżacki.
Mieszka zaś naród Jaćwingów w północnej stronie, graniczy z Mazowszem, Rusią i Litwą i ma język w dużej mierze podobny do języka Prusów i Litwinów i zrozumiały dla nich, a ludy dzikie, wojownicze i tak bardzo żądne sławy i pamięci, że dziesięciu spośród nich walczyło ze stu wrogami, zachęconych tą jedyną nadzieją i świadomością, że po śmierci i zagładzie ziomkowie będą ich sławić pieśniami o dzielnych czynach. To usposobienie przyprawiło ich o zgubę, ponieważ mała garstka łatwo ulegała liczebnej przewadze tak, że powoli niemal cały ich naród wyginął, ponieważ nikt z nich nie cofał się przed nierówną walką, ani nie starał się uciec po wdaniu się w walkę.
– pisał w kronikach Długosz.
Dyrektor muzeum Jerzy Brzozowski poinformował PAP, że centrum powstanie w maju 2027 roku.
Sercem tego centrum będzie zagroda jaćwieska, gdzie będzie chata oraz stodoła do celów edukacyjnych oraz budynki gospodarcze i studnia. Obiekty zostaną otoczone palisadą. Marzyliśmy o tym od trzydziestu lat, teraz mamy fundusze w ramach polsko-litewskiego funduszu Interreg i realizujemy ten ciekawy projekt.
– powiedział Brzozowski.
Wczesnośredniowieczna zagroda jaćwieska, będzie się składała z 4 drewnianych budynków otoczonych drewnianą palisadą o wysokości ok. 2 metrów, z bramą główną i wieżyczką nad wejściem oraz dwoma bramami bocznymi. Projekt przewiduje także budowę nowego budynku recepcyjnego z centrum informacyjnym i zapleczem sanitarnym dla zwiedzających i personelu. Będzie on nawiązywał wyglądem zewnętrznym do zrekonstruowanej zagrody jaćwieskiej.
