11 lipca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II RP. Dzień ten obchodzony jest w rocznicę tzw. krwawej niedzieli 11 lipca 1943 r., gdy doszło do fali mordów na Polakach. Był to punkt kulminacyjny rzezi wołyńskiej.
Prezydent w Radrużu
Prezydent Nawrocki w sobotę odwiedzi Radruż (woj. podkarpackie), wieś obecnie położoną przy granicy polsko-ukraińskiej, gdzie w kwietniu 1944 r. doszło do mordu na kilkudziesięciu Polakach.
Według Kancelarii Prezydenta Karol Nawrocki odda tam cześć ofiarom ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na ziemiach wschodnich II RP. Uroczystości zaplanowane są na godz. 13; odbędą się w tamtejszej zabytkowej cerkwi.
Szef prezydenckiego Biura Polityki Międzynarodowej pytany, czego można spodziewać się po wypowiedzi prezydenta na tej uroczystości, zaznaczył, że prezydent „wszystkie swoje przemówienie mówi z głowy i powie to, co uzna za stosowne”.
- Na pewno, jak znam pana prezydenta, będzie mówił prawdę. Będzie bronił prawdy historycznej i polskiego honoru, a w pierwszej kolejności pokłoni się przed ofiarami
- podkreślił.
Centralne obchody w stolicy
Centralne obchody w Warszawie, organizowane przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Instytut Pamięci Narodowej, rozpoczną się przed południem msza św. w Katedrze Polowej Wojska Polskiego sprawowana w intencji ofiar ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej oraz poległych, zmarłych i żyjących żołnierzy 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej.
W południe zaplanowano uroczystości przed Pomnikiem Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej na terenie województw południowo–wschodnich w latach 1942–1947 na Skwerze Wołyńskim na Żoliborzu. Ich częścią ma być wspólna modlitwa, apel pamięci oraz ceremonia złożenia wieńców.
Później wiązanki zostaną złożone również przed znajdującym się obok Pomnikiem 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej.
Jednym z punktów obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa jest oddolna inicjatywa Stowarzyszenia Pojednanie Polsko-Ukraińskie pod przewodnictwem Karoliny Romanowskiej. Po raz pierwszy w historii oficjalna, kilkunastoosobowa delegacja obywateli Ukrainy – w tym uchodźców wojennych oraz osób mieszkających w Polsce – złoży wspólny wieniec pod Pomnikiem Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Warszawie. Jak podkreślają organizatorzy, celem tej akcji, odbywającej się pod hasłem „UPA nie jest naszym bohaterem”, jest publiczne potępienie zbrodni i odcięcie się od nacjonalistycznej ideologii. Ma to być realny krok w stronę autentycznego pojednania obu narodów i odebrania rosyjskiej propagandzie argumentów do wzniecania polsko-ukraińskich konfliktów.
Politycy PiS w Lublinie, Domostawie i Chełmie
O 7.00 w Lublinie pod pomnikiem Ofiar Wołynia kwiaty złożył poseł PiS, Przemysław Czarnek, kandydat partii na premiera. O 12.00 weźmie on udział w uroczystościach w Domostawie (woj. podkarpackie), gdzie również złoży kwiaty pod Memoriałem Ofiar Ludobójstwa na Kresach Wschodnich.
Popołudniu Czarnek wraz z prezesem PiS, Jarosławem Kaczyńskim, wezmą udział w uroczystościach w Chełmie. Główne uroczystości rozpocznie msza św. w Bazylice Narodzenia Najświętszej Maryi Panny o godz. 17, po której uczestnicy przejdą w Marszu Pamięci Ofiar Wołynia na teren tworzonego muzeum, gdzie zaplanowano część oficjalną obchodów, z udziałem przedstawicieli władz. Wieczorem Orkiestra Sinfonia Viva zagra koncert „Tam, gdzie milkną słowa”. Muzycy pod dyrekcją Tomasza Radziwonowicza wykonają m.in. jego kompozycję „Funebre - Elegia Pamięci Ofiar Wołynia”.
Wicepremier na Ukrainie
Hołd ofiarom zbrodni wołyńskiej odda także wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz, który uda się do Ukrainy. „Jutro na Wołyniu w 83. rocznicę Krwawej Niedzieli oddam hołd pomordowanym w Rzezi Wołyńskiej” - poinformował minister obrony w piątek na platformie X. Dodał, że „od lat biskup łucki Witalij Skomarowski organizuje tam uroczystości żałobne”. „Nasze myśli i modlitwy będą ze wszystkimi, którzy zginęli tylko dlatego, że byli Polakami. Nie o zemstę, lecz o pamięć i prawdę wołają ofiary” - podkreślił szef MON.
11 lipca - dzień pamięci
Inauguracja regionalnych obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II RP odbyła się już w piątek w podkarpackim Dynowie przy grobie ks. Józefa Kopcia, kapelana Armii Krajowej i administratora parafii w Borownicy, który 12 lipca 1944 r. został zastrzelony na plebanii przez członków Ukraińskiej Powstańczej Armii.
Według ustaleń polskich historyków w lipcu 1943 r. oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) przeprowadziły skoordynowane ataki na około 150 miejscowości zamieszkanych przez Polaków na Wołyniu, co stało się kulminacją zbrodni określanej w Polsce jako ludobójstwo wołyńskie. Kulminacyjny punkt mordów miał miejsce 11 lipca 1943 r. i ten dzień został w ub.r. ustanowiony ustawą jako Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II RP.
Łącznie od lutego 1943 r. do wiosny 1945 r. na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło według badaczy ponad 100 tys. Polaków. Za sprawców uznawani są członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Stepana Bandery oraz podporządkowanej jej UPA.
Dla upamiętnienia ofiar zbrodni wołyńskiej Sejm RP w 2025 r. ustanowił 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Jak podkreślono w ustawie z 4 czerwca 2025 r. „męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd”. (PAP)
