Święta chrześcijan wschodnich poprzedzał 40-dniowy post, bardzo ściśle przestrzegany, zwłaszcza przez ostatnie dni przed świętami i w samą wigilię. W wigilię niektórzy wierni powstrzymują się nawet od picia napojów, aż do spożycia uroczystej, postnej kolacji.
Wierni Kościołów wschodnich mają kilka nazw wigilii. W zależności od regionu i tradycji, mówią na nią np. nawieczerie, soczelnik lub swiaty wieczer. Nazwa soczelnik pochodzi od "socziwa", czyli gotowanej pszenicy polewanej miodem (według innych źródeł - soczystej kaszy), która była poprzednikiem współczesnej kutii robionej m.in. z maku i miodu, tradycyjnie zawsze obecnej na wigilijnym stole.
Posiłek wigilijny rozpoczyna się od modlitwy i dzielenia prosforą. Prosfora (od greckiego "prosphero" - przynoszę) to chleb liturgiczny używany w Kościele wschodnim do konsekracji i komunii. Współcześnie ma kształt małych, mieszczących się w dłoni krążków, po upieczeniu podobnych do malutkich bułeczek. Przygotowaniem i wypiekiem prosfor zajmują się np. mniszki z monasterów (klasztorów).
Jak przypomina dziekan sanocki i proboszcz parafii greckokatolickiej w Komańczy w Bieszczadach ks. Andrzej Żuraw, podobnie jak w Kościele zachodnim, również u wiernych obrządków wschodnich wieczerza wigilijna składa się z dwunastu dań. Na stole będą m.in.: ryby, kilka rodzajów pierogów, żurek czy barszcz z uszkami. - Nie może zabraknąć także kutii – dodał ks. Żuraw.
W nocy wierni Kościołów wschodnich udadzą się do cerkwi na świąteczne uroczystości. W należności od lokalnej tradycji, najczęściej zaczynają się one o północy lub o godz. 2.00 nad ranem; w tym roku odbywają się z zachowaniem zasad związanych z pandemią.
Para prezydencka: życzymy optymizmu i nadziei
Para prezydencka Andrzej Duda i Agata Kornhauser-Duda złożyli wiernym Kościołów wschodnich bożonarodzeniowe życzenia zdrowia, pokoju i rodzinnego ciepła.
"W Wigilię Święta Narodzenia Chrystusa prosimy przyjąć z serca płynące życzenia zdrowia, pokoju i rodzinnego ciepła w gronie najbliższych oraz duchowego pokrzepienia, które niesie ze sobą pielęgnowanie pięknych, wielowiekowych tradycji bożonarodzeniowych. Życzymy Państwu optymizmu i nadziei. Ufamy, że następne Święta Narodzenia Chrystusa będą już wolne od trosk i trudności związanych z pandemią koronawirusa, a przez to jeszcze bardziej uroczyste i radosne"
- podkreślił prezydent Andrzej Duda i pierwsza dama Agata Kornhauser-Duda w życzeniach skierowanych do duchownych oraz wiernych świeckich Kościoła prawosławnego, greckokatolickiego oraz innych Kościołów wschodnich w Polsce.
"Niech rok 2021 będzie dla Państwa szczęśliwy, udany i dostatni, pełen sukcesów i spełnionych marzeń. Niech będzie to czas, w którym Państwa indywidualne i wspólne osiągnięcia umocnią w naszym narodzie ducha wzajemnego szacunku i życzliwości oraz gotowość do współpracy na rzecz wszechstronnego rozwoju i pomyślności naszej Ojczyzny. Christos rażdajetsia!" - podkreśliła para prezydencka.
Szczególne święta dla grekokatolików
Wczoraj życzenia wiernym prawosławnym oraz greckokatolickim złożył przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, abp Stanisław Gądecki.
W życzeniach dla prawosławnych, złożonych na ręce abp Sawy, abp Gądecki napisał, że wołanie anioła, który obwieszcza pasterzom przyjście oczekiwanego od pokoleń Mesjasza, to "zapowiedź ostatecznego zwycięstwa Chrystusa, zwycięstwa życia, prawdy, pokoju, światłości i nadziei".
"Niech w trudnym czasie niepewności, ograniczeń i smutku, wynikających z trwającej pandemii, celebracja świętych tajemnic Bożego Narodzenia napełni niegasnącym pokojem i nadzieją bez granic"
- napisał przewodniczący Episkopatu.
"Obejmuję serdeczną pamięcią prawosławne rodziny, osoby samotne, zwłaszcza starszych i cierpiących, powierzając wszystkich wstawiennictwu Bogarodzicy Dziewicy Maryi" – podkreślił abp Gądecki.
W życzeniach dla wiernych Kościoła greckokatolickiego, przekazanych abp. Eugeniuszowi Popowiczowi, przewodniczący KEP podkreślił, że tegoroczne świętowanie jest wyjątkowe dla grekokatolików w Polsce, w związku z decyzją papieża Franciszka o stworzeniu nowej eparchii olsztyńsko-gdańskiej oraz mianowaniem jej pierwszego biskupa.
- Życzę więc, aby prawda o narodzinach Bożego Syna jeszcze skuteczniej kształtowała serca wiernych, docierając z łatwością – wraz z pasterskim nauczaniem – do jak najszerszego grona grekokatolików w Polsce
– napisał przewodniczący Episkopatu.
Zaznaczył, że "jak każda noc jest zapowiedzią dnia, a bóle rodzenia są zapowiedzią życia" życzył, "aby wszelkie trudności i smutki dnia codziennego – mocą Nowonarodzonego Chrystusa – były zapowiedzią radości i pokoju".
"Moje serdeczne życzenia kieruję do wszystkich grekokatolików w Polsce, ale w sposób szczególny swoją myślą obejmuję Ukraińców, którzy w tym roku z dala od ojczyzny, z dala od swoich rodzin będą obchodzić zbliżające się Święta"
- napisał abp Gądecki. Wyraził jednocześnie nadzieję, że "w ten Bożenarodzeniowy czas nikt nie zostanie sam, a wzajemna życzliwość i serdeczność między nami będą przykładem chrześcijańskiej miłości i jedności wierzących".
