Oceny relacji polsko-niemieckich są zbliżone do tych sprzed czterech lat i należą do najgorszych od stycznia 1987 roku, kiedy to po raz pierwszy CBOS spytał Polaków o tę kwestię. W porównaniu do roku 2017 grupa oceniających stosunki polsko-niemieckie jako przeciętne jest mniejsza o 1 punkt proc.; jako dobre - mniejsza o 2 pkt procentowe, a jako złe - o 1 punkt proc. O 4 punkty procentowe wzrósł odsetek osób udzielających odpowiedzi "trudno powiedzieć".
W badaniach CBOS relacje polsko-niemieckie najlepiej były oceniane w lutym 1991 roku, krótko po podpisaniu polsko-niemieckiego traktatu granicznego.
"Pozytywne oceny wzajemnych relacji dominowały także pod koniec rządów koalicji PO–PSL w 2015 roku. Po objęciu władzy przez Prawo i Sprawiedliwość pod koniec 2015 roku postrzeganie stosunków między Polską a Niemcami dość szybko i bardzo wyraźnie pogorszyło się"
- podkreśla CBOS.
Przekonanie, że stosunki polsko-niemieckie są obecnie "ani dobre, ani złe", przeważa we wszystkich grupach. Nieco częściej niż przeciętnie jako złe skłonni są je określać badani w wieku od 25 do 34 lat (24 proc.), a w grupach społeczno-zawodowych rolnicy (31 proc.) oraz kadra kierownicza i specjaliści (22 proc.).
Według CBOS, cztery lata temu wśród osób źle oceniających stosunki polsko-niemieckie dominowała opinia, że odpowiedzialność za złe relacje ponosi w głównej mierze strona polska, a obecnie ponad połowa badanych postrzegających stosunki polsko niemieckie jako złe (51 proc.) winą za taki stan rzeczy obarcza przede wszystkim stronę niemiecką.
Respondenci pytani o określenie, które kwestie są obecnie największym problemem we wzajemnych relacjach odpowiadali na pytanie otwarte, samodzielnie formułując opinie. Tak samo sformułowano pytanie w badaniu z 2011 r. Stosunki polsko-niemieckie były wówczas oceniane lepiej niż obecnie (41 proc. badanych uznawało je za dobre, a 3 proc. – za złe).
"Z uzyskanych w 2011 roku odpowiedzi wynikało, że najczęściej postrzeganym źródłem problemów były wówczas zaszłości historyczne, w tym głównie dotyczące II wojny światowej. Zwracano m.in. uwagę na kwestię powojennych wysiedleń Niemców oraz ich roszczeń majątkowych i odszkodowawczych wobec Polski. Spośród innych spraw zdecydowanie najwięcej emocji budziła budowa Gazociągu Północnego (Nord Stream) i z tym zagrożenia dla bezpieczeństwa energetycznego Polski"
- zauważa CBOS.
Jak zaznaczono, obecnie wypowiedzi badanych dotyczące problemów w stosunkach polsko-niemieckich częściej odnosiły się do bieżących kwestii politycznych ujmowanych w szerszym unijnym kontekście niż do rozrachunków historycznych. Jeśli chodzi o odniesienia historyczne zdecydowanie najczęściej podnoszono kwestię reparacji wojennych dla Polski, na ogół wskazując na potrzebę rozliczeń finansowych. Osoby krytyczne wobec polityki polskich władz wskazywały z kolei na ich antyniemiecką retorykę i niechętny stosunek do Niemiec.
CBOS zauważa, że wśród konkretnych kwestii spornych zdecydowanie najczęściej wymieniano budowę gazociągu Nord Stream II i zbliżenie niemiecko-rosyjskie. Wskazywano też na problemy gospodarcze, ale i wprost wyrażano obawy przed niemiecką dominacją w tej dziedzinie. Względnie często zwracano uwagę na różnice stanowisk między Polską a Niemcami w sprawie przyjmowania uchodźców i polityki migracyjnej. Akcentowano także rozbieżności poglądów w kwestii polityki energetycznej, klimatycznej i ochrony środowiska.
W wypowiedziach zwracano też uwagę na różnice w poziomie życia w Polsce i w Niemczech, dysproporcje w zarobkach, emigracji zarobkowej Polaków do Niemiec i sytuacji Polaków na niemieckim rynku pracy.
Badanie "Aktualne problemy i wydarzenia" przeprowadzono w ramach procedury mixed-mode na reprezentatywnej imiennej próbie pełnoletnich mieszkańców Polski, wylosowanej z rejestru PESEL. Każdy respondent wybierał samodzielnie jedną z metod: wywiad bezpośredni z udziałem ankietera (metoda CAPI), wywiad telefoniczny po skontaktowaniu się z ankieterem CBOS (CATI) – dane kontaktowe respondent otrzymywał w liście zapowiednim od CBOS, samodzielne wypełnienie ankiety internetowej, do której dostęp był możliwy na podstawie loginu i hasła przekazanego respondentowi w liście zapowiednim od CBOS.
We wszystkich trzech przypadkach ankieta miała taki sam zestaw pytań oraz strukturę. Badanie zrealizowano od 4 do 14 października 2021 roku na próbie liczącej 1161 osób (w tym: 55,2 proc. metodą CAPI, 28,9 – CATI i 15,9 proc. – CAWI). CBOS realizuje badania statutowe w ramach opisanej procedury od maja 2020 roku, w każdym przypadku podając proporcję wywiadów bezpośrednich, telefonicznych i internetowych.
