Ewaluacja to przeprowadzana co cztery lata ocena działalności naukowej uczelni. Uwzględnia poziom naukowy badań, ich efekty finansowe oraz wpływ na społeczeństwo i gospodarkę. Komisja Ewaluacji Nauki proponuje, a minister przyznaje każdej ocenianej dyscyplinie kategorię od A+ do C. Kategorie wpływają m.in. na uprawnienia naukowe i finansowanie uczelni, a także na możliwość posługiwania się niektórymi nazwami, w tym nazwą „uniwersytet”. Minister nauki Marcin Kulasek w lipcu 2026 r., na podstawie uchwały Komisji Ewaluacji Nauki za lata 2022-2025 zdecydował, jakie kategorie naukowe otrzymają poszczególne uczelnie.
Nie spełnia wymogów
Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nazwa „uniwersytet” jest zastrzeżona dla uczelni akademickiej posiadającej kategorię naukową co najmniej B+ w minimum sześciu dyscyplinach, należących do co najmniej trzech dziedzin nauki lub sztuki. Tego wymogu nie spełnia Akademia i w najbliższym czasie nie spełni wymogów z ustawy - o czym wcześniej informował portal niezalezna.pl. Posiada tylko trzy odpowiednie dyscypliny naukowe.
Mimo to powstał projekt ustawy, na mocy której ma powstać Uniwersytet Bezpieczeństwa Narodowego. Miał on być utworzony z dniem 1 października 2026 r. - mimo braku spełnienia wymogów. Z tym dniem m.in. pracownicy Akademii mają stać się pracownikami Uniwersytetu, podobnie studenci.
Projekt ustawy przewiduje, że wymogi mają zostać spełnione aż do 2034 r. Jeżeli uczelnia nie spełni wymogu, utraci prawo do posługiwania się nazwą uniwersytetu. Jeśli do tego dojdzie, nową nazwę miałby określić w drodze rozporządzenia minister obrony narodowej.
Papierek lakmusowy
W marcu tego roku sejmowa stała podkomisja ds. społecznych w wojsku zajmowała się projektem ustawy dotyczącej utworzenia Uniwersytetu Bezpieczeństwa Narodowego na bazie obecnej Akademii Sztuki Wojennej.
Na posiedzeniu wspomnianej podkomisji gen. Gocuł mówił, że potencjalnie problemem jest historia mająca kategorię B.
Tegoroczna ewaluacja wskazuje, że prawdopodobnie – nie chcę tego mówić na wyrost, ale prawdopodobnie – po tej ewaluacji będzie to kategoria B+. Wszystko na to wskazuje. Komisja też tak sugerowała, że być może to będzie B+, więc będziemy mieli dwie dziedziny i cztery dyscypliny naukowe
– zapowiadał rektor Akademii.
Mówił także o potencjalnym rozwoju dwóch kolejnych dyscyplin, dzięki czemu w przyszłości uczelnia spełniłaby wymóg sześciu dyscyplin.
Płk Anna Pęzioł z Biura Bezpieczeństwa Narodowego podkreśliła, że istotne jest, aby zmiana była zgodna z przepisami.
Bardzo istotna jest ewaluacja, która trwa. Jej wyniki będą istotne dla całego kontekstu zgodności proponowanego przepisu z ustawą o szkolnictwie wyższym
– podkreśliła.
I dodała:
Stąd na pewno ta ewaluacja, która zostanie zakończona prawdopodobnie w lipcu, będzie takim papierkiem lakmusowym, który pokaże nam, czy rzeczywiście do tej pory… To będzie dobra podstawa, aby wskazać kierunek dalszego rozwoju akademii. Jeżeli utrzyma dotychczasowy poziom, a zakładamy, że nawet ten poziom będzie wyższy, ta dyskusja będzie mogła być prowadzona dalej.
– oceniła przedstawicielka BBN.
Z kolei Urszula Sęk z Biura Legislacyjnego Sejmu zwracała uwagę, że nawet awans historii da cztery dyscypliny, a potrzebnych jest sześć.
Przewodniczący podkomisji Marcin Ociepa z PiS zapytał: „A kiedy państwo będę je spełniać?”. Gen. Gocuł odpowiedział, że może do tego dojść po następnej ewaluacji, czyli za cztery lata, gdyż wtedy mają być ocenione dwie kolejne dyscypliny.
Ostatecznie zdecydowano o odłożeniu procedowania ustawy do września, gdy znane będą wyniki najbliższej ewaluacji.
Spadek o dwie kategorie i nieobecność w ważnych rankingach
Wyniki pojawiły się pod koniec lipca. Komunikat w tej sprawie opublikowało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Za lata 2022-2025 Akademia otrzymała następujące kategorie: nauki o bezpieczeństwie B+, nauki o zarządzaniu i jakości B+, nauki prawne B+ oraz historia B.
Co istotne, za lata 2017-2021 Akademia otrzymała wyższą ocenę. Nauki o bezpieczeństwie A+, nauki o zarządzaniu i jakości B+, nauki prawne B+, historia B.
Oznacza to, że uczelnia nie tylko nie poprawiła wyników – jak zapowiadał gen. Gocuł dążący do utworzenia uniwersytetu - lecz nawet zaliczyła spadek. Przyszły uniwersytet ma być uczelnią kształcącą w szeroko rozumianym bezpieczeństwie. Właśnie dyscyplina nauki o bezpieczeństwie została oceniona w najnowszej ewaluacji na B+, co oznacza spadek aż o dwie kategorie. Co więcej, nie doszło do przewidywanego przez rektora Gocuła awansu historii, która pozostała w kategorii B.
Jak słyszymy od osoby związanej z Akademią, ta sytuacja skutkuje m.in. obniżeniem prestiżu naukowego i tworzy ryzyko gorszego finansowania.
Oprócz tego uczelnia nie została uwzględniona w Rankingu Uczelni Akademickich Perspektyw 2026 oraz Rankingu Polskich Uczelni 2026. Znalazły się tam natomiast inne uczelnie wojskowe.
