Wyszukiwanie

Wpisz co najmniej 3 znaki i wciśnij lupę
Kultura i Historia

Podziemny salon brata króla

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków zaprasza do nocnego zwiedzania Elizeum – podziemnego salonu Kazimierza Poniatowskiego, brata króla Stanisława Antoniego Poniatowskiego. Podczas Nocy Muzeów 18 maja 2019 r. będzie można zobaczyć ten unikatowy obiekt, którego sława za czasów jego świetności wykraczała daleko poza granice kraju. Podziemna rotunda została zaprojektowana przez Szymona Bogumiła Zuga, a usytuowano ją w Stoku Skarpy Wiślanej w Warszawie. To budowla zwana „maison de plaisance” („dom przyjemności”), jedyny zachowany pawilon ogrodowy wchodzących w skład kompleksu ogrodu romantycznego na „Książęcem”, założonego przez podkomorzego Kazimierza Poniatowskiego.

Ogród […] choć przed siedmiu laty zaczęty, dotychczas nie jest jeszcze ukończony; wszakże są już niektóre piękne części całkowicie wykonane; takiemi są: grota i wodozbiory w skale kute, oraz kaskada, spadająca u stóp góry pokrytej dzikiem zaroślem i drzewami. Jeden z podziemnych chodników oświecony dostatecznie przez kilka z góry otworów, prowadzi po różnych zakrętach do drzwi, które się otwierają niespodzianie na podziemną salę należycie światłą, której ściany i kilka kolumn wspierające cztery wielkie wnęki z siedzeniami są z fałszywego marmuru i utrzymują banią pięknie i ozdobnie wyżłobioną z otworem u góry, oświecającym to podziemie. Ośm popiersi Cesarzów Rzymskich umieszczone są na wspornikach kolo ściany, a płaskorzeźby znajdują się nadedrzwiami. Przed tą grotą wyrobioną ze siuku i dość dobrze naśladującą naturę, znajduje się obszerna sadzawka z wyspą […]. Na wzgórzu znajduje się jeszcze wieża turecka czyli minaret ze wschodnimi krętemi wiodącymi na wierzchołek, a niedaleko zdtąd mały budynek w tymże smaku służący za kuchnię, z którego przejściem podziemnym można dostać się do salonu o którym wyżej wspomnieliśmy. U stóp góry pod wieżą jest jeszcze mały folwarczek. W ogólności zaś wszystkie te budowle miały połączyć z domem wielkim projektowanym, na który już potrzebny kamień sprowadzono; ale że zamiar ten nie przyszedł do skutku, budowy więc te nie mając żądnego z sobą związku, są tylko cząstkami oderwanemi, których istnienie zastanawia widza. Mimo to wysady tutejsze dobrze utrzymane służyły za przyjemną przechadzkę dla publiczności.

– opisywał swój projekt Zug.

Elizeum zbudowano w latach 1776–1778. To budynek na planie centralnym, zamknięty z czterech stron półkolistymi niszami i przykryte kopułą udekorowaną wewnątrz sztukaterią. Wnętrze doświetlone było kiedyś przez okrągły otwór w sklepieniu, na którym stała zewnętrzna latarnia o kształcie przypominającym pawilon chiński. Wchodziło się do niego przez sztuczną grotę. Po krótkim okresie swojej świetności Elizeum, pozostawione bez właściciela, przez wiele lat było użytkowane w sposób niewłaściwy. Plądrowane i niszczone w XIX i XX wieku w końcu popadło w ruinę.

Źródło: zabytki.um.warszawa.pl

Wesprzyj niezależne media

Ten materiał powstał dzięki wsparciu Czytelników. Pomóż nam pisać dalej

NAJNOWSZE Kultura i Historia