To jedyne w swoim rodzaju „centrum polskości” pozwala odbyć pasjonującą podróż w czasie – od roku 1826 do początków XX wieku. W meandry zaś burzliwej historii Polski porozbiorowej wprowadzają wielcy współtwórcy pisma – Maurycy Mochnacki, Jan Nepomucen Janowski, Józef Ignacy Kraszewski, Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Władysław Stanisław Reymont, Jan Gadomski i Roman Dmowski, których portrety i dzieła wskrzeszane są mocą słowa i obrazu.
Wędrówka przez kolejne sale muzealne pozwala zgłębić wielki dramat zniewolonego narodu – aresztowania i proces członków Towarzystwa Patriotycznego, wybuch powstania listopadowego, zwycięskie bitwy pod Stoczkiem, Grochowem i Wawrem, klęskę pod Ostrołęką i wrześniowe oblężenie Warszawy przez Moskali. Powstańcza „Gazeta Polska” odkrywa całą prawdę o martyrologii Polaków, ujawnia treść dokumentacji szpiegowskiej i metody działania agentów tajnej policji, dzień po dniu opowiada o tym, co działo się w roku 1831, rozpłomienionym walką o niepodległość. Po zdławieniu przez Rosjan listopadowego zrywu, gdy cenzura na nowo zaczęła tłumić wolność słowa, „Gazeta Polska” stała się przede wszystkim orędowniczką ojczystej literatury i sztuki. Nietrudno się o tym przekonać, zwiedzając kolejne przestrzenie muzealne poświęcone wybitnym ludziom pióra, którzy poprzez swoją twórczość udowadniali na łamach dziennika, że naród o tak bohaterskiej przeszłości i wspaniałej kulturze nigdy nie zginie.
Już w jednej z pierwszych sal muzealnych możemy przeżywać na nowo poetyckie słowo romantycznych wieszczów, wsłuchiwać się w niezapomniane wersy „Sonetów krymskich” i „Pana Tadeusza”, kontemplować objawiające metafizyczną głębię obrazy Caspara Davida Friedricha i ulegać niepojętemu czarowi muzyki Fryderyka Chopina. Poznajemy dzieje nieszczęśliwej miłości Mickiewicza i Maryli Wereszczakówny, stajemy się świadkami ostatnich chwil Juliusza Słowackiego, a wraz z Sewerynem Goszczyńskim udajemy się na Kresy dawnej Rzeczypospolitej wstrząsane kozackim buntem… Zaglądamy nawet do warszawskiej kawiarni „U Brzezińskiej”, gdzie gromadzili się młodzi konspiratorzy, których romantyczna poezja podrywała do czynu. A to dopiero początek…
W nowo otwartym muzeum duch wieku XIX objawia się w opowieści wysnutej z kart dawnej „Gazety Polskiej”, z publikowanych na jej łamach dzieł literackich, szkiców wspomnieniowych i podróżniczych, felietonów, esejów, recenzji i reportaży najwybitniejszych polskich twórców, w tym dwóch laureatów literackiej Nagrody Nobla. Duchowe życie narodu wyraża się jednocześnie w arcydziełach polskiego malarstwa, które otaczają zwiedzających z każdej strony. Do wyobraźni przemawiają obrazy Matejki, Grottgera, Kossaka, Styki, Wyczółkowskiego, Wyspiańskiego i wielu, wielu innych mistrzów pędzla. Na każdym kroku zaświadczają o polskości przykuwające wzrok symboliczne rekwizyty, które przywołują wielkie postacie i szczególne momenty z ojczystych dziejów – pióro i kałamarz Mickiewicza, szable i pistolety z czasów powstania listopadowego, pamiątki po Kraszewskim i Sienkiewiczu, to znów symbole przywodzące na pamięć „Wesele” Wyspiańskiego – czapka krakuska i złoty róg Wernyhory. W tym to muzeum, które wciąż rozrasta się i przeobraża i które ciągle ma w sobie jeszcze wiele do odkrycia, „wszystko jest Polską – jak powiedziałby twórca „Wyzwolenia” – kamień każdy i okruch każdy, a człowiek, który tu wstąpi, staje się Polski częścią”.
