Cały proces kogeneracji wymaga wsparcia państwa, pozwala jednak zużywać mniej surowców do produkcji obu mediów, co m.in. powoduje zmniejszanie poziomu emisji CO2.
Jak rozwijać metodę w Polsce
W dyskusji zwracano uwagę m.in. na bilans dokonań i inwestycji oraz potencjał rozwoju kogeneracji w naszym kraju, jej rolę w utrzymaniu poziomu bezpieczeństwa energetycznego Polski, jak również metody wspierania i pożądany model regulacji. W debacie wzięli udział przedstawiciele największych krajowych spółek energetycznych, w tym Marcin Wasilewski, dyr. biura energetyki w PKN ORLEN oraz Małgorzata Mika-Bryska, wiceprzewodnicząca rady nadzorczej Grupy Kapitałowej Polska Grupa Energetyczna SA, zastępca dyrektora departamentu energetyki w Ministerstwie Energii.
Dyr. Małgorzata Mika-Bryska zauważyła, że sposoby wspierania kogeneracji przez państwo napotykają na istotne ograniczenia. Musi ono brać pod uwagę z jednej strony dyrektywy unijne, kładące nacisk na wspieranie rozwoju tego rodzaju produkcji ciepła, ale z odnawialnych źródeł energii (w Polsce stosuje się do tego celu głównie węgiel i gaz), z drugiej – m.in. na ceny handlu emisjami CO2.
Gaz zdrowszy, ale droższy
– Kogeneracja rozwija się od co najmniej 2007 r. Wspierana jest m.in. systemem tzw. certyfikatów. Np. w przyjętym przez poprzednią koalicję rządową Programie Rozwoju Energetyki do 2030 r. zawarto tezę, iż do 2020 r. wielkość energii pochodzącej z kogeneracji podwoi się – przypomniała Mika-Bryska. Nie będzie to jednak łatwe do osiągnięcia, biorąc pod uwagę obecne tempo rozwoju tego typu produkcji energii.
– Wsparcie państwa dla kogeneracji powinno zostać tak skonstruowane, by nie zaburzało konkurencji na rynku energetycznym, musi też brać pod uwagę bezpieczeństwo energetyczne kraju – zauważyła Mika-Bryska. – Powinniśmy także zastanowić się nad rodzajem surowca używanego w kogeneracji: obecnie w przeliczeniu na jednostkę mocy uzyskiwanej w tym procesie gaz jest ponad 10-krotnie droższy od węgla. Ten pierwszy jest jednak surowcem czystszym – produkuje znacznie mniej zanieczyszczeń atmosferycznych niż węgiel, który z kolei, jak zapewniają władze, pozostanie jeszcze przez długie lata naszym podstawowym surowcem – dodała.
Zgodził się z nią Wojciech Dąbrowski, prezes PGNiG Termika. Jego zdaniem, przez co najmniej 20 lat czarne złoto będzie na rynku przeważało. – Z drugiej strony jednak, ceny gazu powinny spadać, bo od kilku lat wzrasta jego globalna podaż. Wobec tego kogeneracja wykorzystująca gaz powinna wzrastać – dodał.
Kogeneracja w PKN ORLEN
Zdaniem dyr. Marcina Wasilewskiego z PKN ORLEN, kogeneracja dla odbiorców przemysłowych jest bardzo ważna z punktu widzenia bezpieczeństwa Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) oraz gospodarki. Duże zakłady są konsumentem energii i ich łączna produkcja z ciepłem zmniejsza obciążenie krajowego systemu. – Na dziś energia cieplna i elektryczna produkowana z zastosowaniem tego procesu jest u nas rentowna – podkreślił dyrektor. Przypomniał, że ciepło uzyskiwane dzięki kogeneracji dla odbiorców przemysłowych dostarczane jest non stop przez cały rok, podczas gdy dla gospodarstw domowych – tylko w sezonie ciepłowniczym. Z drugiej strony, w kogeneracji przemysłowej instalacje produkcyjne odbierają parę technologiczną, zmniejszając jednocześnie ilość wyprodukowanej energii elektrycznej.
– Mamy specyficzną sytuację w naszej Koncernie. W każdym z naszych zakładów posiadamy elektrociepłownię. W naszej największej – EC Płock, o mocy 345 MW, większą część produkowanego ciepła zużywamy na własne potrzeby – poinformował.
Dyrektor przypomniał, że w 2013 r. nie obowiązywał system wsparcia dla firm produkujących ciepło i prąd w kogeneracji. Odbiło się to negatywnie na branży. Obecne wsparcie poprzez system tzw. certyfikatów będzie jednak obowiązywać tylko do 2018 r. – Nie jest to idealny system – ocenił dyr. Wasilewski.
– Jest dość sztywny, mało elastyczny. Powinien brać pod uwagę m.in. zmieniające się ceny energii i paliw na rynku, a także koszty tzw. uprawnień do emisji CO2, co zasadniczo wpływa na ponoszone koszty produkcji. Mam nadzieję, że uda się przekonać naszą administrację rządową, by uwzględniała te czynniki w przygotowanym przez branżę projekcie zmian zasad wsparcia dla producentów energii skojarzonej – dodał. Nowy system wsparcia powinien być elastyczny, tani i stabilny.
Jak duże znaczenie mają założenia makroekonomiczne w planowaniu zwłaszcza dużych inwestycji przekonywał dyr. Wasilewski na przykładzie budowanej przez PKN ORLEN elektrociepłowni we Włocławku o mocy 463 MW.
– Kiedy opracowywaliśmy plany realizacji tego obiektu, ceny gazu na rynku europejskim wynosiły ok 23 euro/MWh – tłumaczył dyrektor. – A teraz cena ta spadła do poziomu ok 13 euro/MWh. Z drugiej strony, obecne wsparcie dla kogeneracji ma obowiązywać tylko do 2018 r., a liczyliśmy, że będzie trwało dłużej. Wasilewski zapowiedział, że EC Włocławek będzie przekazana do eksploatacji w drugiej połowie br. Drugi realizowany przez PKN ORLEN projekt kogeneracji to blok 596 MWe w Płocku. Inwestycja ta jest realizowana zgodnie z harmonogramem, a planowany termin rozpoczęcia eksploatacji to 4 kwartał 2016 r.
