Do mediów przeciekły plany rządowe dotyczące zmian w podatkach. Wśród pomysłów rządu są: podniesienie kwoty wolnej od podatku z obecnych 3091 zł do 3575 zł (a więc niewielki wzrost), zerowy PIT dla osób do 30. roku życia, obniżka podatku CIT dla firm z 19 proc. do 15 proc. w zamian za zatrudnianie pracowników na etatach, podwyżka kosztów uzyskania przychodów oraz obniżenie stawki VAT.
Zdaniem ekonomistów efekty tych zmian dla naszych kieszeni są wątpliwe. Obniżka VAT-u o jeden punkt procentowy oznacza, że w ciągu roku w kieszeni każdego Polaka zostanie niewiele ponad 100 zł – wyliczył Andrzej Nikończyk, przewodniczący Rady Podatkowej Konfederacji Lewiatan. Za to do kasy państwa wpłynie ok. 4 mld zł mniej. Jednak obniżka VAT-u wynika z przepisów Ustawy o VAT. Ten podatek bowiem został przez koalicję PO-PSL podniesiony w 2011 r. z 22 proc. do 23 proc. do stycznia 2017 r. A zatem obniżka stawek VAT o 1 punkt procentowy oznacza powrót do tego, co było przed pięcioma laty. Inny wariant, ujednolicenie stawek VAT-u dla wszystkich produktów, zamiast obniżki do 22 proc., niewątpliwie sprawi, że żywność podrożeje, co uderzy w kieszenie najuboższych. – Nawet jednolita stawka VAT-u na poziomie 16–17 proc. zwiększy obciążenia w domowych budżetach najuboższych – uważa Michał Myck, dyrektor Fundacji Centrum Analiz Ekonomicznych CenEA.
Opcję zerowego PIT-u dla osób do 30. roku życia druzgocąco oceniła organizacja pracodawców Lewiatan.
– Aż trudno mi uwierzyć, że ktoś poważnie chce przedstawić taką propozycję. Jest ona bowiem bardzo szkodliwa dla budżetu i społeczeństwa – powiedział Andrzej Nikończyk. To rozwiązanie nie tylko uderza w konkurencję między przedsiębiorcami, ale także rodzi nadużycia podatkowe. Jak mają sprostać rynkowi przedsiębiorcy po 30. roku życia, płacący 18 proc. PIT, jeśli ich młodsi konkurenci nie będą obciążeni tym podatkiem. – Rząd, chcąc być atrakcyjny dla młodych, wyśle wszystkich przedsiębiorców po 30. roku życia na zieloną trawkę – ocenia ekspert organizacji Lewiatan. Zwraca też uwagę na to, że wiele osób przepisze biznes na dzieci w wieku przed 30. rokiem życia, aby nie płacić podatku.
Organizacja pracodawców bez entuzjazmu przyjęła także zapowiedź obniżki podatku dochodowego CIT dla firm z 19 proc. do 15 proc. w zamian za zatrudnianie pracowników na etatach. Przychody z CIT w 2014 r. wyniosły ok. 30 mld zł. Jest to dwa razy mniej niż wynosi luka podatkowa. Gdyby zlikwidować lukę, uszczelniając system podatkowy, można by zlikwidować CIT bez uszczerbku dla dochodów budżetowych, za to z pożytkiem dla wszystkich przedsiębiorstw.
Rząd nie radzi sobie bowiem ze ściągalnością podatków. Mimo wzrostu PKB w ostatnich latach wpływy z podatków do budżetu topniały. Straty spowodowane wyłudzeniem VAT-u szacuje się na 40–60 mld zł. Najwyższa Izba Kontroli wyliczyła, że w ubiegłym roku firmy wyprowadziły z Polski 80 mld zł, unikając opodatkowania. Według MFW luka podatkowa w VAT zatrważająco wzrosła z 9 proc. w 2005 r. do 24 proc. w 2014 r. Rząd nie ma też osiągnięć w poborze CIT-u. Na dodatek często nie ma już jak ściągnąć podatku, bo wiele firm zbankrutowało.
