Wystarczyłaby informacja o trasie londyńskiej wizyty, aby zorientować się, jak ważny i owocny był to pobyt. Najpierw hotel Marriott i spotkanie z reprezentantami głównych organizacji kombatanckich, Koło Byłych Żołnierzy AK i polonijnych, Zjednoczenie Polskie. Potem Downing Street 10 i rozmowy z premierem Wielkiej Brytanii Davidem Cameronem. Następnie Westminster, „Matka Parlamentów”, i lunch z ministrem ds. Europy Davidem Lidingtonem oraz grupą liderów Conservative Friends of Poland w Izbie Gmin z jedynym Polakiem z pochodzenia, konserwatystą Danielem Kawczyńskim na czele. Ten punkt programu wyjaśnia obecność przewodniczącego Grupy Konserwatystów i Reformatorów Parlamentu Europejskiego, Michała Kamińskiego oraz wiceszefa, Timothy Kirkhope’a. Konferencja prasowa oraz składanie wieńców pod Pomnikiem Ofiar Katyńskich na cmentarzu w dzielnicy Gunnersbury zakończyły jednodniowy pobyt delegacji w Londynie.
Wspólnota celów polityki zagranicznej
Wizyta Jarosława Kaczyńskiego to rezultat sojuszu torysów z Prawem i Sprawiedliwością w Parlamencie Europejskim. Wynikała ona z logiki wewnętrznych, zresztą bardzo dobrych kontaktów między tymi ugrupowaniami. Rzeczywistość jest bowiem taka, że dziś wiele nas łączy, chyba więcej niż kiedykolwiek w przeszłości. Niemal milion Polaków pracujących i uczących się w Wielkiej Brytanii, pewne podobieństwa programowe – „nowoczesny współczujący konserwatyzm” Camerona i „konserwatyzm solidarny” Kaczyńskiego – wspólnota celów polityki zagranicznej realizowana w ramach Grupy Konserwatystów i Reformatorów w PE, protestującej przeciw ingerencji brukselskich biurokratów w wewnętrzne sprawy krajów członkowskich, sprzecznej z ideami demokracji. Rezultat jest taki, że mimo napiętego terminarza Camerona – właśnie wrócił ze spotkania G-20, tego samego dnia musiał tłumaczyć się przed opozycją z potężnych cięć budżetowych – Jarosław Kaczyński był w siedzibie brytyjskich premierów gościem oczekiwanym. Należy także dodać, że wizyty polskich polityków na Downing Street to wydarzenia rzadkie i niewielu tych z dawnej i mniej dawnej przeszłości może się tym pochwalić.
W spotkaniu z Polonią w hotelu Marriott nie zabrakło ani jasno, klarownie wykładanych racji, ani też momentów wzruszających. Kiedy Anna Majer ze społecznego komitetu poparcia dla Kaczyńskiego – kandydata na prezydenta, wręczała mu deklarację poparcia z podpisami, zebranymi w całym kraju, czy gdy prezes opowiadał o swoich krewnych wywiezionych przez Sowietów z Polski do Kazachstanu i osiadłych po wojnie w Anglii, szlak, który dobrze zna większość emigracji niepodległościowej w Londynie. Ale przyszedł także moment na tough talk, twardego upominania się o swoje prawa, obiecane regulacje w ustawie ds. Polonii, oczekiwania na realizacje ustaw, które zostały przez PiS podjęte, ale nie zdążono ich uchwalić, o polską edukację za granicą, ułatwienia sprecyzowane w programie POWRÓT minister Joanny Kluzik-Rostkowskiej, wreszcie o lepszą opiekę nad polskimi więźniami w Anglii, zdarza się, że przypadkowymi ofiarami zajść, o co upominała się niezmordowana Janina Kwiatkowska ze Zjednoczenia Polek.
Bronić się przed monopolem eurokratów
Polityka zagraniczna w oczywisty sposób zdominowała rozkład dnia wizyty. Zapytany, jak to się stało, że polska delegacja w gorącym okresie wyborczym znalazła się w Wielkiej Brytanii, Jarosław Kaczyński wyjaśnił: „Po prostu skorzystaliśmy z bardzo miłego zaproszenia, aby odwiedzić Londyn i spotkać się z premierem Davidem Cameronem. Widywaliśmy się już przedtem – rok temu w Warszawie – ale tamto spotkanie miało inny charakter, Cameron był jeszcze liderem opozycji, dziś jest premierem Wielkiej Brytanii”. Z relacji wiadomo, że podczas spotkania na Downing Street obaj politycy rozmawiali na temat spraw dotyczących Polski – wybory prezydenckie, a także brytyjskich – drastyczny program reform, zaproponowany przez ministra finansów George’a Osborne’a, który bardzo nie podoba się laburzystowskiej opozycji. O przebiegu spotkania G-20 i co z tego może dla naszych krajów wynikać. O poważnych problemach ekonomicznych Unii Europejskiej, ostatniej zapaści euro i sensowności pospiesznego wstępowania do strefy euro. „– Obaj, pan Cameron i ja – komentował rozmowy na Downing Street Kaczyński podczas konferencji prasowej – uważamy, że poważna gra Polski w Europie musi być grą, która uwzględnia wszystkie ważne stolice europejskie, w żadnym razie nie możemy prowadzić polityki w sposób, który sugeruje innym, że jesteśmy klientem jednego wielkiego europejskiego państwa. W naszym przekonaniu – dodał jeszcze – tak właśnie prowadzi politykę obecny rząd. My taką politykę kwestionujemy i sądzimy, że kiedy dojdziemy do władzy, będziemy mogli do tej polityki polegającej na dużej grze europejskiej wrócić. A Wielka Brytania jest ważnym elementem tej gry”. W tym miejscu przypominają się hasła wyborcze Camerona: „Będziemy bronić Wielkiej Brytanii, jej interesów i British way of life”, jakże podobne do tych głoszonych dziś przez Kaczyńskiego: „Chcemy bronić interesów Polski, polskiej tradycji i stylu życia”. Choć w pierwszym przypadku pobrzmiewa „polityka wielkich celów premiera Gladstone’a”, a w drugim aspiracje niepodległościowe i społeczne Piłsudskiego, cel wydaje się wspólny: bronić interesu narodowego przed monopolizacją władzy w jednym ręku eurokratów z Brukseli.
Politycy w ryzach mediów
Wiele czasu obaj politycy poświęcili rozmowom o Grupie Reformatorów i Konserwatystów Parlamentu Europejskiego. Jeśli przypomnieć sobie, że jednym z ważniejszych punktów kampanii wyborczej Davida Camerona było hasło „zbyt wiele władzy zostało przekazane do Brukseli bez konsultacji społecznej”, można się domyślać, że ten segment rozmów między Cameronem a Kaczyńskim toczył się bardzo gładko. Eurorealizm i uważne patrzenie UE na ręce, sceptycyzm wobec pośpiesznego dołączania do sfery euro, próby programowego profilowania Brukseli w stronę „wspólnoty ojczyzn” raczej niż „Stanów Zjednoczonych Europy”. „Były też rozmowy na temat naszej współpracy w ramach Grupy Konserwatystów i Reformatorów w PE” – potwierdza Kaczyński – „Wysoka ocena tej kooperacji przez Wielką Brytanię i Polskę. Będą w tej sprawie kolejne decyzje, choć nie jest to sprawa następnych dni”.
Pytanie na konferencji prasowej, jakie zadał Jakub Sobieniowski z Faktów, każe wątpić w sens wysyłania go za granicę, mógł je bowiem równie dobrze zadać rok temu lub jutro w kraju. „Czy to prawda – pytał – co powiedział Bronisław Komorowski, że pan rzeczywiście rozważa pomysł odebrania dotacji polskim rolnikom na rzecz finansowania europejskiej armii?” Na co usłyszał odpowiedź: „To jest oszustwo, które ciągnie się od wielu lat. Nigdy nie było takiego pomysłu. I tylko polityczny analfabeta może sądzić, że mógłby zostać wprowadzony w relacji z Wielką Brytanią, kraju jak najdalszym od tego, aby tworzyć europejską armię. Argument, używany kiedyś przez inną partię przy okazji tematu wieś, a dziś – w akcie rozpaczy – próbuje go podnieść Platforma Obywatelska. Wielokrotnie dementowane, a słowa Komorowskiego, że „nie było dementowane”, jest po prostu nieprawdą”. Serię pytań o sprawy z dawna wyjaśnione i skomentowane kontynuował wysłannik PAP: „Brytyjska Partia Konserwatywna chce, żeby unijna służba dyplomatyczna była budowana z pominięciem równowagi geograficznej. Czy PiS popiera te koncepcje, pański konkurent powiedział, że to ryzykowne dla Polski”. Na co Kaczyński: „Po pierwsze, to nie jest prawda, a po drugie, wtedy gdy ta ważna dla Polski sprawa się decydowała, pan Sikorski nawet tam się nie wybrał, wolał mistrzostwa polityków bodaj w zjazdach narciarskich. Jesteśmy zdecydowanie za kwotami narodowymi. Grupa Konserwatystów i Reformatorów działa na zasadzie: tam, gdzie delegacja narodowa uważa, że jej interes narodowy jest zagrożony, broni tego interesu. Nie jesteśmy, tak jak w PPP do niczego zmuszani”. Tę sekwencję pytań Jarosław Kaczyński zakończył odwołaniem do mediów: „Nie ma demokratycznej polityki bez elementarnego szacunku dla prawdy. Bo wszystkie mechanizmy przestają funkcjonować, jeśli prawda przestaje mieć jakiekolwiek znaczenie. I tu apel do państwa, abyście trzymali polityków w ryzach i natychmiast reagowali na podobne przypadki”.
Pamiętając o drugiej tragedii katyńskiej
Emocjonującym momentem stało się także składanie kwiatów przez polską delegację pod Pomnikiem Ofiar Katyńskich w londyńskiej dzielnicy Gunnersbury. Przedstawiciele emigracji niepodległościowej, wielka biało-czerwona wiązanka, wspólna modlitwa. I piękne zdjęcia prezydenckiej pary, które ktoś przyniósł, oparł o pomnik, aby przypominało o tej drugiej tragedii katyńskiej.
Zaproszenie polskiego polityka z wizytą do Wielkiej Brytanii, nieczęste w stosunkach bilateralnych z Wielką Brytanią, można oczywiście odczytać jako poparcie dla kandydata Prawa i Sprawiedliwości. Ale nie tylko. Kiedy ta korespondencja pojawi się w druku, znane będą już wyniki wyborów. Wtedy, bez względu na przebieg wypadków, ważny będzie inny sygnał: że nasze kontakty z Wielką Brytanią są bliskie, coraz bliższe, że współpraca w Grupie Konserwatystów i Reformatorów PE skuteczna, coraz skuteczniejsza, i w takim razie na jej owoce nie przyjdzie nam długo czekać.
Londyn, 30 czerwca 2010 r.
