Bezrobotni żądają średnio tylko o 10 zł więcej niż rok temu, choć wzrost oczekiwanej płacy, gdyby tylko uwzględniał inflację, powinien wynosić 65,60 zł. Brak presji na podwyżki wynagrodzeń cieszy pracodawców, ale powinien zmartwić rząd.
„Tak niskie płace wypychają z kraju osoby o wyższych oczekiwaniach płacowych, a więc przede wszystkim tych, którzy mają już epizod pracy za granicą oraz obecnych emigrantów" – piszą w swoim raporcie analitycy NBP. Obecnie – według różnych szacunków – stale przebywa za granicą od 2 do 3 mln Polaków. Z ankiety przeprowadzonej przez NBP wśród emigrantów w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemczech i Holandii wynika, że są gotowi powrócić do Polski, ale stawiają dwukrotnie wyższe wymagania płacowe, aniżeli wynosi średnia krajowa, czyli żądają co najmniej 5,2 tys. zł netto.
Ale ci, którzy wrócili, nie uczynili tego z własnej woli. Do takiego kroku zmusiły ich recesja w Europie Zachodniej i mniejszy popyt na pracę, a nie spadek wynagrodzeń. Różnice płac w Polsce i w tamtych krajach się nie zmieniły.
Polacy godzą się na niskie pensje, nawet gdy ich przedsiębiorstwa notują zyski. Z ankiety NBP wynika, że większość firm wciąż ocenia swoją sytuację jako dobrą lub nawet bardzo dobrą. Niska presja płacowa w Polsce wynika m.in. z tego, że – jak czytamy w ankiecie – „stopniowo maleje uzwiązkowienie" i coraz mniej firm objętych jest zbiorowymi układami pracy. Renegocjacje wynagrodzeń częściej odbywają się teraz indywidualnie, co osłabia pozycję pracownika w rozmowach z pracodawcą.
Niewielu pracujących ma też zapewnioną automatyczną indeksację płac w stosunku do inflacji. W porównaniu z innymi krajami UE, pracodawcy w Polsce rzadko zgadzają się na taki mechanizm. Tymczasem jest on popularnym elementem kontraktów w wielu innych krajach. Na przykład w Belgii jest żelazną regułą.
