W UE na dobre rozpoczęła się debata na temat kształtu budżetu unijnego na lata 2014–2020. Komisja Europejska zaproponowała, by wynosił on 988 mld euro. Płatnicy netto, m.in. Niemcy i Francja, chcą, by był co najmniej o 100 mld euro mniejszy. Jakie są szanse na kompromis?
Będzie trudno o kompromis. I to z winy wszystkich uczestników rozmów. Mamy kryzys i trzeba dokonać oszczędności. Można ograniczyć wydatki na wspólną politykę rolną albo na politykę spójności. Francja nie godzi się na zmniejszenie funduszy na politykę rolną, kraje południa i wschodu Europy na obniżenie funduszy spójności, a Polska nie godzi się ani na jedno, ani na drugie. Brytyjczyków zaś interesuje tylko ich rabat. I nic więcej. Dla takich państw jak Niemcy czy Holandia, płatników netto, polityka spójności jest wyłącznie obciążeniem, bo więcej do niej wpłacają, niż otrzymują z powrotem. Brytyjczyków łatwo zadowolić, wystarczy dać im rabat. Ale reszta?
Władze w Warszawie liczą, że uda się im wyciągnąć z przyszłego unijnego budżetu 80 mld euro (ok. 338 mld zł) i o to zamierzają walczyć.
I niech walczą. Szanse na sukces są jednak niewielkie. Pozycja Polski nie jest obecnie wystarczająco silna w UE, by udało się jej samodzielnie cokolwiek ugrać. A „grupa przyjaciół funduszu spójności" się sypie. Rumunia i Bułgaria są szantażowane zablokowaniem wejścia do strefy Schengen, a Grecja czy Portugalia, które również zaliczają się do beneficjentów polityki spójności, nie będą się wychylały, bo są obecnie całkowicie zależne od unijnej pomocy finansowej. Pozycja Hiszpanii także nie jest zbyt komfortowa, w każdym razie na tyle, by stawiać żądania. Oczywiście każdy z 27 krajów uczestniczących w negocjacjach ma prawo weta i może zablokować rozwiązanie dla niego niekorzystne. Ale w końcu coś trzeba będzie uchwalić. I moim zdaniem będzie to budżet prawie identyczny z obecnym. Więcej pieniędzy dla Polski oraz innych krajów nie będzie. Za to może być gorzej, w tym sensie, że Niemcy oraz KE uparły się, by wpisać do nowego budżetu nowe reguły, czyli ustanowić limit absorpcji funduszy przez dany kraj na 2,5 proc. jego PKB. W obecnym budżecie ten limit wynosi 3 proc. PKB. W przeliczeniu to już jest zdecydowanie mniej. Biorąc pod uwagę fakt, że obecnie PKB wszystkich krajów UE kurczy się wskutek kryzysu, to 2,5 proc. od PKB oznacza jeszcze mniej pieniędzy. Dodatkowym problemem jest niemiecka propozycja, którą KE podchwyciła, by zabierać fundusze strukturalne krajom łamiącym dyscyplinę finansów publicznych. Nie wiem, jak wygląda sytuacja finansów publicznych w Polsce, ale znam Niemców. I oni w tej sprawie nie popuszczą. Co z tego więc, że Polska otrzyma 80 mld euro, ale zaraz będzie musiała je oddać i jeszcze zapłaci karę?
Cypryjska prezydencja przedstawiła nowy dokument negocjacyjny ws. budżetu, bardziej korzystny dla Polski. Zniknął limit na fundusze spójności. Pojawił się też pomysł znalezienia innego źródła finansowania budżetu niż składki państw członkowskich, np. podatek od transakcji finansowych. To nie jest pozytywny sygnał?
W dokumencie przedstawionym przez cypryjską prezydencję brakuje liczb. Bali się je wpisać. A to raczej nie jest pozytywny sygnał. Podobnie jak to, że w sprawie budżetu na lata 2014–2020 zwołano nadzwyczajny szczyt UE w listopadzie. Oznacza to bowiem, że Niemcom, a raczej kanclerz Angeli Merkel, się spieszy. Chce zamknąć dyskusję o budżecie jeszcze w tym roku, bo w 2013 r. w Niemczech są wybory i Merkel może je przegrać, a teraz ma bardzo silną pozycję zarówno w UE, jak i we własnym kraju. A w kwestii kanclerz nie mam wątpliwości: chce okroić budżet. Pomysł z podatkiem od transakcji finansowych także nie wypali. Brytyjczycy nigdy w życiu na to się nie zgodzą. Szczerze: budżet jaki jest, taki będzie. W najlepszym wypadku.
