Van Rompuy otrzymał podczas unijnego szczytu 23 maja w Brukseli zadanie opracowania zarysu głównych reform fiskalnych, ekonomicznych i politycznych w UE, które będą konieczne w ciągu następnych 10 lat, by ustabilizować europejską gospodarkę. Utworzył grupę roboczą, w której skład wchodzą m.in. szef Eurogrupy Jean-Claude Juncker oraz szef Europejskiego Banku Centralnego (EBC) Mario Draghi.
Jak się dowiedział „Die Welt”, pierwsze założenia planu są już znane. I nie są one korzystne dla Polski. Centralnym punktem planu Van Rompuya jest bowiem zniesienie politycznych i ekonomicznych barier w Eurolandzie, czyli wprowadzenie wspólnego nadzoru nad sektorem finansowym, jednolitych podatków i przyznanie Brukseli prawa do kontroli narodowych budżetów 17 państw unii walutowej. O reszcie UE nie ma w nim ani słowa.
Doprowadzi to do podziału Europy na dwie części, tę lepszą – kraje strefy euro, i tę gorszą – pozostałe 10 krajów, do których należy Polska. Stanowi to też wyraźny zwrot w unijnej polityce. Dotychczas unikano bowiem w Brukseli posunięć, które uczyniłyby ze wspólnej waluty element dzielący wspólnotę. „Jak się okazuje, o Europie dwóch prędkości mówi się w Brukseli już otwarcie, bez żadnych ogródek” – pisze „Die Welt”. Jednym z motorów podziału Europy jest Europejski Bank Centralny. W maju członek dyrektorium EBC Jörg Asmussen przedstawił w Berlinie swoją wizję przyszłości Unii. Wszystkie jego propozycje dotyczyły wyłącznie eurostrefy. Proponował m.in. utworzenie specjalnego funduszu dla 17 krajów strefy euro w unijnym budżecie, wprowadzenie w tych krajach podatku na transakcje finansowe. Mówił też o stworzeniu komisji ds. finansów w Parla mencie Europejskim, w której mieliby zasiadać wyłącznie przedstawiciele Eurogrupy. – W dobie kryzysu trzeba wybierać. Ja wybieram pogłębienie integracji w krajach unii walutowej i demokrację – oświadczył Asmussen.
– Nie jestem tym zaskoczony. Europa dwóch prędkości istnieje od dawna. Teraz podział ten zostanie sformalizowany – mówi „Codziennej” prof. Richard G. Whitman, brytyjski politolog z think tanku Chatham House w Londynie. Według niego pierwszym krokiem w tym kierunku był pakt fiskalny. – Kraje eurostrefy, z Niemcami i Francją na czele, pokazały, że będą brnęły do przodu, ignorując traktaty i zastrzeżenia krajów nienależących do strefy euro. Van Rompuy wielokrotnie podkreślał, że chciałby, by wszyscy się zgadzali, ale jak się nie da, to znajdzie się inna droga. Takie kraje jak Polska czy Wielka Brytania na dłuższą metę będą odgrywały rolę statystów – dodaje prof. Whitman. Statystów, którzy łożą na ratowanie wspólnej waluty. Polska zapowiedziała, ze przekaże 6,3 mld euro do MFW, które mają zasilić budżety zadłużonych krajów eurostrefy.
Mimo to decyzje zapadają i będą zapadały w Eurogrupie bez naszego udziału. – Musi tak być. Najważniejszym elementem kształtującym Europę jest wspólna waluta – twierdzi cytowany przez „Die Welt” niemiecki bankier, który nie chciał ujawnić swojej tożsamości. – Musimy pogłębić strefę euro, by ją ustabilizować – dodaje. Według niego już tylko szef KE Jose Barroso upiera się przy rozwiązaniach dla wszystkich członków UE. A miało być inaczej. Pod koniec stycznia Polska przyjęła pakt fiskalny i obecnie forsuje jego jak najszybszą ratyfikację. Premier Donald Tusk chwalił się wówczas, że wymusił na przywódcach państw eurostrefy zapis w umowie międzyrządowej, gwarantujący, że w szczytach euro będą uczestniczyły przynajmniej raz w roku kraje spoza strefy euro. Tę nikłą nadzieję na uczestnictwo Polski w decyzjach zapadających w Brukseli unicestwił właśnie Van Rompuy. Na następne 10 lat.
