Znokautować rosyjskiego boksera

Sytuacja jest nadzwyczajna. Rosja słabnie w oczach. Słabnie ekonomicznie. Kurs rubla spada dramatycznie. Trochę to przypomina koniec komunizmu, gdy Związek Sowiecki nie wytrzymał po prostu nakręcanego przez prezydenta Ronalda Reagana wyścigu zbrojeń.

Rok 2014 przypomina pod pewnymi względami, powiedzmy, rok 1988. Wtedy dzięki porozumieniu Białego Domu z Arabią Saudyjską i innymi krajami arabskimi z Organizacji Państw Eksporterów Ropy Naftowej (OPEC) ceny tego surowca gwałtownie słabły i co więcej, ustabilizowały się na dłuższy czas na bardzo niskim poziomie. To ostatecznie wykończyło Sowiety.

Brakuje Reagana

W innych kwestiach rok 2014 jednak nie przypomina okresu sprzed niespełna trzech dekad – czas obecny i tamten różnią się diametralnie, jeśli chodzi o stosunek Zachodu do Moskwy. Wtedy znienawidzony przez komunistyczną propagandę były aktor Ronald Reagan, wierzący w świat wartości i postrzegający otoczenie międzynarodowe w biało-czarnych (na szczęście dla nas) kolorach, narzucił Zachodowi kurs polityki zagranicznej i jego dążenia okazały się znacznie silniejsze niż niemiecko-francuski pacyfizm względem Kremla. Dziś świat Zachodu nie ma przywódcy w typie Reagana, a jednak, paradoksalnie, tradycyjnie bardziej spolegliwa wobec Rosji Europa Zachodnia jest ostrzejsza, werbalnie oczywiście, wobec Federacji Rosyjskiej niż Stany Zjednoczone. To zresztą widać po sankcjach: kto je najpierw na Rosję nakłada i w jak szerokim zakresie.

A jednak w ramach euroatlantyckiej rodziny ów twardy kurs Europy w stosunku do Kremla jest dla Starego Kontynentu niewielkim pocieszeniem, bo jednak Zachód jest obecnie dużo bardziej pasywny w obronie swoich wartości, ale też swoich interesów, niż trzydzieści lat temu. Cóż, można to skomentować słowami Talleyranda: „To gorzej niż zbrodnia, to błąd”.

Myślałem o tych słowach i Talleyrandzie, gdy oglądałem jego rodaka, prezydenta François Hollande’a, jak ściskał się z Putinem w Moskwie. Można jedynie westchnąć i przypomnieć słowa Mikołaja Kopernika o tym, że gorszy pieniądz wypiera lepszy. Zamiast jednak utyskiwać, że Francja schodzi na psy, a Ameryka pod tym względem nie chce być gorsza, warto sobie i innym uświadomić, jak bardzo Zachód przegapia historyczny moment, w którym można byłoby założyć Kremlowi polityczno-gospodarczego nelsona.

Gdyby sojusz euroatlantycki – używam tego pojęcia w sensie cywilizacyjnym, a nie tylko militarnym – chciał rzeczywiście wykorzystać polityczno-gospodarczą niemoc Rosji, mógłby zmienić geopolityczną mapę świata. Moskwa, która ma ogromny problem z domknięciem własnego budżetu na skutek trwałego spadku cen ropy, może być dla Zachodu łatwym celem. Oczywiście Federacja Rosyjska z jej potencjałem ludnościowym i terytorialnym nadal pozostanie dużym i ważnym państwem, ale mogłaby – przy konsekwentnej polityce USA i UE – przestać marzyć o roli mocarstwa euroazjatyckiego, a nawet przestać przywdziewać togę mocarstwa regionalnego.

Układy Moskwy

Jednak Zachód jest w kwestii Rosji podzielony. Jest też w stanie kryzysu przywództwa, bo dziś autorytetu na miarę Ronalda Reagana na świecie ze świecą szukać. Największe państwa Unii Europejskiej dużo opowiadają o „wspólnej unijnej polityce zagranicznej”, a nawet powołały EEAS (European External Action Service – Europejską Służbę Działań Zewnętrznych), ale gdy dochodzi do sytuacji, w której powinny działać, uznają za słuszną starą polską maksymę „Każdy sobie rzepkę skrobie”. W dużym stopniu (pytanie, czy w mniejszym niż przed rokiem?) najwięksi płatnicy netto do unijnej kasy stawiają na stosunki bilateralne z Moskwą kosztem wspólnej polityki całej UE, a Kreml tylko o tym marzy. Moskwa dopuszcza niemieckie, włoskie, holenderskie, francuskie firmy do swoich wielomiliardowych projektów (choćby Nord Stream) lub kupuje od nich broń czy też oferuje niebywały rynek zbytu, pod warunkiem że będą to jedynie dwustronne układy, a nie porozumienia ze skupiającą 28 państw, w tym 13 nowych, Unią Europejską.

Całość artykułu w "Gazecie Polskiej Codziennie"

Udostępnij

Wczytuję komentarze...

Drzwi bez klamki, czyli dokąd wiedzie sprawa Skripala?

O próbie otrucia Siergieja Skripala przez rosyjskie tajne służby wiemy bardzo dużo. Nie wiemy jednak tego, w jakim celu Rosjanie dokonali zamachu ani czy obecne skutki dyplomatyczne są dla Moskwy problemem, czy może elementem szerszego planu.

Takich konsekwencji dyplomatycznych, z masowym wyrzucaniem rosyjskich dyplomatów ze stolic krajów zachodnich, Kreml nie przeżywał nawet w czasach sowieckich. Do Moskwy wróciło już ponad stu pracowników rosyjskich ambasad i konsulatów. Ostatni taki skandal miał miejsce w 1971 r., gdy przedstawiciel handlowy ZSRS w Londynie Oleg Lalin został zatrzymany przez brytyjską drogówkę w związku z jazdą po pijanemu. Od słowa do słowa z przedstawicielami angielskich służb mundurowych zaproponował w końcu wydanie listy sowieckich szpiegów w Londynie w zamian za dostatnie życie z rosyjską kochanką. Skończyło się to wydaleniem 105 komunistycznych szpiegów. Byli to jednak przedstawiciele Kremla z jednej stolicy zachodniego kraju. Obecnie 14 państw Unii Europejskiej, Stany Zjednoczone oraz Ukraina i Mołdawia wyrzucają urzędników placówek z dyplomatycznych. Czy Rosja zaliczyła wpadkę stulecia i Zachód wreszcie obudził się z proputinowskiej hipnozy?

Spisek

Rosyjska machina propagandowa odpaliła rutynową, ale zorganizowaną na wielką skalę kampanię odpierającą zarzuty o sprawstwo otrucia. Jako argument minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow podał m.in. fakt, że szwajcarskie laboratorium w Spiez rozpoznało w substancji trującej nie rosyjski nowiczok, ale NATO-wski 3-Chinuklidynobenzylan. Choć laboratorium zaprzeczyło takim doniesieniom, wiele rusofilskich środowisk podaje tę informację jako pewną i sprawdzoną (np. Korwin-Mikke.pl). Ponad tą sugestią członka rosyjskiego rządu pojawiło się oskarżenie o „spisek” kilku państw zachodnich, które wystosował ambasador Rosji przy ONZ-ecie Wasilij Niebienzia, zapytując na forum, skąd Brytyjczycy mieli antidotum na nowiczok (a więc nie 3-Chinuklidynobenzylan?), bo tylko tak można było ocalić eksszpiega i jego córkę.

Inaczej rosyjskie media – tutaj odbiorcy są bombardowani propagandą o międzynarodowym spisku, a nawet „sekcie antyrosyjskiej”, która bez żadnych dowodów i racji po prostu wierzy w winę Rosji oraz zamierza ją ukarać. To konsekwentna narracja ostatnich dwóch dekad – ukazywanie dawnych Sowietów jako bezbronną wyspę otoczoną przez wrogie mocarstwa, czyhające na jej dalsze rozerwanie. Kampania dezinformacyjna wokół sprawy Skripala ma na pewno ten efekt, że konsoliduje społeczeństwo rosyjskie wokół władzy – dodajmy, że gdy próba otrucia wyszła na jaw, w Rosji pozostały dwa tygodnie do wyborów prezydenckich.

Kłótnia za murami Kremla

Jak pisaliśmy w „Gazecie Polskiej” („Sami sobie winni”, nr 14/2018), Rosjanie potrafią upozorować wypadek, a truciznę stosują jako element demonstracji siły i ostrzeżenia. Nie wiemy jednak, co dokładnie chciał zademonstrować Kreml, skoro zgodził się w lipcu 2010 r. wymienić Skripala wraz z trzema innymi agentami na dziesięciu swoich ludzi zatrzymanych przez FBI. A może w tym wypadku nie warto patrzeć na Kreml jako na monolit?

Spośród czwórki agentów wymienionych w 2010 r. próba zabójstwa dotknęła tylko Skripala, więc nasuwa się pytanie, dlaczego akurat on musiał zginąć. Reszta z nich ma się dobrze: fizyk jądrowy Igor Sutjagin pracuje dla brytyjskiego think tanku zajmującego się obronnością i korzysta z wiedzy nabytej w rosyjskim sektorze militarnym; o losie Giennadija Wasilenki i Aleksandra Zaporożskiego oficjalnie nie wiemy nic, co oznacza, że mają zagwarantowany spokojny żywot na Zachodzie. Ten pierwszy był oficerem KGB, ten drugi zaś pracownikiem rosyjskiego MSZ-etu.

Skripal pracował dla GRU, następnie przeszedł na stronę wywiadu brytyjskiego i choć w 2010 r. odzyskał wolność i wydostał się z Rosji, to nadal utrzymywał kontakty z Rosjanami. Jego syn zmarł w lipcu 2017 r. w tajemniczych okolicznościach w Petersburgu i choć jako przyczynę śmierci podejrzewa się marskość wątroby, to jednak ciało szybko skremowano, a prochy odesłano rodzinie do Londynu. Prasa brytyjska podaje, że już od 2013 r. rosyjscy hakerzy próbowali się włamać na skrzynkę prasową Julii Skripal. Nie ma więc wątpliwości, że eksagent GRU był nadal w orbicie zainteresowań swojej „firmy”.

Próba jego otrucia może być elementem gry między służbami rosyjskimi, których szefowie są często na liście Rosjan objętych sankcjami przez kraje Zachodu, jak np. szef Służby Wywiadu Zagranicznego Siergiej Naryszkin, którego instytucja najbardziej ucierpiała przy wydalaniu dyplomatów. W dużej mierze laboratoria opracowujące broń biologiczną i chemiczną podlegają właśnie jemu.

Bomba atomowa to już przeszłość

Osobnym zagadnieniem jest problem rozwoju broni biologicznej i chemicznej, co do której świat nie ma możliwości przeciwdziałania. O ile, zdawałoby się najgroźniejsza, broń atomowa jest trudna do przeniesienia na terytorium wroga, o tyle substancje chemiczne i biologiczne, które mogą zabić ludność całego miasta, są łatwe do przeniesienia i umieszczenia w zbiorniku wodnym, z którego czerpie okoliczna ludność.

Do lat 90. istniał w rosyjskich tajnych służbach Wydział XII zajmujący się międzynarodowym szpiegostwem biologicznym i operacjami specjalnymi. Jak twierdził były pracownik tamtej służby Aleksandr Kuzminow, zmiany strukturalne w FSB i Służbie Wywiadu Zagranicznego uwzględniały w swoich działaniach miejsce dla kontynuowania prac nad bronią biologiczną i chemiczną. Według odtajnionego listu członka parlamentu Wielkiej Brytanii Marka Sedwilla do szefa NATO Jensa Stoltenberga trucizna nowiczok została wyprodukowana w rosyjskim laboratorium obronnym Szichana pod Wołgogradem. To na tamtych terenach pod koniec lat 90. miała miejsce tajemnicza epidemia gorączki Zachodniego Nilu, zakażenia wirusem przenoszonym przez komary. Sam Kuzminow pisał w 2005 r., że epidemia miała znamiona inspirowanej przez tajne służby, choć są to tylko domysły. Problem polega na tym, że w wypadku zatruć, epidemii, ataków bronią biologiczną i chemiczną jest niezwykle trudno wskazać sprawcę.

Czy marcowa próba otrucia Siergieja Skripala i kwietniowy atak chemiczny na syryjski szpital w Dumie we Wschodniej Gucie nie stanowią poligonu doświadczalnego dla nowej generacji operacji tajnych służb?

Rosja ucieka

Mimo dramatycznie brzmiących doniesień o wydalaniu rosyjskich dyplomatów nie jest to potężny cios ani w rosyjską elitę, ani w rosyjskie państwo. Widać zresztą wyraźnie, że niektóre państwa, takie jak Niemcy, dołączyły do dyplomatycznej akcji z niechęcią, co na pewno zostało odnotowane przez Kreml.

Nikt jednak nie wspomina na głos o możliwości potężniejszego ukarania reżimu Putina – bojkotu mistrzostw świata w piłce nożnej, które będą się odbywały w Rosji od połowy czerwca do połowy lipca tego roku. Wbrew pozorom nieobecność reprezentacji krajów zachodnich na mundialu nie byłaby tylko uderzeniem w prestiż. Jak wiemy, wydarzenia sportowe w Rosji są okazją do malwersacji czy w ogóle zarabiania pieniędzy na ogromną skalę – zimowe igrzyska olimpijskie w Soczi w 2014 r. były pralnią brudnych pieniędzy i lewych inwestycji, których suma wyniosła 60 mld dol. Miejscowa ludność była częstokroć przesiedlana, pozbawiana domów i majątków, by organizatorzy wydarzenia zyskali miejsce na przedsięwzięcia sportowe.

Olimpiada i mundial to także wielkie koło zamachowe polityki wewnętrznej – umacniania pozycji Władimira Putina i konsolidowania się elit wokół prezydenta. Elit, których firmy realizują zamówienia publiczne i obsługują zachodnich gości. Igrzyska olimpijskie w Moskwie w 1980 r. zostały zbojkotowane, co do dziś pozostaje traumą nie tyle dla Rosjan, ile dla rosyjskiej razwiedki, która dodatkowo zyskuje takimi wydarzeniami pole do werbunku nowych agentów i grup interesu.
Zamiast efektownych posunięć Zachód powinien się zdobyć na posunięcia efektywne – zanim nowa generacja technik operacyjnych Rosji wejdzie w fazę, za którą zachodni analitycy już w ogóle nie będą nadążali.

 

Udostępnij

Tagi
Wczytuję komentarze...

Nasza strona używa cookies czyli po polsku ciasteczek. Korzystając ze strony wyraża Pan/i zgodę na używanie ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami Pana/i przeglądarki. Jeśli chce Pan/i, może Pan/i zmienić ustawienia w swojej przeglądarce tak aby nie pobierała ona ciasteczek.


Strefa Wolnego Słowa: niezalezna.pl | gazetapolska.pl | panstwo.net | vod.gazetapolska.pl | naszeblogi.pl | gpcodziennie.pl