Zmiany w dowodach osobistych od 1 lipca. Znika uciążliwy obowiązek, sprawdź nowe zasady

Prawie 3,7 miliona. Tyle dowodów osobistych traci ważność w tym roku w Polsce. Według danych Ministerstwa Cyfryzacji to rekord w historii polskiego systemu dokumentów tożsamości. Tak duża skala wynika wprost z cyklu wydawania dokumentów: w 2026 roku wygasają dowody wyrabiane masowo w 2016 roku, kiedy w dorosłość wchodził liczny rocznik 1998. Co ósmy dorosły Polak musi więc teraz odwiedzić urząd. Tyle że od 1 lipca nie będzie musiał jechać do konkretnego.

Koniec z obowiązkiem odbioru we własnej gminie

To właśnie ten przepis znika. Do tej pory dowód osobisty trzeba było odebrać w urzędzie gminy właściwym dla miejsca zameldowania. Dla milionów Polaków, którzy pracują, studiują lub po prostu mieszkają na co dzień w innym mieście niż to, gdzie są zameldowani, oznaczało to konieczność specjalnego wyjazdu. Od 1 lipca gotowy dokument będzie można odebrać w dowolnym urzędzie gminy w Polsce, bez względu na adres zameldowania.

Dla kogoś, kto od dziesięciu lat mieszka w Gdańsku, ale formalnie jest zameldowany w Lublinie, to różnica między dniem urlopu a zwykłą chwilą przy okienku.

Seniorzy z dokumentem ważnym 15 lat

Nowelizacja zmienia też zasady dla osób starszych. Ważność dowodu osobistego dla seniorów zostanie wydłużona z 10 do 15 lat. Dla osoby z ograniczoną mobilnością, wymagającej pomocy przy każdym wyjściu z domu, każda wizyta w urzędzie to poważna operacja logistyczna. Pięć lat dłuższy cykl wymiany robi tu realną różnicę. Wbudowane w dokument certyfikaty elektroniczne zachowają dotychczasową ważność dziesięciu lat.

Dziecko zgubiło dowód? Wystarczy internet

Rodzice docenią kolejną zmianę. Do tej pory zgłoszenie utraty lub zniszczenia dowodu osobistego dziecka wymagało osobistej wizyty w urzędzie. Od 1 lipca będzie można zrobić to elektronicznie. Nowe przepisy doprecyzowują też, kto może złożyć wniosek o dowód dla nieletniego: wyłącznie rodzic lub opiekun prawny z pełną władzą rodzicielską.

Nowe prawo ułatwia też sytuację osób, które fizycznie nie są w stanie dotrzeć do urzędu, na przykład ze względu na pobyt w szpitalu, domu opieki lub obłożną chorobę. Nowelizacja wprost rozszerza możliwości zgłaszania utraty dokumentu w takich przypadkach. Urzędnicy zyskają przy tym szerszy dostęp do rejestrów państwowych, co ma przyspieszyć weryfikację tożsamości bez obarczania wnioskodawcy dodatkowymi formalnościami.

Co z Polakami za granicą?

Uprawnienie do unieważniania dowodów osobistych zyskają konsulowie. Oznacza to, że Polak przebywający za granicą, który zgubi lub straci dokument, nie będzie musiał czekać na procedury realizowane wyłącznie w kraju. Nowelizacja wprowadza też obowiązek informowania obywatela o unieważnieniu dowodu w przypadku zmiany danych, na przykład po zmianie nazwiska. Jeśli do unieważnienia doszło przez omyłkę urzędnika, przepisy dopuszczają przywrócenie ważności dokumentu, choć wyłącznie w przypadku dowodów bez warstwy elektronicznej.

Zmiany dotyczą też paszportów

Lipiec 2026 r. przynosi korekty również w przepisach paszportowych. Doprecyzowane zostaną procedury odmowy wydania i unieważnienia paszportu, a w przypadku nadpłaconej opłaty pojawi się możliwość jej zwrotu. Wniosek o paszport online dla dziecka będzie możliwy wyłącznie wtedy, gdy dziecko posiada numer PESEL.

AKTUALIZACJA: Warto pamiętać, że nowe przepisy mają na celu przede wszystkim odciążenie obywateli od zbędnych wizyt w urzędach i przyspieszenie weryfikacji tożsamości w kluczowych terminach.