„W poniedziałek wpłynęło do urzędu miejskiego w Bielsku-Białej postanowienie NSA w sprawie ul. Dywizji Kościuszkowskiej. Zgodnie z nim nasza apelacja została uznana, a sprawa została skierowana do rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny”
– powiedział rzecznik bielskich władz Tomasz Ficoń.
Wojewoda śląski wydał zarządzenie zastępcze zmieniające nazwę ulicy z Dywizji Kościuszkowskiej na Józefa Rymera pod koniec marca br. na podstawie ustawy o zakazie propagowania komunizmu i innych systemów totalitarnych. Nakazywała ona samorządom zmianę nazw budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej w ciągu roku od wdrożenia nowego prawa, czyli do 2 września ub. roku. Jeśli tego nie uczyniły, decyzję podejmował wojewoda.
Wojewoda Jarosław Wieczorek, podejmując decyzję o zmianie nazwy, oparł się na opinii IPN, który wskazał, że Dywizja Kościuszkowska była związkiem operacyjnym stworzonym przez władze Związku Sowieckiego wbrew legalnemu rządowi RP w Londynie. Zdaniem Instytutu nie ulega wątpliwości, że taka nazwa ulicy upamiętnia formację symbolizującą komunizm.
Z tą argumentacją... nie zgodziły się władze Bielska-Białej. Wiceprezydent Waldemar Jędrusiński wskazywał wówczas, że w Dywizji walczyli m.in. „mieszkańcy Bielska-Białej, dla których była to jedyna droga powrotu do ojczyzny i wyzwolenia kraju”, a nazwy pól bitewnych na ich szlaku znalazły się na Grobie Nieznanego Żołnierza. Jego opinię podzieliła większość radnych, którzy w kwietniu br. upoważnili magistrat, by zaskarżył rozstrzygnięcia wojewody. Skarga obrońców komunistów wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w połowie czerwca.
W lipcu sąd na posiedzeniu niejawnym odrzucił skargę. Uzasadnił to tym, że zaskarżone przez magistrat zarządzenie zostało wydane już po wejściu w życie nowelizacji tzw. ustawy dekomunizacyjnej. Według nowych przepisów skarga na takie rozstrzygnięcie przysługuje jedynie wtedy, gdy samorząd nie zmienił nazwy w wyznaczonym terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Jednocześnie powinny one zostać wymienione. Tymczasem Bielsko-Biała wskazało jedynie, że o obowiązku dotyczącym zmiany nazwy ulicy dowiedziało się dopiero z zarządzenia zastępczego. Miasto podkreśliło też, że nie istnieje katalog nazw symbolizujących komunizm.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego magistrat nie podał przyczyn, które nie pozwoliły na dokonanie zmiany nazwy, a jedynie „powody, dla których osoby reprezentujące jednostkę samorządową nie przyjmowały faktu istnienia tego obowiązku”. „Zasób i stan wiedzy danego podmiotu zasadniczo nie stanowi okoliczności od niego niezależnej, w związku z czym pozostaje poza przesłankami omawianego przepisu” – głosiło uzasadnienie WSA.
W sierpniu Bielsko-Biała wystąpiło ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego. „To skarga na odrzucenie przez WSA w Gliwicach naszego odwołania. Sąd podjął taką decyzję na posiedzeniu niejawnym, a co ciekawe, w tym samym czasie inny skład orzekający skierował na rozprawę skargę na zmianę nazwy bielskiej ulicy z I Armii Wojska Polskiego na Cichociemnych” – powiedział wówczas Tomasz Ficoń.
Bielsko-Biała toczyło już z wojewodą przed sądem administracyjnym spór o nadanie jednemu z rond imienia współtwórcy i pierwszego dyrektora Fabryki Samochodów Małolitrażowych Ryszarda Dziopaka, który m.in. należał do PZPR i był posłem w PRL. Sprawa dotarła do NSA, który przyznał rację samorządowi.