Mowa o Jeziorze Tarnobrzeskim, znanym też jako Zalew Machowski. To akwen powstały na terenie dawnej odkrywkowej kopalni siarki Machów. Dokładnie 73 lata temu, 29 września 1953 roku, w pobliskim Mokrzyszowie, wykonano odwiert poszukiwawczy. Na głębokości około 80 metrów natrafiono na grubą warstwę złoża siarkowego. A potem już wszystko potoczyło się błyskawicznie.
Kolejne złoża udokumentowano m.in. w Piasecznie, Machowie, Grzybowie i Osieku. Pod koniec lat 80. Polska zajmowała trzecie miejsce na świecie pod względem wydobycia siarki. Dostępne materiały z 1977 roku mówią o krajowej produkcji na poziomie około 5 milionów ton rocznie. W kombinacie Siarkopol, obejmującym całe zagłębie, zatrudnienie sięgało dziesiątek tysięcy ludzi. O siarce mówiono wtedy "polskie złoto".
Do dziury zmieściłby się 35-piętrowy wieżowiec
Z kopalń w Piasecznie i Machowie łącznie wydobyto około 82 miliony ton rudy siarkonośnej. Po latach eksploatacji wyrobisko w Machowie zajmowało około 560 hektarów i sięgało głębokości do 110 metrów. Kryzys przyszedł wraz ze spadkiem światowych cen siarki, gdy coraz większe znaczenie zaczęła mieć tańsza siarka odzyskiwana przy przetwarzaniu ropy naftowej i gazu ziemnego. Kopalnia przestała być opłacalna, a wydobycie ostatecznie zakończono.
Prawie pół tysiąca hektarów powierzchni
Prawdziwym majstersztykiem inżynierii środowiskowej okazały się jednak późniejsze działania. W 1994 roku rozpoczęła się rekultywacja ogromnego wyrobiska. Dno pokryto grubą, około dwudziestopięciometrową warstwą izolacyjną z iłów krakowieckich, która odizolowała warstwy siarkonośne.
Napełnianie zbiornika wodą ruszyło w 2005 roku i zakończyło się po czterech latach. Oficjalnie, dla celów rekreacyjnych, jezioro otwarto 10 lipca 2010 roku. Dzisiejsza głębokość wody sięga 42 metrów, mimo że pierwotne wyrobisko było ponad dwukrotnie głębsze. To i tak daje Jezioru Tarnobrzeskiemu czwarte miejsce wśród najgłębszych sztucznych zbiorników w Polsce. Zbiornik zajmuje dziś 455 hektarów powierzchni, z linią brzegową liczącą blisko 11 kilometrów.
W samym Tarnobrzegu, w dawnym spichlerzu, mieści się Muzeum Przemysłu Siarkowego, upamiętniające historię regionu, który przez dekady napędzał gospodarkę całego kraju. Mieszkańcy do dziś obchodzą Barbórkę, mimo że większość kopalń przestała istnieć ponad trzy dekady temu.
