Dmowski tak za życia, jak dziś budzi skrajne emocje – szanowany i wielbiony przez jednych, odrzucany, oskarżany o skrajny nacjonalizm i antysemityzm przez innych. Autor słów „Jestem Polakiem – więc mam obowiązki polskie: są one tym większe i tym silniej się do nich poczuwam, im wyższy przedstawiam typ człowieka” z wydanych na początku XX wieku „Myśli nowoczesnego Polaka”.
Urodził się w 1864 roku w podwarszawskim wówczas Kamionku. W młodości uczestnik niepodległościowej konspiracji. W swych poglądach akcentował nadrzędność interesu narodowego. Więzień Cytadeli, skazany na pięcioletni zakaz przebywania w zaborze rosyjskim. Działacz Ligi Narodowej, redaktor i publicysta „Przeglądu Wszechpolskiego”. Poseł do rosyjskiej Dumy, za największego wroga Polski uznawał Niemcy. Po wybuchu I wojny światowej działał na Zachodzie, gdzie stworzył Komitet Narodowy Polski, uznawany przez państwa Ententy za oficjalną reprezentację narodu polskiego. 28 czerwca 1919 roku wspólnie z Ignacym J. Paderewskim złożył podpis pod traktatem wersalskim. Podczas całej konferencji pokojowej zasłynął z walki o przyznanie Polsce ziem zaboru pruskiego, Mazur i Śląska.
Przez lata był w opozycji wobec Józefa Piłsudskiego. Mimo to w czasie starań o odzyskanie i utrwalenie niepodległości obaj wznieśli się ponad własne różnice poglądów i zdołali współpracować. W okresie XX-lecia międzywojennego, zwłaszcza po przewrocie majowym w 1926 r. Dmowski był jednak coraz bardziej marginalizowany, założył jeszcze Obóz Wielkiej Polski, zdelegalizowany przez sanacyjne władze w 1933 roku. Piętnaście lat temu, z okazji 60. rocznicy śmieci Dmowskiego Sejm RP w specjalnej uchwale wyraził uznanie „dla walki i pracy wielkiego męża stanu na rzecz odbudowania niepodległego Państwa Polskiego” i stwierdził, że Roman Dmowski „dobrze przysłużył się Ojczyźnie”.
Warszawski pomnik Romana Dmowskiego odsłonięto 10 listopada 2006 r. – w przeddzień Narodowego Święta Niepodległości. Trwały wtedy burzliwe dyskusje czy twórca i ideolog ruchu narodowego „zasłużył” na pomnik. Ci, którzy sądzili, że tak, zasadnie przekonywali, że decydujący powinien być tu wkład autora traktatu „Niemcy, Rosja i kwestia polska” w polskie myślenie o geopolityce, a także wyprowadzone z tego myślenia wnioski. Czyli przede wszystkim związanie sprawy polskiej z głównym nurtem zachodniej cywilizacji. Kiedyś, w czasie I wojny światowej, oznaczało to Ententę, dzisiaj – Unię Europejską i Sojusz Północnoatlantycki. Więcej informacji o samym Dmowskim i o ruchu narodowym znajdziecie Państwo w monograficznym Biuletynie IPN nr 8-9 z 2007 roku.
Obchody:
Warszawa: Msza św. w intencji Romana Dmowskiego odprawiona zostanie dziś o godz. 19.00 w archikatedrze św. Jana Chrzciciela na Starym Mieście.
Poznań: Instytut ORDO CARITATIS i Fundacja św. Benedykta zapraszają na inaugurację obchodów Roku Dmowskiego w Poznaniu. Rok 2014 to nie tylko bowiem 75 rocznica śmierci, ale także 150 rocznica urodzin przywódcy obozu narodowego. Uroczystości rozpoczną się dziś o godz. 16.00 od złożenia kwiatów i okolicznościowego przemówienia pod tablicą Romana Dmowskiego na dziedzińcu klasztoru oo. dominikanów w Poznaniu, a następnie o godz 17.00 zostanie odprawiona Msza św. Requiem w Poznańskiej Farze. Mszę św. w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego odprawi ks. dr Rafał Pajszczyk. Po Mszy o godz. 18.30 w Pałacu Działyńskich na Starym Mieście w Poznaniu odbędzie się debata poświęcona dziedzictwu Romana Dmowskiego, którą poprowadzi Marszałek Marek Jurek Udział w dyskusji wezmą o. Karol Meissner OSB, prof. Waldemar Łazuga i prof. Grzegorz Kucharczyk. Na zakończenie spotkania odbędzie się także premiera 900 stronicowej książki Mariusza Kułakowskiego "Roman Dmowski w świetle listów i wspomnień".
![Chłodny start majówki. Ale - finał zaskoczy! [PROGNOZA POGODY]](https://files.niezalezna.tech/images/upload/2026/05/01/n_0e11758f8dd71580c10e15b75d2f7c7c3bcc545caa3b26967c931e549db0cd2d_c.jpg?r=1,1)
