"Sejm oddaje hołd wszystkim Polakom zesłanym na Syberię i do Kazachstanu oraz odbywającym tam katorgę. Sejm upamiętnia tych, którzy tam zginęli, tych, którym udało się stamtąd mimo trudności powrócić do ojczyzny oraz tych, którzy pozostali w miejscu swego zesłania, gdzie kultywują Polskość i ustanawia dzień 17 września Dniem Sybiraka" - głosi projekt uchwały.
Przypomniano, że jako pierwsza większa grupa w głąb Rosji zesłani zostali konfederaci barscy, a później uczestnicy kolejnych powstań: kościuszkowskiego, listopadowego i styczniowego. Na Syberii mieszka obecnie około 60 tys. osób deklarujących narodowość polską i znacznie więcej osób polskiego pochodzenia
Jak podkreślono w uzasadnieniu, dzięki uchwale Sejm ma oddać hołd "wszystkim Sybirakom – Polakom, których w wyniku zbrojnych działań, począwszy od XVII wieku, zmuszono do długoletniego pobytu na +nieludzkiej ziemi+".
"Wśród zesłańców przeważały inteligencja i szlachta, które wniosły ogromny wkład w kulturę i cywilizację Syberii, podnosząc poziom gospodarki i kultury zamieszkałych tam Rosjan i wielu innych narodów" - czytamy w projekcie. Przypomniano w nim też, że na przełomie XIX i XX wieku na Syberię zsyłani byli działacze konspiracji niepodległościowej, w tym marszałek Józef Piłsudski.
"II wojna światowa przyniosła kolejny tragiczny rozdział w historii polskich Sybiraków. Wkroczenie Sowietów 17 września 1939 roku na wschodnie ziemie II RP przyniosło aresztowania, wcielenia do Armii Czerwonej oraz masowe deportacje Polaków na Syberię i do Kazachstanu, które miały na celu eksterminację Polaków poprzez pracę w nieludzkich warunkach. Obywatele polscy byli w barbarzyński sposób uprowadzani z domów, odzierani z godności, skazywani na katorgę, głodzeni, zmuszani do morderczego wysiłku i pozbawiani wszelkiej nadziei na powrót do kraju" - podkreślili autorzy projektu uchwały.
Światowy Dzień Sybiraka obchodzony jest w rocznicę napaści armii rosyjskiej na Polskę 17 września 1939 r. Łącznie według danych NKWD we wszystkich wywózkach zesłano około 330-340 tys. osób.
