Watykaniści zauważają, że papieża Franciszka rozpiera energia i wola działania. Jednocześnie w ocenie wielu komentatorów, jest on człowiekiem nieulegającym żadnym presjom i niezbyt skorym do kompromisów. Biografowie papieża, podkreślają, że wzbudzająca zachwyt i entuzjazm wiernych dobroduszność, łagodność, życzliwość i wyrozumiałość papieża idą w parze z bardzo silnym charakterem oraz stanowczością.
Od 13 marca we włoskich mediach toczy się dyskusja na temat zjawiska, określanego jako „efekt Franciszka”, który przejawia się poprzez powrót wielu ludzi do Kościoła, kolejki do konfesjonałów, a także masowy napływ wiernych na audiencje generalne i południowe spotkania, w których uczestniczy niekiedy nawet po 100 tysięcy.
Wielu watykanistów wyraża nadzieje na to, że Franciszek przeprowadzi nie tylko gruntowną reformę Kurii Rzymskiej i uprości jej rozbudowaną i zbiurokratyzowaną strukturę, ale również zmieni mentalność księży i całej hierarchii. Andrea Tornielli przyznaje na przykład, że duże wrażenie robi na nim to, jak często papież w swych kazaniach radykalnie przestrzega księży i biskupów przed pogonią za pieniędzmi, próżnością oraz karierowiczostwem.
W ocenie wielu komentatorów wybór Franciszka to przełomowe wydarzenie i historyczna szansa dla Kościoła.
