Oryginał publikacji został wydany na początku 1914 r. jako pierwszy tom serii „Boje Polskie”. Piłsudski opisuje w niej przebieg wydarzeń pierwszego dnia insurekcji styczniowej w różnych miejscach zaboru rosyjskiego. To jedna z jego większych prac, którą uzupełniają dwie mapy i kilkanaście rysunków autorstwa m.in. Edwarda Rydza-Śmigłego.
Publikacja była owocem wieloletnich studiów marszałka nad powstaniem, a jej cel stanowiło przedstawienie w sposób jak najbardziej obiektywny okoliczności i przebiegu wydarzeń, łącznie z popełnionymi przez powstańców błędami. Jednym z impulsów do napisania książki był ogłoszony w połowie 1913 r. w Krakowie konkurs na pracę o roku 1863, w związku z 50. rocznicą insurekcji. Piłsudski postanowił wziąć w nim udział, zajmując się głównie sprawami militarnymi. Rozstrzygnięciu konkursu przeszkodził jednak wybuch I wojny.
