Środa Popielcowa jest pierwszym dniem Wielkiego Postu.
Popiół, którym w środę posypuje się głowy wiernych, jest przygotowywany z gałązek poświęconych w poprzednim roku podczas Niedzieli Palmowej. Ksiądz poświęca popiół, a następnie posypuje nim głowy wiernych, mówiąc: "Nawracajcie się i wierzcie Ewangelii" albo "Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz". Akt ten symbolizuje ułomność i przemijalność człowieka, jest znakiem żałoby i pokuty.
Tego dnia obowiązuje wstrzemięźliwość i post. Prawem o wstrzemięźliwości są związani wszyscy powyżej 14. roku życia, a prawem o poście - osoby pełnoletnie do rozpoczęcia 60. roku życia. W tym dniu ludzi wierzących obowiązuje post ścisły, tzn. jeden posiłek do syta bez potraw mięsnych.
Popiół, podobnie jak ogień, symbolizuje moc oczyszczającą. Niekiedy pochodził ze starych cmentarnych krzyży, spalonych w Wielką Sobotę podczas święcenia ognia. Asceci - jak pisze Władysław Kopaliński - dodawali go nieraz do jedzenia, a biedni - do wypieku chleba, by było go więcej.
Od Środy Popielcowej obowiązuje w liturgii kolor fioletowy, w kościołach rzadziej odzywają się dzwony i grają organy. W piątki, przez cały Wielki Post, odprawiana jest Droga Krzyżowa, a w niedzielę - nabożeństwo Gorzkich Żalów. Kościół zakazuje w tym czasie hucznych zabaw oraz nakłada obowiązek postu: w Środę Popielcową i Wielki Piątek.
W dawnej Polsce post był bardziej surowy. Nie jedzono potraw mięsnych w poniedziałki, środy i piątki, a w niektórych rejonach w środy i piątki nie spożywano też żadnych potraw na gorąco.
![Pijany kierowca stoczył się na torowisko. Zablokował ruch kolejowy w środku nocy [WIDEO]](https://files.niezalezna.tech/images/upload/2026/02/07/n_e2bad3075a5f202074931fea207aaa3d7348c688eaec2a32d2bb93f911b2ecf4_c.jpg?r=1,1)
![Wyjątkowy zwyczaj ustanowiony przez prezydenta. Wiadomo, do kogo trafią flagi [WIDEO]](https://files.niezalezna.tech/images/upload/2026/02/07/n_14437bfba542624b1e63df0a834b847a2e6a3582e2a640735b5882eb3176b0a9_c.jpg?r=1,1)