Rządowa agencja Narodowy Instytut Wolności zachęca na swoich stronach do wzięcia udziału w konkursie „Pamięć o przeszłości Europy”, który „skierowany jest do organizacji pozarządowych, instytucji kultury oraz instytucji publicznych realizujących działania związane z: demokracją, pamięcią o Holokauście i zbrodniach przeciwko ludzkości, osobach LGBTIQ+ i innych grupach będących ofiarami prześladowań, a także wpływem kolonializmu i niewolnictwa na współczesną Europę”.
Konkurs jest realizowany w ramach unijnego Programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” (CERV). Jak czytamy w opisie: „Celem konkursu jest upamiętnienie kluczowych wydarzeń w historii Europy XX wieku, ich przyczyn i skutków”.
"Szczególnie istotne w obliczu wojny"
"Działania te mają wzmacniać poczucie wspólnoty i budować solidarne społeczeństwo europejskie, co jest szczególnie istotne w obliczu wojny toczącej się przy granicach UE, a także rosnącego poziomu nienawiści wobec mniejszości narodowych i innych grup społecznych"
– podkreślono w komunikacie na stronie NIW.
Jednym ze wskazanych priorytetów jest „Kultywowanie pamięci o osobach LGBTIQ+ oraz innych grupach ofiar”. Na stronie Komisji Europejskiej w informacjach o tym konkursie napisano m.in. o gejach i lesbijkach, którzy trafili do obozów koncentracyjnych „za rządów nazistowskich”. Nie wspomniano natomiast, że odpowiedzialność za to ponoszą Niemcy.
Jak czytamy: „Zachowanie i uznanie historii i pamięci LGBTIQ+ jest kluczowe dla budowania inkluzywnej europejskiej tożsamości opartej na godności, różnorodności i prawach człowieka”.
Celem jest zatem nie tylko upamiętnienie ofiar, lecz także kształtowanie współczesnych postaw i realizacja unijnej polityki równości.
W 2021 r. Unia Europejska uruchomiła finansowany ze swojego budżetu program „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” (CERV), którego częścią jest konkurs „Pamięć o przeszłości Europy” (European Remembrance).
Komisja Europejska, za pośrednictwem agencji EACEA, przyznaje w nim pieniądze na projekty historyczne, edukacyjne i społeczne, które mają nie tylko przypominać o przeszłości, ale także promować współczesne wartości UE.
Z inicjatywy wiceminister
W październiku 2025 r. Komisja przyjęła strategię równości osób LGBTIQ+ na lata 2026-2030, zapowiadając finansowanie upamiętniania prześladowań tej społeczności jako sposobu przeciwdziałania współczesnej dyskryminacji.
W maju 2026 r. NIW z rekomendacji wiceminister ds. społeczeństwa obywatelskiego w Kancelarii Premiera Adriany Porowskiej został polskim punktem kontaktowym CERV. Instytut odpowiada za promowanie konkursów, organizowanie szkoleń i udzielanie bezpłatnych konsultacji, pomagając polskim organizacjom zdobywać unijne pieniądze.
Z regulaminu konkursu „Pamięć o przeszłości Europy” wynika, że na „Wzmocnienie pamięci o ofiarach LGBTIQ+ i innych ofiarach” przeznaczonych zostanie 2,5 mln euro. Minimalna wnioskowana dotacja wynosi 50 tys. euro, a jeden projekt może otrzymać maksymalnie 500 tys. euro.
Nabór wniosków trwa do 24 lutego 2027 r.
