Generał Wittek

Urodziła się 16 sierpnia 1899 roku we wsi Trąbki na Mazowszu. Pierwsza w Polsce kobieta, która wstąpiła na Wydział Matematyczny Uniwersytetu Kijowskiego, a później pierwsza w Polsce kobieta-generał. Dama Orderu Virtuti Militari. W czasie I wojny światowej jej ojciec, Stanisław Wittek, członek PPS, zagrożony aresztowaniem po udziale w rewolucji 1905 roku, przeniósł się z rodziną na Ukrainę. W Kijowie Maria wstąpiła do 3. Polskiej Drużyny Harcerskiej. Od 1917 roku działała w Polskiej Organizacji Wojskowej, ukończyła szkołę podoficerską. Od grudnia 1919 roku służyła w Wojsku Polskim. Zebrane przez nią materiały wywiadowcze ułatwiły Józefowi Piłsudskiemu przeprowadzenie wyprawy kijowskiej. W 1920 roku w ramach Ochotniczej Legii Kobiet brała udział w obronie Lwowa, po raz pierwszy otrzymując Virtuti Militari. W wolnej Polsce komendantka naczelna Przysposobienia Wojskowego Kobiet, potem naczelnik Wydziału Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Kobiet w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. Podczas wojny obronnej 1939 roku, jako komendantka główna Kobiecych Batalionów Pomocniczej Służby Wojskowej, znów broniła Lwowa. Walczyła w Powstaniu Warszawskim, uzyskując stopień pułkownika. Funkcję szefa WSK pełniła w Częstochowie do rozwiązania AK, współtworząc antysowiecką organizację „Nie” –„Niepodległość”. Po wojnie dalej kierowała przysposobieniem wojskowym kobiet. W 1949 roku na kilka miesięcy aresztowana przez UB. Nie mogąc wrócić do działalności, aż do emerytury pracowała jako kioskarka „Ruchu”. W 1970 roku inicjatorka Komisji Historii Kobiet przy Towarzystwie Miłośników Historii w Warszawie. W sierpniu 1984 roku weszła w skład Obywatelskiego Komitetu Obchodów 40. rocznicy Powstania Warszawskiego. Na stopień generała brygady mianowana w 1991 roku. Zmarła 19 kwietnia 1997 roku w Warszawie, pochowana na Powązkach Wojskowych.