Dane statystyczne wskazują, że społeczeństwo starzeje się i wzrasta średnia długość życia, przy jednocześnie zmniejszającej się liczbie urodzeń. Oznacza to, że z roku na rok przybywa osób starszych, które mimo wieku, chcą pozostać samodzielne i niezależne, ale też czuć się bezpiecznie i komfortowo zarówno w domu, jak i poza nim. Nasze potrzeby i wymagania zmieniają się przy tym zależnie od etapu życia, na którym jesteśmy. Odnosi się to także architektury i aranżacji wnętrz publicznych i prywatnych.
Architektura jest odpowiedzialna przed użytkownikiem, a szczególnie przed osobami starszymi. Przyczynia się do kształtowania jakości życia we wszystkich jego obszarach, które reagują z sobą i przenikają się nawzajem.
- mówi Iwona Benek, specjalizująca się w projektowaniu na rzecz architektury przyjaznej seniorom, z Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach.
Łazienka dostępna dla seniora
Problem dostępności wnętrz dla seniorów i osób z ograniczeniami ruchowymi dotyczy w dużej mierze aranżacji łazienki. To pomieszczenie intymne, z którego chcemy móc korzystać samodzielnie, czując się przy tym komfortowo i bezpiecznie. Doskonale wiedzą o tym architekci i projektanci wnętrz publicznych, których misją i obowiązkiem jest likwidacja barier architektonicznych.
Jednym z istotnych elementów kształtowania przyjaznej przestrzeni jest łazienka, która dla seniorów jest podstawą utrzymania jak najdłuższej samodzielności. Dlatego podczas projektowania łazienki kierujmy się przede wszystkim tym, aby była zauważalna - wspomagajmy orientację przez prawidłowo zaprojektowany system informacji graficznej, dotykowej lub dźwiękowej. Ważna jest także jej ergonomia i funkcjonalność, stosujmy zatem zasady projektowania uniwersalnego.
- tłumaczy ekspertka.
Przykład idzie z góry
Te podstawowe zasady projektowania w obiektach publicznych warto przenieść do przestrzeni prywatnej. By ułatwić korzystanie z łazienki osobom starszym i z ograniczeniami ruchowymi, należy przede wszystkim zadbać o odpowiednie wyposażenie.
Elementy bezpiecznej łazienki:
- poręcze i uchwyty,
- prysznic bez brodzika,
- antypoślizgowa podłoga,
- wydłużona miska ustępowa,
- podwieszana umywalka bez postumentu,
- nisko zawieszone szafki,
- dodatkowe krzesło lub siedzisko
- kontrastowe kolory.
Ważne jest również odpowiednie oświetlenie oraz ergonomiczne rozlokowanie sprzętów, z zachowaniem wystarczająco dużej ilości miejsca na swobodny dostęp do nich.
Wszystko, co niezbędne
Dostosowywanie łazienki dla osoby starszej rekomendujemy rozpocząć od wymiany wanny na brodzik czy rozwiązanie bezbrodzikowe
Jeżeli z jakichś powodów wanna musi pozostać, niech będzie jak najniższa i wyposażona w siedzisko. Na ścianie przy wannie powinien zostać zamontowany uchwyt, który stanie się nieocenioną pomocą dla seniora podczas wstawania i podpierania się. Planując aranżację małej łazienki warto zamiast wanny zaplanować brodzik lub CleanLine.
- radzą Ada Skiwa i Małgorzata Liebhart, architektki z pracowni WZ Studio.
Prysznic dla seniora
Przestrzeń prysznicowa dla osoby starszej powinna być możliwie jak największa i jak najbardziej otwarta. Świetnym rozwiązaniem jest brodzik, który zapewnia swobodę wchodzenia i wychodzenia. Dobrze, aby brodzik miał możliwość zmieszczenia więcej niż jednej osoby. Dzięki temu pomagający seniorowie będzie mógł łatwo się w niej poruszać. Brodzik powinien być płaski i wykonany z odpornego na uszkodzenia materiału, który jednocześnie będzie zabezpieczał przed poślizgnięciem się pod prysznicem.
Podobnie, jak w klasycznych rozwiązaniach z brodzikiem, odpływ podłogowy ma za zadanie odprowadzić wodę spod prysznica do kanalizacji. Dobrym rozwiązaniem jest też otwarta powierzchnia, która sprawia, że osoby pomagające seniorom mają jeszcze łatwiej.
Funkcjonalna ceramika łazienkowa
Miska WC powinna być zamontowane na takiej wysokości, by osobie starszej łatwo było na niej usiąść. Przy misce WC wiszącej i bidecie można także zamontować uchwyty, które ułatwiają wstawanie. Dobrym rozwiązaniem jest montaż specjalnie wydłużonych misek WC, które usprawniają przesiadanie się z wózka lub balkonika czy też siedzisk i deski sedesowej, których konstrukcja umożliwia korzystanie z toalety bez względu na poziom sprawności ruchowej.
Warto pamiętać także o umywalkach o wzmocnionej konstrukcji i uchwytach. Przy wyborze umywalki do łazienki seniora trzeba zwrócić uwagę na jej głębokość i na krawędź, która powinna być tak wyprofilowana, by można się było wygodnie przysunąć do umywalki, także poruszając się na wózku.
A może toaleta myjąca?
Z pewnością rozwiązaniem godnym uwagi dla seniora jest zakup toalety myjącej, gdyż urządzenie to ogranicza potrzebę przesiadania się z miski WC na bidet. Toaleta myjąca może dostosować parametry mycia (a w przypadku niektórych modeli również suszenia) do indywidualnych potrzeb. Optymalny zestaw funkcji: temperaturę i intensywność strumienia wody oraz powietrza suszącego, możemy zaprogramować na stałe, korzystając z pilota, bezprzewodowego panelu sterowania lub aplikacji mobilnej. Część dostępnych na rynku toalet tego typu można wyposażyć w moduł odciągania nieprzyjemnych zapachów, który jest niewidoczny i łatwy w montażu – możemy go w wielu spłuczkach wyposażonych w przycisk mechaniczny. Należy tylko pamiętać o podłączeniu prądu we wskazanym miejscu przy stelażu. Daje to użytkownikom gwarancję absolutnej czystości i higieny.
Pamiętaj o poręczach
Projektując łazienkę dla seniora należy pamiętać także o specjalnych poręczach, czyli uchwyty mocowane najczęściej w ścianie, stelażu czy podłodze. Warto pamiętać też o miejscu na specjalne siedziska prysznicowe i regulowane lustra. Wszystko to sprawia, że przestrzeń łazienkowa staje się dostępna i bezpieczna dla seniorów, nawet dla tych, którzy mają trudności w poruszaniu się.
