Najpiękniejszy zakątek Mazur znajduje się nad rzeką Krutynią, która wraz z 17 jeziorami tworzy imponujący i popularny szlak kajakowy. Szlak zaczyna się na jeziorze Warpuńskim na Pojezierzu Mrągowskim i prowadzi wśród morenowych pagórków do jeziora Krutyńskiego, z którego wypływa właściwa Krutynia. Rzeka przecina Puszczę Piska i wpada do jeziora Bełdany. Do jeziora prowadzi malownicza ścieżka przyrodnicza, która biegnie wzdłuż brzegów Krutyni.
Wysokie brzegi porośnięte są starymi sosnami i dębami, tworzącymi nad dróżką zielony tunel. Jezioro i odcinek rzeki wchodzą w skład rezerwatu (273 ha), w którym występują grądy (lasy z przewagą grabów) i lasy mieszane. Ciekawostką są rośliny wodne: gąbka słodkowodna i krasnorost. Na płytkim jeziorze Krutyńskim (55 ha) o regularnych brzegach i wydłużonym kształcie latem kwitną żółte grążele.
Rezerwat Krutynia
Rezerwat przyrody Krutynia im. Melchiora Wańkowicza został utworzony w 1983 r. Położony jest w pobliżu miejscowości Krutyń, w gminie Piecki, na obszarze Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Jest rezerwatem krajobrazowym ustanowionym dla ochrony odcinka rzeki Krutyni oraz Jeziora Krutyńskiego z przyległymi lasami. Jego obszar zajmuje 273,12 ha, w tym 194,41 ha powierzchni leśnej i 60,05 ha powierzchni wód.
Rezerwat leży w krajobrazie utworzonym w swych zasadniczych zarysach w fazie ostatniego zlodowacenia. Zajmuje on południowo-wschodni odcinek tzw. rynny mrągowskiej, z przyległą od południa rozległą równiną sandrową.
Osią rezerwatu jest rzeka Krutynia, przepływająca przez liczne na tym terenie jeziora. Na przeważającym obszarze rezerwatu występują w wysokim stopniu naturalne obszary leśne. Rośnie tu las liściasty i mieszany typu grąd, bór mieszany, ols i łęg jesionowo-olszowy.
W rezerwacie spotkać można ponadto takie interesujące zwierzęta jak: bielik, dzięcioł czarny, puchacz, puszczyk, lelek kozodój, rybołów, jarząbek, bocian czarny, żuraw, samotnik, gągoł, zimorodek, borsuk. W okresie letnim najczęściej obserwowanymi na brzegu rzeki ptakami są tracze oraz nurogęsi z młodymi. Zimą można zobaczyć w rezerwacie zatrzymujące się tu łabędzie krzykliwe, pluszcze oraz wydry.
W lasach rezerwatu występuje bogata i interesująca flora, w tym takie gatunki jak: wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, żywiec cebulkowy, ciemiężyk białokwiatowy.
Szlak kajakowy rzeki Krutyni jest uznawany za najpiękniejszy w Polsce i najpopularniejszy w całej Europie. Długość całego szlaku, licząc od wsi Zyndaki do jeziora Bełdany wynosi ok. 102 km. W granicach Mazurskiego Parku Kraj¬obrazowego, na wysokości wsi Spychowo, znajduje się połowa tej trasy. Właściwa rzeka Krutynia liczy jedynie ok. 26 km długości i ciągnie się od Jeziora Krutyńskiego do Jeziora Gardyńskiego. Za najbardziej malowniczy uchodzi odcinek rzeki w rezerwacie Krutynia.
Wieś Krutyń
Na południowym krańcu powiatu Mrągowskiego wśród rozległych lasów stanowiących Puszczę Piską, z dala od miasta znajduje się zagubiona wśród lasów miejscowość Krutyń.
Nazwa wsi Krutyń została zapożyczona od rzeki noszącej teraz oficjalną nazwę Krutynia. Jest to nazwa pochodzenia staropruskiego – język ten był spokrewniony z językiem litewskim.Nazwa oznacza ,,rzekę wartką i krętą” , a nie ,,krótką”.
Początek miejscowości Krutyń sięga odległych czasów. Powstała ona około 1500 r. jako obronna stanica myśliwska w puszczy. Stanica została później przebudowana na zameczek myśliwski, w którym schronił się w czasie panującej dżumy, książę Albrecht w r.1527. Osada Krutyń była w 1782 r. siedzibą nadleśnictwa, liczyła 16 domów. Wieś Krutyń w roku 1939 liczyła już 436 mieszkańców. W 1934 r. Krutyń odwiedził Melchior Wańkowicz, który wraz z córeczką spędzał na Mazurach wakacje uwiecznione w powieści „Na tropach Smętka”.
Około 500 m za wsią równomiernie we wszystkich kierunkach występują lasy mieszane z przewagą dębów. Dzięki swemu położeniu Krutyń jest miejscowością wczasową. Zachowała się tu urocza, choć nieco chaotyczna drewniana zabudowa. Niewielkie parterowe chaty, niektóre ozdobione gankiem i okiennicami, stoją zwrócone szczytami lub kalenicami do krętych uliczek. W dawnej stodole z końca XIX w. obecnie mieści się poczta.
