Przyrodolecznictwo dr. A.Tarnawskiego – osiągnięciem II Rzeczypospolitej

Oczyszczanie organizmu przez odpowiednią dietę i zdrowy tryb życia - nie jest wynalazkiem ostatnich lat. Zakład przyrodoleczniczy dr. Apolinarego Tarnawskiego w Kosowie Huculskim, cieszył się niezwykłą popularnością od końca XIX wieku, post o samej wodzie stosował marszałek Józef Piłsudski.

Henryk Poddębski

Brama wjazdowa do lecznicy doktora Tarnawskiego 1936 r.

Apolinary Tarnawski był pionierem przyrodolecznictwa w Polsce. Ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Kilka lat leczył w szpitalu we Lwowie, następnie pracował jako lekarz zdrojowy w Żegiestowie i Morszynie.

Niespodziewanie poważnie zachorował, lecz żaden lekarzy nie był w stanie zdiagnozować jego choroby. Tarnawski wyjechał na leczenie do zakładu wodoleczniczego doktora Sebastiana Kneippa w Wörishofen.

Po powrocie z udanej kuracji otworzył w Kosowie w Karpatach Wschodnich zakład przyrodoleczniczy. Miejscowość słynęła z czarnomorskiego klimatu i wód leczniczych. Początkowo leczyło się w nim kilkunastu pacjentów. Później wraz z rosnącą popularnością zakład stale się rozrastał. W 1896 standardową kurację poszerzono o jarską dietę. W piękny krajobraz wkomponowano trzy monumentalne warzelnie soli z pięknymi gotyckimi salami, przestronne tarasy do leżakowania, baseny, solaria i domki dla kuracjuszy rozrzucone po rozległym parku. Oryginalna terapia i fama o jej niezwykłej skuteczności bardzo spopularyzowały zakład doktora Tarnawskiego. Za pobyt w sanatorium trzeba było słono płacić.

W I połowie XX wieku Kosów stał się drugą po Zakopanem stolicą polskiej bohemy. Wśród kuracjuszy zakładu przyrodoleczniczego byli między innymi: Gabriela Zapolska, Juliusz Osterwa, Leon Schiller, Adam Didur, Ferdynand Ossendowski, Melchior Wańkowicz, Stanisław Dygat, prof. Ignacy Chrzanowski, Maria Dąbrowska z mężem (który zmarł w uzdrowisku w 1925 na atak serca).

Hasłem doktora Apolinarego było zdanie ,,Władaj sobą” - rozumiał je jako osiągnięcie optymalnej sprawności ciała i ducha przez zdrowy tryb życia, wyzbycie się zgubnych nałogów, aktywność fizyczną i właściwą dietę.
Doktor opracował własny system terapii w oparciu o medycynę naturalną. Traktował człowieka w sposób integralny, troszczył się o potrzeby ducha i ciała. Oprócz ćwiczeń fizycznych i diety wpływał na psychikę, uczył jak poradzić sobie z pesymizmem i hipochondrią. Tarnawski uczynił ze swego zakładu szkołę zdrowia troszcząc się o edukację zdrowotną. Już w 1923 roku proponował by podobną praktykę wprowadzić we wszystkich polskich uzdrowiskach.

W 1911 w zakładzie Tarnawskiego powstał jeden z pierwszych zastępów późniejszego ZHP, utworzony przez braci Kazimierza i Wincentego Lutosławskich oraz Olgę Drahonowską. Tarnawski działał aktywnie w miejscowym Sokole, został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta. Zakład Tarnawskiego działał do września 1939 roku z przerwą od I wojny światowej do 1922 roku.

Przed samym wkroczeniem wojsk sowieckich do Kosowa wraz z rodziną uciekł na Bliski Wschód, zmarł w 1943 r. w Jerozolimie w wieku 92 lat. Został pochowany na stokach Syjonu, w katakumbach franciszkańskich. Przed śmiercią snuł ambitne plany, a wśród nich pomysł założenia namiastki Kosowa w polskim Adampolu w Turcji.

Krótki film jest fragmentem konferencji „Dziedzictwo historyczno-kulturowe, architektoniczne i przyrodnicze lecznicy doktora Apolinarego Tarnawskiego”, która odbyła się w Kosowie na Pokuciu. Pomysłodawczynią wydarzenia była Natalia Tarkowska, która wydobywa z niebytu pamięć o sławnej lecznicy.