Nowe przepisy mogą zmienić sytuację milionów pracowników, którzy przez lata pracowali poza etatem. Od 1 maja 2026 roku do stażu pracy mają być wliczane nie tylko okresy zatrudnienia na umowie o pracę, ale także prowadzenie działalności gospodarczej czy wykonywanie pracy na podstawie umów zlecenia. To oznacza realne korzyści dla osób, które do tej pory były pozbawione części uprawnień pracowniczych.
6 dni urlopu więcej. Ale nie dostaniesz ich automatycznie
Największą zmianą będzie możliwość szybszego osiągnięcia 10-letniego stażu pracy. Po przekroczeniu tego progu pracownik zyskuje prawo do 26 dni urlopu zamiast 20. Dla części osób kilka lat przepracowanych na zleceniu albo własnej działalności może oznaczać natychmiastowe przejście na wyższy wymiar urlopu.
Na tym jednak lista korzyści się nie kończy. Staż pracy wpływa także na:
- długość okresu wypowiedzenia,
- wysokość odpraw,
- dodatki stażowe,
- nagrody jubileuszowe.
Tylko 24 miesiące na przedstawienie dokumentów
Eksperci zwracają uwagę na ważny termin zapisany w nowych przepisach. Pracownicy mają 24 miesiące na przedstawienie dokumentów potwierdzających wcześniejsze okresy aktywności zawodowej. Po tym czasie uwzględnienie dawnych okresów może być znacznie utrudnione.
To właśnie ten mechanizm budzi dziś największe emocje wśród pracowników i działów kadr. Wielu ludzi może nawet nie wiedzieć, że termin już biegnie.
Wniosek USP przez eZUS. Bez tego dokumentu nic się nie zmieni
Kluczowym dokumentem będzie zaświadczenie USP wydawane przez ZUS. Wniosek ma być składany elektronicznie przez platformę eZUS.
W praktyce procedura będzie polegała na:
- zalogowaniu się do eZUS,
- złożeniu wniosku USP,
- pobraniu zaświadczenia,
- przekazaniu dokumentu pracodawcy.
Dodatkowo pracodawcy mają otrzymać możliwość szybkiej weryfikacji autentyczności dokumentów w systemie ZUS.
Największe zmiany od lat dla osób na zleceniu
Nowe przepisy są szczególnie ważne dla osób, które przez lata pracowały na tzw. śmieciówkach albo prowadziły jednoosobową działalność gospodarczą. Do tej pory takie okresy często nie były uwzględniane przy wyliczaniu pracowniczych uprawnień.
Najwięcej mogą zyskać osoby, które:
mają kilka lat pracy na zleceniu,
prowadziły działalność gospodarczą,
pracowały przez agencje pracy,
są blisko osiągnięcia 10-letniego stażu.
Dla części pracowników stawką będzie dodatkowych 6 dni urlopu rocznie. Inni mogą zyskać wyższe odprawy albo dłuższy okres ochronny przy zwolnieniu.
Kto powinien działać już teraz
Największe znaczenie nowe przepisy będą miały dla osób, które przez lata pracowały poza etatem i dziś są tuż przed osiągnięciem 10-letniego stażu pracy. W wielu przypadkach kilka miesięcy lub lat ze zleceń i działalności gospodarczej może zdecydować o uzyskaniu dodatkowych uprawnień.
Eksperci rynku pracy ostrzegają, że po wejściu nowych przepisów zainteresowanie dokumentami z ZUS może gwałtownie wzrosnąć. Dlatego osoby, które chcą skorzystać z nowych zasad, nie powinny odkładać kompletowania dokumentów na ostatnią chwilę.
Jedno jest pewne: bez potwierdzenia wcześniejszego stażu pracy nowe uprawnienia mogą pozostać tylko na papierze.
