Powodem spadku ich populacji jest przypuszczalnie wzrost liczebności lisów, mechanizacja rolnictwa (koszenie łąk), zwiększenie ruchu drogowego. Jeszcze innym powodem ich mniejszej liczby jest zanieczyszczenie środowiska, głównie metalami ciężkimi, co wpływa na zmniejszenie ich rozrodczość.
Zające występuje przeważnie na otwartych obszarach rolniczych, łąkach i na skrajach lasów. W dużych lasach pojawiają się rzadko. Nie lubią obszarów bagiennych i podmokłych. Zwierzęta nie kopią nor, śpią w wyciśniętych podczas leżenia nieckach. Nie boją się wody – w razie potrzeby potrafią pływać. Żyją do 13 lat, jednak przeciętnie dożywają jedynie do 5 lat z powodu drapieżników, którymi są: lisy, psy, koty, myszołowy, jastrzębie, błotniaki i kruki.
Kuropatwa występuje niemal w całej Europie oraz w Azji Środkowej. Żyje na otwartych trawiastych terenach, obszarach upraw, łąkach i pastwiskach. W Polsce od 12 lat liczebność kuropatw systematycznie maleje. Najdłużej żyjąca kuropatwa, której wiek oznaczył człowiek, miała 5 lat.
Podczas wysiadywania jaj w przypadku niebezpieczeństwa kuropatwa zrywa się dopiero w ostatniej chwili. Jest ptakiem monogamicznym. Jaja wysiadywane są przez okres 23–25 dni przez samicę. W wychowywaniu młodych biorą udział obydwa ptaki z pary. Kuropatwy przygarniają osierocone pisklęta, co jest rzadkością wśród ptaków.