Wyszukiwanie

Wpisz co najmniej 3 znaki i wciśnij lupę
Kultura i Historia

Młodzież przegnała Bieruta z trybuny

13 kwietnia 1946 roku, podczas Ogólnopolskiego Zlotu Młodzieży odbywającego się pod hasłem „Trzymamy straż nad Odrą”, młodzi ludzie, odczuwając coraz bardziej duszną atmosferę terroru ekipy Bieruta zorganizowali spontanicznie antykomunistyczną demonstrację. Na Wałach Chrobrego, tuż przed trybuną honorową, na której stał m.in. Bolesław Bierut, młodzież i harcerze zaczęli wznosić okrzyki na cześć Mikołajczyka.

Ówczesny prezydent Szczecina Piotr Zaremba, stwierdził w swym pamiętniku: „Na znak protestu Bierut opuścił trybunę przed zakończeniem obchodu”. Z kolei Maria Hulewicz, asystentka i sekretarka wicepremiera Stanisława Mikołajczyka, zapisała:

W ciszy zaczyna się manifestacja na cześć Mikołajczyka. Młodzież harcerska skanduje »Mikołajczyk!«, śpiewa Sto lat, woła »Niech żyje!«. Idzie to jak fala i trwa pół godziny. Furia na trybunie. […] Nie umiejąc uspokoić manifestacji, rząd w dziwnym pośpiechu opuszcza trybunę [i] zbiega po schodach.

O wprowadzenie Szczecińskiego Kwietnia 1946 do ogólnopolskiego kanonu tradycji wolnościowych wystąpień Polaków po 1944 roku apeluje Piotr Semka, który wraz z Arturem Kubajem, napisał:

Jedyny raz w latach 1944–1956, i to właśnie w Szczecinie, Bolesław Bierut, powojenny przywódca polskich komunistów, zetknął się osobiście z protestem Polaków. Tylko tu, w czasie zlotu młodzieży odbywającego się pod hasłem „Trzymamy Straż nad Odrą”, czołówka Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej musiała wysłuchać, co zwykli Polacy mają do powiedzenia o nowych rządach. Odważna demonstracja u stóp rządowej trybuny na Wałach Chrobrego była najbardziej symbolicznym sprzeciwem tego okresu, kiedy to młodzi kontestatorzy rzucili prosto w twarz wyzwanie Bolesławowi Bierutowi.

Przypomnieli oni również, iż jednym z pionierów ratowania pamięci o Szczecińskim Kwietniu 1946 jest Jan Tarnowski, związany z przedsierpniową opozycją, a następnie zaangażowany w powołanie Wszechnicy „Solidarności” w Szczecinie w 1981 roku. Tarnowski zbierał relacje świadków tamtych wydarzeń zachowanych jedynie w jego pamięci, gdyż materiały pisane zniszczyła bezpieka podczas stanu wojennego. Niestety bardzo długo wydarzenia z 1946 r. znajdowały się na dalszym planie badań nad współczesną historią miasta. Historycy szczecińscy koncentrowali się wówczas, co zrozumiałe, na odkrywaniu prawdy o bolesnej tragedii Grudnia ’70, a później na poznawaniu dziejów szczecińskiej Solidarności, tym bardziej że żyli jeszcze główni bohaterowie tamtych wydarzeń.

Wydarzenia ze Szczecina wydobyli także z zapomnienia także dwaj autorzy. Władysław Kubik zebrał i opublikował relacje żyjących jeszcze wtedy świadków tamtych dni, natomiast historyk Radosław Ptaszyński przygotował monografię jako pierwszą opisującą historię całego wydarzenia przy podkreśleniu wystąpień antykomunistycznych.

Czy można wydarzenia ze zlotu pod hasłem „Trzymamy Straż nad Odrą” nazwać Szczecińskim Kwietniem 1946? – zastanawia się Piotr Semka i odpowiada: Tak, gdyż tamte demonstracje mają pełne prawo wejść do tradycji antykomunistycznych demonstracji „szczecińskich miesięcy”. Do powszechnej świadomości zbiorowej w Polsce najmocniej przedostał się Szczeciński Grudzień 1970 i oczywiście Szczeciński Sierpień 1980. Niektórzy może jeszcze kojarzą termin Szczeciński Styczeń 1971, czasem występujący pod hasłem „Strajk Bałuki”, kiedy to wznowiony strajk z Grudnia ’70 doprowadził do przybycia I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka na rozmowy do świetlicy Stoczni im. Adolfa Warskiego. Ważny też pozostaje najdłuższy strajk robotniczy w dziejach Szczecina z sierpnia 1988 r. otwierający drogę do przemiany politycznej w Polsce. Na tym tle Szczeciński Kwiecień 1946 wciąż wymaga badań i szerszego omówienia.

Oddział szczeciński IPN zaprasza, 17 kwietnia o godz. 17:30, na spotkanie z red. Piotrem Semka i dr. Arturem Kubajem (Przystanek Historia IPN, ul. Portowa 1, Szczecin), a wcześniej o godz. 12:00 odbędzie się uroczyste otwarcie wystawy plenerowej (Plac Zgody) „Wygnali Bieruta z trybuny. Szczeciński Kwiecień 1946”.

Źródło: ipn.gov.pl

Wesprzyj niezależne media

Ten materiał powstał dzięki wsparciu Czytelników. Pomóż nam pisać dalej