Philip Morris International, największy zagraniczny podatnik w Rosji, planuje wyjście z tego rynku

Klamka zapadła 

Rosja to czwarty największy rynek papierosowy świata. Według danych Euromonitora jego wielkość szacuje się na ok. 206 mld sztuk papierosów rocznie. Rynek tytoniowy jest tu podzielony pomiędzy 4 globalne koncerny, których łączne udziały sięgają 97 proc. Na lokalnych producentów przypada pozostałe 3 proc. Koncern PMI jest drugim co do udziałów, ustępując japońskiemu Japan Tobacco International, ale pierwszym pod względem wysokości płaconych przez siebie podatków. I to nie tylko w swojej branży, ale wśród wszystkich zagranicznych firm. W Rosji działał od ponad 30 lat, pierwszą placówkę otwierając w 1992 roku. 

Papierosy pali dziś 28,3 proc. Rosjan, czyli około 34 mln osób: 40,9 proc. mężczyzn i 15,7 proc. kobiet. Papierosowy biznes jest zatem dla Kremla oczkiem w głowie. Dlatego decyzja Philip Morris International o wyjściu z Rosji może dotkliwie zaboleć Kreml i jego oligarchów. 

W 2020 roku Philip Morris International (PMI) zapłacił w Rosji 4,75 mld dol. podatków – najwięcej ze wszystkich zagranicznych firm działających na tym rynku. Zgodnie z wcześniejszymi informacjami koncernu, w ubiegłym roku na rynek rosyjski trafiło blisko 10 proc. całkowitego wolumenu produktów: papierosów i podgrzewanych wyrobów tytoniowych firmy. Rosja odpowiadała dotąd za około 6 proc. przychodów netto PMI. Koncern był także liderem rosyjskiego rynku w obszarze tzw. podgrzewanych wyrobów tytoniowych. 

Teraz dostępność tzw. „wyrobów o zmniejszonej szkodliwości” niż papierosy maluje się dla rosyjskich palaczy w czarnych barwach. Koncern zapowiedział, że anuluje zaplanowane wcześniej na marzec premiery swoich produktów z tej kategorii. Anulował plany produkcji ponad 20 mld sztuk wkładów tytoniowych do swojego najnowszego podgrzewacza tytoniu IQOS ILUMA oraz związanej z nią inwestycji w Rosji o wartości 150 mln dolarów. Anulował też premiery wszystkich innych swoich produktów. Zaprzestał produkcji szeregu wyrobów tytoniowych oferowanych na rosyjskim rynku i ograniczyła działalność produkcyjną jako taką. 

Rada Nadzorcza Philip Morris International przygotowuje scenariusze wyjścia z rosyjskiego rynku, uwzględniając złożoność i dynamicznie zmieniającą się specyfikę otoczenia regulacyjnego i biznesowego na tym rynku. Choć zamierza opuścić Rosję, to nie zamierza opuszczać ponad 3 tysięcy swoich pracowników i dalej ma zamiar wypłacać im pensje.

Troska o ukraińskich pracowników i ich rodziny

Koncern, którym od maja ub. roku kieruje zresztą Jacek Olczak, pierwszy Polak w fotelu prezesa globalnej firmy, nie zamierza przebierać w sankcjach wymierzonych w putinowski reżim. Nie przebiera też w słowach: potępił przemoc i wojnę przeciwko Ukrainie, solidaryzując się ze swoimi ukraińskimi pracownikami, zapewniając im pomoc humanitarną oraz pełne wynagrodzenia. 

Pierwsza decyzja amerykańskiego koncernu dotyczyła ewakuacji pracowników z Ukrainy. Udało się pomóc w ewakuacji blisko 1000 osób, z czego do Polski trafiło około 600. Zapewniono im transport, zakwaterowanie czy środki pierwszej potrzeby. 

– Jesteśmy zszokowani wojną na Ukrainie i stanowczo potępiamy przemoc. Od początku wojny na Ukrainie wszystkie nasze wysiłki skupiają się na zapewnieniu bezpieczeństwa naszym kolegom z Ukrainy. Wyrażamy solidarność z cierpiącymi, niewinnymi dziećmi, kobietami i mężczyznami

– mówi Jacek Olczak, CEO Philip Morris International. – Priorytetem jest dla nas troska o bezpieczeństwo i dobro ponad tysiąca naszych pracowników w Ukrainie oraz ich rodzin. Dostarczamy pomoc pracownikom, którzy wciąż przebywają na Ukrainie i wspieramy osoby, które opuściły już swój kraj i znalazły schronienie w krajach sąsiednich, poprzez pomoc medyczną, logistyczną, finansową i wszelkie inne dostępne środki. Będziemy też wypłacać wynagrodzenia wszystkim naszym ukraińskim pracownikom – dodał Jacek Olczak.

Amerykańska firma przekazuje już pierwszą transzę wsparcia finansowego w wysokości blisko 43 mln zł (10 mln dol.). Na tym pomoc koncernu jednak się nie kończy. Kilka dni po wybuchu wojny PMI uruchomił specjalny fundusz humanitarny dla Ukrainy, w ramach globalnej inicjatywy „Projekty z Sercem”. Pracownicy firmy wpłacili już blisko 2 mln zł, a sam koncern wyrównuje ich wsparcie donacją o tej samej wysokości, na rzecz pozarządowych organizacji humanitarnych. Przekazuje też darowizny rzeczowe organizacjom humanitarnym, niosącym pomoc Ukrainie, wspierając ponad 20 takich instytucji, działających w Ukrainie, Polsce, Mołdawii, Rumunii, Słowacji i Węgrzech. 

W tej chwili skupiamy się na niesieniu pomocy humanitarnej Ukrainie. Robimy wszystko, co w naszej mocy, żeby pomóc naszym sąsiadom. Zaczęliśmy od akcji ewakuacji naszych pracowników i ich rodzin z Ukrainy. Udało nam się pomóc ponad 900 osobom, z czego około 600 trafiło do Polski. Staramy się w tej chwili zapewnić im spokój, dach nad głową i wszystkie środki potrzebne do życia – mówił w wywiadzie dla agencji Newseria Biznes Michał Mierzejewski, prezes zarządu Philip Morris Polska i Kraje Bałtyckie.

Jednak to Polska jest sercem i mózgiem operacyjnym humanitarnego przedsięwzięcia amerykańskiej firmy. Philip Morris Polska i Kraje Bałtyckie koordynują globalne działania PMI, związane m.in. z darowiznami finansowymi i rzeczowymi – w porozumieniu z organizacjami pozarządowymi i poprzez bezpośrednie wsparcie dla uchodźców przybywających do Polski. Polski oddział wprowadził też dodatkowe 5 dni w pełni płatnego urlopu na potrzeby wolontariatu, a kilkuset jego pracowników jest aktywnie zaangażowanych w niesienie pomocy rzeczowej Ukraińcom.

Amerykański koncern dołącza zatem do innych znanych firm, które już podjęły decyzję o biznesowym bojkocie rosyjskiego reżimu, jak m.in. Apple, Jaguar czy takich marek jak Gucci czy Channel. Jak informowały media, w ramach bojkotu wiele innych globalnych firm zdecydowało się zawiesić działalność w Rosji lub wstrzymać dostawy swoich produktów. Wśród takich firm znalazły się m.in. Facebook, Instagram, Netflix, H&M, Microsoft, Nokia, Nike, Porsche, UPS czy IKEA. Niemal każdy dzień przynosi wydłużanie się tej listy.