Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) powstała 1 lipca 2017 r., a zaczęła działać od 1 stycznia 2018 r. Organizacja, mocą ustawy przygotowanej przez rząd specjalnie dla regionu, skupia 41 miast i gmin centralnej części województwa śląskiego, zamieszkanych przez blisko 2,3 mln osób. Jednym z jej ustawowych zadań jest transport publiczny.
Metropolia w coraz szerszym zakresie koordynuje zadania związane z organizacją komunikacji miejskiej, poprzez swój Zarząd Transportu Metropolitalnego (ZTM). Po złagodzeniu części obostrzeń związanych z epidemią koronawirusa Zarząd deklarował w połowie maja, że kontrole biletów będą odtąd prowadzone intensywniej niż w poprzednich tygodniach.
Zarząd informował też wówczas, że do rąk kontrolerów ZTM trafiła pierwsza partia nowych urządzeń, nazywanych przez nich „kontrolerkami”. Urządzenia te, prócz obsługi płatności zbliżeniowych, umożliwiają m.in. drukowanie protokołów opłat dodatkowych, kontrolę legitymacji niepełnosprawnych poprzez odczyt kodów QR i sprawdzanie informacji o biletach oczekujących na zakodowanie na Śląskich Kartach Usług Publicznych.
Jak sygnalizowali wówczas przedstawiciele Zarządu, komplet „kontrolerek”, czyli 170 urządzeń, miał zostać dostarczony do końca tego roku. Hubert Morawski z biura prasowego ZTM przekazał, że mają je już wszyscy pracownicy kontroli - zarówno etatowi, jak i nieetatowi. Niezależnie grono kontrolerów ma być powiększane.
„Wystąpiliśmy do urzędów pracy z pismem, w którym zwracamy się z prośbą o organizację staży dla osób bezrobotnych w Wydziale Kontroli Biletów ZTM. Planujemy przyjąć 15 stażystów. Jeżeli uznamy, że spełniają oni nasze oczekiwania, podejmiemy starania o ich zatrudnienie na etatach”
- zasygnalizował Morawski.
ZTM akcentuje, że chce przyspieszać nie tylko same kontrole, ale też ściąganie należności za jazdę bez ważnego biletu. Od stycznia 2019 r. do końca kwietnia br. do windykacji skierowano 260 tys. mandatów. Wysłano 20 tys. 345 ostrzeżeń o możliwości wpisu do Krajowego Rejestru Długów, do sądów trafiło ponad 4 tys. pozwów, a komornicy wszczęli niemal 3 tys. egzekucji.
Zarząd przypomina, że jeśli pasażer nie zapłacił w ciągu roku dwóch opłat dodatkowych za jazdę bez biletu i po raz trzeci podróżuje bez niego, popełnia wykroczenie z art. 121 kodeksu wykroczeń, tzw. szalbierstwo. W 2019 r. ZTM skierował 835 zawiadomień o popełnieniu tego wykroczenia, a do końca kwietnia br., mimo epidemii koronawirusa - 452 zawiadomienia. W ostatnich tygodniach sądy wydały w regionie co najmniej dwa związane z szalbierstwem dotkliwe wyroki.
W ubiegłym tygodniu władze Metropolii sygnalizowały, że wobec odmrażania gospodarki do komunikacji miejskiej funkcjonującej w ramach ZTM wróciła dotąd mniej niż połowa liczby pasażerów sprzed epidemii. Powstały w tym kontekście obawy, czy znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej w związku z epidemią samorządy, będą w stanie pokryć straty wynikające z mniejszych wpływów z biletów.
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia prognozuje je obecnie na 100 mln zł - do końca roku. Ubiegłoroczne składki 41 miast i gmin członkowskich Metropolii na komunikację wyniosły łącznie ok. 500 mln zł.
W tegorocznym budżecie Metropolii łączną część zmienną składki gmin na finansowanie komunikacji zaplanowano pierwotnie na 523,3 mln zł. Wpływy z usług przewozowych, jak sprzedaż biletów, zaplanowano na ten rok na 238 mln zł (dotąd z tego tytułu wpłynęło już ponad 20 mln zł mniej niż założono).
Zarząd Transportu Metropolitalnego (ZTM) jest jednym z największych organizatorów transportu publicznego w Polsce. Na ulice 41 miast i gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii oraz 12 miast z nią sąsiadujących wysyła ok. 1,5 tys. autobusów, tramwajów i trolejbusów. Wszystkie te pojazdy, należące do ok. 40 operatorów, obsługują ok. 450 linii i zatrzymują się na prawie 7 tys. przystanków. W 2019 r. pokonały ponad 100 mln km, obsługując ok. 250 mln przejazdów.
