Najczęściej mieszkańcy zgłaszają pomysły i działania w swoim bezpośrednim otoczeniu, a potem określają swój udział w ich realizacji - z reguły w formie pracy społecznej.
Inicjatywa lokalna to inna, obok budżetu obywatelskiego, forma uczestnictwa mieszkańców w decydowaniu o przeznaczeniu miejskich środków. Kolejne, organizowane od 2013 r., edycje były dotąd rekordowe pod względem liczby zgłoszonych pomysłów i ich pozytywnej weryfikacji. Do realizacji wybierane są te projekty, które spełniały warunki formalne i najlepiej wpisują się w miejskie strategie oraz realizowane w różnych obszarach programy.
Samorządowcy wskazują, że inicjatywa lokalna pozwala mieszkańcom podjąć wspólne działanie - dzięki swojemu zaangażowaniu mogą pozyskać środki na realizację własnego pomysłu, np. modernizacji podwórka czy organizacji festynu osiedlowego integrującego mieszkańców. W sumie w ciągu trzech ostatnich lat udało się zrealizować 230 rozmaitych projektów, a tylko w zeszłym roku liczba godzin społecznego zaangażowania społecznego katowiczan przekroczyła 31 tysięcy.
Na wsparcie lokalnych inicjatyw od 2013 r. samorząd Katowic przeznacza milion zł rocznie. W tym roku – w związku z epidemią koronawirusa – wiele działań nie odbyło się lub zostało przesuniętych na przyszły rok. Dlatego kwota na przyszły rok została pomniejszona o wartość zadań przesuniętych (ponad 535 tys. zł); do dyspozycji mieszkańców w ramach naboru na 2021 rok jest ponad 464,7 tys. zł. Nabór wniosków potrwa do połowy listopada.
"Koronawirus i wprowadzone z tego tytułu zakazy i obostrzenia spowodowały w tym roku szereg utrudnień w realizacji inicjatyw lokalnych. Dlatego, mając na uwadze bezpieczeństwo mieszkańców, podjąłem decyzję, by część inicjatyw przesunąć do realizacji na rok następny, po uzgodnieniu tych zmian z pomysłodawcami"
- poinformował w środę prezydent Katowic Marcin Krupa.
Na 2021 rok przesunięto realizację 59 inicjatyw, z zaplanowanych w tym roku 117 projektów. Część pomysłów mieszkańców, przy zachowaniu reżimu sanitarnego, zostanie zrealizowana jeszcze w tym roku - odbędą się m.in. spotkania autorskie, podróżnicze, ekologiczne i prozdrowotne w Miejskiej Bibliotece Publicznej, wernisaże plastyczne w domach kultury, turnieje i spotkania klubowe uczniów, akcje promujące wolontariat na rzecz zwierząt oraz spotkania świąteczne dla seniorów.
Inicjatywa lokalna uzupełnia działania realizowane w ramach budżetu obywatelskiego. Samorządowcy podkreślają, że w przeliczeniu na jednego mieszkańca, pula budżetu obywatelskiego w Katowicach jest największa w Polsce wśród miast wojewódzkich.
