Prokuratorzy pionu śledczego IPN prowadzą obecnie 32 śledztwa związane ze zbrodniami popełnionymi na polskich obywatelach przez ukraińskich nacjonalistów na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. W latach II wojny światowej oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii wspierane przez ukraińskich chłopów zamordowały na obszarach południowo-wschodnich Kresów ok. 100 tys. Polaków: mężczyzn, kobiet, starców i dzieci.
IPN w Lublinie, który prowadzi największe w Polsce śledztwo w sprawie zbrodni wołyńskiej (obejmuje ono lata 1939-1945) zaznacza, że jest ono ludobójstwem. W opracowaniu na temat tego śledztwa - dostępnym na stronach IPN - mowa jest o zabójstwach "kilkudziesięciu tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci narodowości polskiej", a także "o fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad Polakami oraz niszczeniu lub kradzieży ich mienia".
Prokuratorzy IPN zwracają uwagę, że odpowiedzialni za mord na Polakach przywódcy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) zdecydowali o wymordowaniu wszystkich wołyńskich Polaków, bo chcieli uzyskać tereny czyste etnicznie przed ewentualnymi rozmowami pokojowymi, a po zakończeniu wojny. Wykonawcami zbrodni były podległe OUN oddziały zbrojne UPA oraz zaagitowani do tego celu chłopi.
"Morderstwa i wytępianie ludności cywilnej na Wołyniu podjęte zostały w celu zniszczenia Polaków jako grupy narodowej, traktowanej jako przeszkoda w utworzeniu "Wielkiej Ukrainy" - czytamy w opracowaniu IPN.
W ocenie śledczych na samym Wołyniu zamordowano od 60 do 80 tys. osób narodowości polskiej. W śledztwie w dalszym ciągu przesłuchiwani są świadkowie tamtych wydarzeń, trwają kwerendy archiwalne, planowane są kolejne wnioski o przeprowadzenie czynności w drodze międzynarodowej pomocy prawnej. IPN podaje, że z uwagi na fakt, iż inicjatywa dowodowa w śledztwie nie została wyczerpana, istnieje prawdopodobieństwo ustalenia sprawstwa niektórych osób, szczególnie usytuowanych niżej w hierarchii wojskowej i politycznej OUN - UPA i skutecznego ich oskarżenia, tym bardziej, że zgodnie z zasadami prawa norymberskiego, działanie na rozkaz nie zwalnia od odpowiedzialności karnej, może mieć jedynie wpływ na złagodzenie kary.
Poza Lublinem śledztwa w sprawie zbrodni ukraińskich nacjonalistów popełnionych na polskich obywatelach prowadzone są we Wrocławiu i Rzeszowie. Zbrodnię w Hucie Pieniackiej z lutego 1944 r., w wyniku której z rąk Ukraińców służących w 4. pułku policyjnym SS zginęło 600 - 1000 Polaków, badają śledczy w Krakowie.
IPN zwraca uwagę, że wszystkie śledztwa dotyczące mordów UPA kwalifikowane są jako zbrodnie ludobójstwa. Podstawą prawną tych śledztw jest art. 118 kodeksu karnego z 1997 r., który wprowadził do polskiego prawa wewnętrznego pojęcie ludobójstwa. Zgodnie z konwencją ONZ z 1948 r. ludobójstwo definiowane jest jako czyn "dokonany w zamiarze zniszczenia w całości lub części grup narodowych, etnicznych, rasowych lub religijnych".
![Pożar poligonu w Nowej Dębie. "Spłonęło ok. 50 hektarów" [WIDEO]](https://files.niezalezna.tech/images/upload/2026/05/03/n_1878067af5e471c5926fc1946c8dfb081fa956ec5aecb1580bb6067bc2156953_c.jpg?r=1,1)
!["Musimy wrócić do tamtego ducha". Specjalny spot PiS na Święto Konstytucji 3 maja [WIDEO]](https://files.niezalezna.tech/images/upload/2026/05/03/n_e379cab3119c18d1c794fd5b8438a1831edc6f1f438143199072dd26599b6b0c_c.jpg?r=1,1)
![Oświadczenie Markiewicza pod lupą. „Aequitas” wytyka naruszenia przepisów [SZCZEGÓŁY]](https://files.niezalezna.tech/images/upload/2026/05/03/n_fc77cae37b42085001a81d726d552c3cd59a454e357f580d66ed1374f48620f7_c.jpg?r=1,1)
