Jak podkreślają organizatorzy, celem wystawy jest wyeksponowanie najważniejszych zjawisk determinujących charakter polskiej konspiracji niepodległościowej z lat 1944–1956 i przybliżenie w symboliczny sposób tego, co stanowiło istotę Polski podziemnej.
- W takim przekazie medialnym czy powszechnym na zachodzie Europy głównym złem XX wieku określany jest z reguły nazizm i holokaust, a jednak wciąż zbyt mało mówi się o komunizmie, tym wielkim negatywnym doświadczeniu Europy Środkowej i Wschodniej. To, co wiedzą Polacy czy inne narody bloku wschodniego, jest bardzo słabo znane na Zachodzie. Stąd potrzebne są edukacyjne działania, zwłaszcza te mówiące o oporze społecznym wobec komunistycznego reżimu w tej części Europy - powiedział naczelnik Wydziału Komunikacji Społecznej Biura Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Michał Kurkiewicz.
Zbiór fotografii i dokumentów przedstawionych na wystawie został zgromadzony w toku prac nad „Atlasem polskiego podziemia niepodległościowego”.
- Każda z prezentowanych tablic przedstawia inny fragment walki polskiego podziemia. Noszą one podpisy stylizowane na odręczne pismo, co ma przypominać, że opowieść o polskim podziemiu niepodległościowym jest przede wszystkim opowieścią o ludziach – tłumaczy współautorka wystawy Agnieszka Jaczyńska z Biura Edukacji Publicznej IPN z Lublina.
Jak podkreślała, intencją autorów było przybliżenie losów ludzi z podziemia niepodległościowego.
- To opowieść o członkach podziemia, która zaczyna się gdzieś na Kresach w momencie rozpoczęcia akcji „Burza”. Później możemy obserwować ich dalsze decyzje, które w efekcie prowadzą do rozpoczęcia walki z systemem komunistycznym. Poprzez wystawę chcemy opowiedzieć o podziemiu także z kontekście najważniejszych wydarzeń historycznych tamtego okresu, które w istotny sposób wpływały na losy partyzantów - zaznaczyła Agnieszka Jaczyńska.
Kolejne tablice przedstawiają dalsze wydarzenia po akcji „Burza”: proces Szesnastu Przywódców Polskiego Państwa Podziemnego w 1945 roku w Moskwie; powrót Stanisława Mikołajczyka do Polski; powstawanie leśnej partyzantki walczącej z komunistami; referendum z roku 1946, amnestię z roku 1947; angażowanie się młodzieży w działalność konspiracji antykomunistycznej; brutalne pacyfikowania brygad leśnych; śmierć z rąk SB w 1963 roku ostatniego przedstawiciela podziemia niepodległościowego Józefa Franczaka ps. „Lalek”.
Integralną częścią wystawy będą także luźne karty z komentarzem historycznym, umieszczone na stojakach.
Wystawa „Zaplute karły reakcji. Polskie podziemie niepodległościowe 1944–1956”, będzie prezentowana w Parlamencie Europejskim do 8 marca.
