Chociaż zdajemy sobie sprawę, że używki niekorzystnie wpływają na zdrowie, większość z nas znajduje się w pewnym stopniu uzależniona od różnych substancji lub zachowań. Nie chodzi tylko o uzależnienia cięższych kalibrów, jak na przykład uzależnienie od alkoholu czy zażywania narkotyków, ale także o codzienne przyzwyczajenia, jak picie kawy, sięganie po słodycze czy nawet przyjmowanie leków. Często wydaje się nam, że te nawyki są niewinne lub nawet korzystne dla zdrowia. Ale czy możliwe jest uzależnienie "od wszystkiego", na przykład od pracy czy biegania?
Przyczyna uzależnień
Przyczyny naszych uzależnień są różne. Stres, presja czasu, złe wzorce – to tylko niektóre z powodów, które podajemy, pytani o palenie papierosów czy spożywanie alkoholu. Używki mają za zadanie nam „pomóc”, dostarczyć krótkotrwałej ulgi i przyjemności, stanowić ucieczkę od codziennych trudności lub od nas samych. Często nawet zdajemy sobie sprawę, że się uzależniamy. Skutki są odczuwalne, a poczucie winy narasta.
To, co miało dać chwilowe ukojenie, staje się w końcu powodem do cierpienia. Ulga, jaką dostarcza, jest krótka, a my popadamy w coraz większy niepokój, pogarszający się wygląd i zdrowie. Mimo to kontynuujemy to, co wiedziemy, że jest destrukcyjne. Dlaczego tak się dzieje? Czy może mieć to związek z naszą potrzebą samounicestwienia?
Kluczową rolę w naszych uzależnieniach odgrywa układ nagrody. Pobudzenie tego obszaru organizmu powoduje uwalnianie dopaminy, substancji związanej z przyjemnością, co prowadzi do pobudzenia obszarów mózgu odbierających intensywną przyjemność. To proces naturalny, pierwotnie pomagający nam w podejmowaniu korzystnych dla nas działań. Jednak w dzisiejszym świecie jesteśmy bombardowani różnymi pokusami stworzonymi przez człowieka, które działają na nasz mózg w ten sam sposób, co pierwotnie pożyteczne bodźce. Mimo że ten mechanizm jest naturalny, konsekwencje nadużywania tych bodźców znacznie różnią się od ich pierwotnego celu.
– wyjaśnia Mariusz Budrowski, twórca projektu „Odmładzanie na Surowo”.
Różne formy uzależnienia
Uzależniamy się często nieświadomie, lecz mamy wpływ na to, jak postępujemy, gdy uzależnienie ujawni się w pełni. Warto pamiętać, że uzależnienia mogą przybierać różne formy, a każda z nich ma swoją przyczynę.
Najczęstsze formy uzależnienia:
- psychiczne,
- fizyczne,
- społeczne,
- behawioralne.
Warto zbadać ich przyczyny, analizując, co skłania nas do podejmowania destrukcyjnych działań.
Czasami te powody tkwią w naszej przeszłości, w niewyjaśnionych traumach czy niskim poczuciu wartości. Ważne jest zrozumienie, co naprawdę nas boli. To ukryte motywy kierują naszymi wyborami i determinują, czy ulegniemy uzależnieniu od substancji psychoaktywnych, toksycznych relacji czy nawet pracy. Mimo że pracowitość jest wartością, pracoholizm jest już problemem, który niesie ze sobą wiele negatywnych konsekwencji.
Uzależnienie to pułapka, która przejmuje kontrolę nad naszym życiem. Choć nie przynosi nam prawdziwej radości, stajemy się jej niewolnikami, popychani do niekorzystnych wyborów. Czy to picie piwa co weekend, codzienne spożywanie kawy czy uzależnienie od seksu, nasze uzależnienia zaczynają rządzić nami. Choć widzimy, że to, czego jesteśmy uzależnieni, nas niszczy, wciąż trudno jest się z tym zmagać.
– wyjaśnia Mariusz Budrowski.
Jak poradzić sobie z uzależnieniem?
Często potrzebny jest moment przełomowy, taki jak choroba czy wypadek. Jednak warto działać wcześniej.
Odkrycie, czy mamy uzależnienie, polega często na przerwaniu danego nawyku na pewien czas. Jeśli okazuje się, że nie możemy normalnie funkcjonować bez tej rzeczy, warto zastanowić się, czy nie jest to problem.
Warto zauważyć, że często jedno uzależnienie zastępuje inne. Lepiej jest być uzależnionym od zdrowego stylu życia niż od substancji szkodliwych. Jednak ludzie uzależnieni od pewnych substancji nigdy nie są naprawdę wolni – zawsze istnieje ryzyko powrotu do uzależnienia. Warto więc zastanowić się, co jest dla nas ważniejsze. Czy chcemy poddać się niewłaściwej stronie naszej natury i stać się marionetką układu nagrody? A może chcemy żyć według naszych własnych zasad, podejmować decyzje o tym, co jemy, co robimy, jak żyjemy? Gdy otworzymy drzwi do życia bez uzależnień, odkryjemy nowy smak, kolor i zapach życia. Szybko zobaczymy różnicę, zaczniemy żyć inaczej i porzucimy destrukcyjne nawyki.
– przekonuje ekspert.
Uzależnieni od... jedzenia?
Jak się okazuje największym uzależnieniem w skali globalnej jest uzależnienie od jedzenia. Dla wielu osób może to może brzmieć zaskakująco, bo przecież jedzenie jest nieodzowne dla naszego przetrwania.
Bezsprzecznie największym uzależnieniem jest dla ludzi jedzenie. Może wydawać się to szokujące, bo przecież jeść musimy. Aby przestać się dziwić, wystarczy wiedzieć, że jemy po to, aby żyć a nie żyjemy po to, żeby jeść, a potem spojrzeć na ludzi wokół i na to jak przemysł spożywczy rządzi naszym życiem… Wielu z nas podporządkowuje życie jedzeniu i nie wyobraża sobie dnia bez ciągu szkodliwych przyjemności. Najbardziej natomiast uzależnieni jesteśmy od cukru!
– tłumaczy Mariusz Budrowski.
Jak poradzić sobie z uzależnieniem od jedzenia? Zwykle potrzebny jest jakiś przełom – choroba, wypadek czy jakieś szczególne wydarzenie w naszym życiu. Wówczas pojawia się motywacja do zmian… Ekspert zaleca jednak, aby na takie przełomy nie czekać i świadomie dokonywać wyborów w trosce o swoje zdrowie.
