Jak rozpoznać cyberzaburzenia? U młodego pokolenia jest ich coraz więcej

Według literatury medycznej przytoczonej w raporcie, dzieciństwo spędzone przed ekranem negatywnie wpływa na rozwój mózgu, umiejętności poznawcze, zdrowie fizyczne i psychiczne oraz rozwój języka i zdolności społecznych. Większość dzieci spędza więcej czasu przed ekranem niż zaleca Światowa Organizacja Zdrowia. Przykładowe wytyczne dotyczące czasu ekspozycji na media cyfrowe dla różnych grup wiekowych to:

• Dzieci w wieku do 3 lat nie powinny mieć styczności z jakimikolwiek przekazami cyfrowymi.
• Dzieci w wieku 4–6 lat powinny ograniczać kontakt z TV i cyfrowymi zabawkami do 60 minut dziennie, z dwoma dniami bez telewizora i smartfonów.
• Dla dzieci w wieku 7–12 lat maksymalny czas kontaktu z technologią cyfrową to 90 minut dziennie, także z dwoma dniami bez urządzeń cyfrowych.
• Dzieci w wieku 9–12 lat powinny ograniczać korzystanie ze smartfonów do godziny 20:00, a dla nastolatków w wieku 13–17 lat do godziny 21:00.
• Nastolatki w wieku 13–17 lat nie powinny spędzać więcej niż 150 minut dziennie na kontaktach z telewizją i urządzeniami cyfrowymi, przy jednym dniu w tygodniu bez jakiegokolwiek cyfrowego kontaktu.

Raport wymienia wiele problemów związanych z nadmiernym korzystaniem z technologii cyfrowych przez "pokolenie cyfrowe". Wśród nich znajdują się m.in. problemy zdrowotne (takie jak krótkowzroczność, wady postawy, zaburzenia psychiczne), pogorszenie umiejętności skupienia, apatia, utrata relacji interpersonalnych, eskalacja cyberprzemocy, osłabienie relacji rodzinnych, degradacja autorytetów i utrata prywatności.

Zastępca dyrektora Instytutu Pokolenia, Mariusz Staniszewski, podkreśla, że nadmierne korzystanie ze smartfonów prowadzi do samotności, powierzchownych relacji, braku zaufania i problemów z odczytywaniem reakcji innych ludzi. Dodatkowo, istnieje związek między nadużywaniem technologii cyfrowych a agresją i impulsywnością.

Skutkiem nadmiernego korzystania ze smartfonów jest samotność. Pozornie duża liczba przyjaciół nie przekłada się na bliskość tych kontaktów - one są powierzchowne i często obarczone brakiem zaufania i umiejętności rozpoznawania emocji. Nie uczymy się reakcji innych ludzi na nasze zachowanie, stajemy się takimi atomami, które funkcjonują oddzielnie. Na każdy rodzaj krytyki, jaki się pojawia, reagujemy nadmierną agresją, ponieważ nie odczytujemy np. sarkazmu. Kilka lajków umieszczonych na serwisie społecznościowym powoduje, że serwis wie o nas tyle, ile nasz kolega. Natomiast ponad 200 lajków jest dostarczeniem serwisowi wiedzy takiej, jaką posiada najbliższa osoba.

– ocenił zastępca dyrektora Instytutu Pokolenia Mariusz Staniszewski.

Raport wskazuje również, że dzieci korzystające z ekranów i technologii cyfrowych słabiej uczą się pisania ręcznego, ortografii, liczenia w pamięci i orientacji przestrzennej. Brakuje im również empatii i umiejętności patrzenia na sprawy z różnych perspektyw. Podkreśla się konieczność strategii cyfryzacji polskiej oświaty, która nie tylko nauczałaby dzieci, jak korzystać z nowoczesnych technologii, ale także chroniłaby je przed negatywnymi skutkami wynikającymi z nadmiernej ekspozycji na cyfrowe treści.

W raporcie zaznacza się, że odpowiedzialność za kontrolę korzystania z technologii cyfrowych przez dzieci spoczywa przede wszystkim na rodzicach. Ważne jest, aby rodzice spędzali czas z dziećmi, ucząc ich korzystania z zabawek, a nie smartfonów. Również szkoła ma zadanie nauczać dzieci i młodzież korzystania z technologii mądrze, zdrowo i bezpiecznie, uczyć odróżniania prawdy od fałszu oraz wykorzystywania smartfonów jako narzędzi naukowych i źródeł wiedzy.