Dla pięciolatka jeden rok to jedna piąta jego życia – czyli bardzo długi okres czasu. Dla siedemdziesięciolatka jeden rok to tylko jedna siedemdziesiąta jego życia - czyli subiektywnie krótki okres życia.
Upływ czasu jest postrzegany inaczej niż bodźce zmysłowe. Jest rekonstruowany przez mózg. Dlatego istnieje tak zwany czas psychologiczny, czyli subiektywne odczucie związane z upływem czasu.
W postrzeganiu upływu czasu ważnym jest, jak oceniamy własną przeszłość i jakie mamy odczucia na temat przyszłości.
Czynniki wpływające na postrzeganie czasu to między innymi:
- starzenie się,
- typ osobowości (np. ekstrawersja, neurotyzm).
Wpływ osobowości na percepcję czasu nie jest łatwo przewidzieć. Z przeprowadzonych eksperymentów wynikają następujące hipotezy: ekstrawertycy zdają się nie doceniać upływu czasu, zaś neurotycy przeceniają upływ czasu.
Sposób postrzegania przez osobę czasu ma wpływ na organizację życia. Każdy z nas ma swoją prywatną "linię czasu", ponieważ każdy inaczej odbiera i gromadzi w swoim umyśle zdarzenia. Odbiciem wewnętrznego zegara są różne style życia. Niektórzy zdają się mieć na wszystko czas, dla innych dwadzieścia cztery godziny na dobę to za mało.
Pewne osoby żyją w sposób uporządkowany, rzadko spóźniają się, cenią punktualność. Dla nich czas jest ciągły i nie przerwany. Mają umiejętność widzenia czasu pomiędzy zdarzeniami. Wiedzą, ile im jakaś czynność zajmie czasu, przewidują różne "losowe zdarzenia". Trudno jest im jednak być tu i teraz. Patrzą w przyszłość i organizują czas krok po kroku. Są świadome upływu czasu i denerwują się, gdy inni ludzie nie przestrzegają terminów.
Uważa się, że choroby wrzodowe i nadciśnienie mogą być rezultatem takiego podporządkowania się presji czasu. Taka osoba kupując samochód, planując urlop, płacąc podatki, może bezustannie rozważać, czy podjęła właściwą decyzję. Osoby te ciągle porównują zdarzenia, trudno jest im dokonywać wyborów. Ponadto kierują się zewnętrznymi wskaźnikami podczas podejmowania decyzji. Kiedy opisują coś, wydaje się, iż skaczą w przód i w tył.
Odmiennie zachowują się osoby żyjące w chwili obecnej. Przywiązują większą wagę do teraźniejszości - przeszłość jest za nimi. Nie raz nie przykładają wagi do punktualności, często się spóźniają, zapominają o zaplanowanym terminie. Mają problemy z zakończeniem spotkania. Widzą na swojej linii czasu głównie i tylko to, co jest teraz i bezpośrednio przed nimi. Przyszłość i przeszłość nie są ich polem zainteresowania, wczoraj i jutru nie są dla nich bardzo istotne. Na ogół żyją w mało zorganizowany sposób i nie cenią sobie robienia planów. Są jakby zanurzeni w przeżyciach obecnej chwili. Mając wewnętrzne poczucie kontroli, kierują się własnym zdaniem i trudno ich do czegoś przekonać.
