"Sytuacja ekonomiczno-finansowa spółki w ciągu ostatnich dwóch lat obrachunkowych 2018-2019; 2019-2020 - uległa oczywistej poprawie. Rosła rentowność działalności spółki. Spółka utrzymuje wysoką płynność finansową"
- powiedział Giżyński na posiedzeniu sejmowej Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która zajmowała się sytuacją w spółce Elewarr wraz z informacją Najwyższej Izby Kontroli o wynikach kontroli "Zarządzanie Elewarr".
Chodzi o raport NIK z listopada 2020 r. Najwyższa Izba Kontroli w 2020 r. przeprowadziła trzecią kontrolę dotyczącą zarządzania i nadzoru właścicielskiego nad Elewarr w latach 2017-2020. Wraz z likwidacją Agencji Rynku Rolnego, od września 2017 r. właścicielem spółki stał się utworzony w miejsce Agencji - Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR).
NIK ocenia, że zarządzanie Elewarr oraz nadzór właścicielski Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa nad spółką nie były prawidłowe i skuteczne. "Nie poprawiło się gospodarowanie majątkiem Elewarr. Działania podjęte przez zarząd spółki, polegające głównie na sprzedaży aktywów trwałych, nie spowodowały polepszenia jej sytuacji ekonomiczno-finansowej, a ta uległa wręcz pogorszeniu. Pozycja Elewarr na rynku skupu i przechowywania zbóż jest obecnie marginalna, dlatego zdaniem NIK należy zastanowić się nad przyszłością spółki. Rola, do jakiej została ona powołana - stabilizowania rynku zbóż i rzepaku oraz zabezpieczanie powierzchni magazynowych w ramach centrów interwencyjnych skupu zbóż - wyczerpała się" - stwierdziła Izba w raporcie, zamieszczonym na swojej stronie internetowej.
NIK zauważył, że p.o. dyrektor generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w 2018 r. powołał trzech nowych członków zarządu "niezgodnie z przepisami prawa, bez przeprowadzenia przez Radę Nadzorczą Elewarr postępowań konkursowych".
Wiceminister przekazał, że po otrzymaniu wyników kontroli NIK, szef Ministerstwa Rolnictwa Grzegorz Puda wystosował pismo, "w którym jednoznacznie stwierdza, prosi i wnioskuje, aby pani dyrektor Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (p.o. dyrektor generalna Małgorzata Gośniowska-Kola powołana 29 października 2020 r.) podjęła działania mające na celu zwiększenia nadzoru nad działalnością spółek podlegających KOWR, ze szczególnym uwzględnieniem spółki Elewarr, ale w kontekście takim, na który zwrócił uwagę NIK, dotyczącym wyboru członków zarządu Elewarr".
"Druga kwestia to konieczność monitorowania kwestii ścisłego przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, w szczególności w zakresie wyboru członków organów spółek, aby w przyszłości uniknąć przypadków ewentualnego wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości. Wszystko to (...) w kontekście spółki Elewarr"
- powiedział Giżyński, tłumacząc, co znalazło się jeszcze w piśmie Pudy.
Wiceminister przekazał, że w grudniu 2020 r. odbyło się nadzwyczajne zgromadzenie wspólników, które m.in. zatwierdziło sprawozdanie finansowe z działalności zarządu spółki za ostatni rok obrotowy, trwający do 30 czerwca 2020.
W ocenie wiceministra, dzięki wdrożonej strategii ówczesnego szefa resortu rolnictwa Jana Krzysztofa Ardanowskiego Elewarr "urósł do rangi istotnego gracza na rynku".
"Jest aktywnym graczem rynkowym i operatorem" - dodał.
Z wnioskami NIK nie zgodził się sam Ardanowski, który uczestniczył w posiedzeniu sejmowej komisji, a także przedstawiciele KOWR-u. Z kolei prezes Elewarr-u Daniel Korona ocenił je jako "bezzasadne".
"W styczniu mamy już 5 mln 800 tys. zł zysku, pod koniec lutego mamy 7 mln 300 tys. zł, a wynik będzie znacząco lepszy" - powiedział. Jak dodał, "twierdzenie NIK, że będzie potrzebnych 17 lat, nie będzie pokrywał się z rzeczywistością". Zdaniem Izby, "zakładając obecny schemat działania spółki, (...) można przyjąć, że strata netto za rok 2017/2018 zostałaby pokryta dopiero po 17 latach działalności spółki".
NIK w swoim raporcie przypomniał, że Elewarr został utworzony przez prezesa Agencji Rynku Rolnego w 1992 r. w celu zarządzania elewatorami zbożowymi przejętymi przez Agencję. Spółka miała stabilizować rynek zbóż i rzepaku oraz zabezpieczać powierzchnie magazynowe w ramach centrów interwencyjnych skupu zbóż. Przez lata Elewarr był liderem na rynku skupu i sprzedaży hurtowej zbóż, nasion i pasz oraz magazynowaniu i przechowywaniu zbóż i rzepaku.
- stwierdził NIK.
Wskazał, że za rok obrotowy 2016/2017 spółka osiągnęła zysk netto w wysokości 3,5 mln zł, który został przeznaczony na pokrycie części strat poniesionych w latach obrotowych 2013, 2014 i 2015/2016 w łącznej wysokości 19,8 mln zł. "W roku obrotowym 2017/2018 również wystąpiła strata netto w wysokości 17,2 mln zł, która wynikała głównie z niekorzystnej sprzedaży zbóż i rzepaku, spowodowana m. in. spadkiem cen na rynkach światowych. Za rok obrotowy 2018/2019 Elewarr wykazał zysk netto w wysokości 0,9 mln zł, który pokrył tylko w niewielkiej części straty netto poniesione w poprzednich latach. Na zysk netto za rok obrotowy 2018/2019 wpływ miało rozliczenie sprzedaży dokonanej w poprzednim roku obrotowym oraz sprzedaż majątku trwałego" - podkreśliła Izba.
NIK swoje wnioski skierowała do samego ministra rolnictwa i rozwoju wsi, a także do Ministerstwa Rolnictwa (w porozumieniu z ministrem aktywów państwowych) i dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Izba złożyła także zawiadomienie do prokuratury "o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dotyczące przekroczenia obowiązków i wyrządzenia spółce Elewarr znacznej szkody majątkowej w wysokości 0,9 mln zł w wyniku sprzedaży bez zapłaty za wydany towar".
Elewarr jest samodzielnym podmiotem gospodarczym ze 100 proc. udziałem Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR).
