W parlamencie bez kontrowersji
Pod koniec września parlament niemal w atmosferze konsensusu (jedynie przy 21 głosach sprzeciwu) przyjął rządowy projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym.
Autorzy zmian podkreślali, że ich celem jest uszczelnienie systemu poboru akcyzy oraz uporządkowanie rynku e-papierosów poprzez ujednolicenie zasad opodatkowania różnych technologii. Nowe przepisy mają przeciwdziałać obchodzeniu prawa poprzez sprzedaż elementów urządzeń osobno lub import nielegalnych produktów. W rezultacie powinno więc dojść do znacznego ograniczenia szarej strefy.
- Dzisiaj mamy projekt racjonalny. Nie polujemy na jedną technologię, tylko tworzymy szersze definicje, obejmujące różne rodzaje e-papierosów, wkłady i urządzenia do waporyzacji, oraz próbujemy ustanowić jednolite zasady opodatkowania. Tak właśnie powinno działać państwo. Nie powinno wskazywać palcem jednego produktu i mówić: ten zniszczymy podatkiem. Powinno tworzyć jasne, jednolite reguły dla całego rynku, w tym wypadku e-papierosów - przekonywał podczas debaty w Sejmie poseł Jarosław Sachajko (Demokracja).
Ustawa ma m.in. podnieść stawki akcyzy na urządzenia do waporyzacji, zestawy części oraz urządzenia wielofunkcyjne z planowanych wcześniej 40 zł do 50 zł za sztukę. Identyczna kwota będzie doliczana do akcyzy od płynu w jednorazowych e-papierosach. Wzrosnąć ma także opodatkowanie e-liquidu – z 1,80 zł do 2,20 zł za mililitr.
Nowelizacja modyfikuje też definicję papierosów elektronicznych i wprowadza nowe kategorie wyrobów, w tym urządzenia wielorazowe na wymienne wkłady. Wkłady do systemów wielorazowych mają zostać wyłączone z akcyzy.
Dariusz Wieczorek z Lewicy ocenił, że projekt ustawy "wreszcie daje jasną, precyzyjną wykładnię". - Akcyzę płaci się od e-papierosów. Nie będzie już tak jak do tej pory, że dół papierosa, który się odkręcało i który podgrzewał jakieś płyny, nie był objęty akcyzą albo góra nie była objęta akcyzą, w zależności od tego, czy to jest jednorazowe czy wielorazowe - przekonywał.
Zmiana konstrukcji podatku zwiększy wpływy sektora finansów publicznych o około 435 mln zł rocznie, ale dzięki niższym cenom części legalnych produktów oraz łatwiejszemu dostępowi do wyrobów z kontrolowanych źródeł, co ograniczy skłonność do sięgania po tańsze zamienniki nieznanego pochodzenia może przynieść korzyści konsumentom.
Brak podpisu prezydenta
Pierwszą wersję nowelizacji ustawy przyjętą przez Sejm w połowie maja, prezydent Karol Nawrocki 2 lipca skierował do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej.
Prezydent zwrócił uwagę na punktowe, a nie systemowe podejście, które mogło faworyzować lub dyskryminować konkretne technologie i firmy. Wskazywał też na zbyt krótkie vacatio legis oraz “legislacyjny chaos” i brak przewidywalności prawa. Krytykował też fakt, że rząd skierował ustawę do podpisu, mimo równoległych prac nad kolejną, znacznie szerszą nowelizacją tych samych przepisów. Oznaczało to planowaną szybką zmianę regulacji, które właśnie miały wejść w życie.
W trakcie sejmowej debaty nad nowym projektem ustawy poseł Piotr Górnikiewicz (Polska 2050) ocenił pozytywnie zaproponowane rozwiązania. - Należy stanowczo poprzeć kroki zmierzające do uszczelnienia systemu podatkowego i wyeliminowania luk prawnych, które dotychczas pozwalały na unikanie opodatkowania przez sztuczny arbitraż konstrukcyjny. Neutralność technologiczna przepisów i równe traktowanie wszystkich wyrobów służących do waporyzacji to sprawiedliwy i niezbędny kierunek działań legislacyjnych - podkreślił.
Korzyści dla branży i konsumentów
Nowa wersja ustawy odpowiada na wcześniejsze uwagi prezydenta. Cieszy się też stosunkowo szerokim poparciem w parlamencie. W przepisach znalazły się bowiem rozwiązania systemowe oparte na szerszych definicjach i zasadzie neutralności technologicznej. Objęto nimi też różne typy urządzeń według jednolitych reguł, co znacznie utrudni obchodzenie akcyzy poprzez różnice konstrukcyjne lub sprzedaż w częściach. To ewidentna korzyść dla legalnie działających przedsiębiorców.
Dla konsumentów istotne mogą być bardziej przewidywalne zasady opodatkowania, ograniczenie szarej strefy oraz większa dostępność produktów z kontrolowanych, a więc bezpiecznych źródeł.
Paradoksalnie, mimo wzrostu stawki na urządzenie z 40 do 50 zł, nowy model opodatkowania może oznaczać niższe łączne obciążenie niektórych systemów wielorazowych. Akcyza ma bowiem zostać przeniesiona z podów i wkładów na urządzenie bazowe.
Ustawa na biurku prezydenta
Wydaje się, że obecna nowelizacja powinna spełniać oczekiwania głowy państwa w zakresie standardów dobrego prawa i nie wywołuje politycznych sporów. W pewnym zakresie zwiększa obciążenia fiskalne, a prezydent Nawrocki, podpisując w kampanii wyborczej Deklarację Toruńską, zobowiązał się nie akceptować ustaw podnoszących podatki, składki czy opłaty.
Poseł Witold Tumanowicz (Konfederacja) przyznał jednak w trakcie debaty, że projekt zawiera rozwiązania korzystne dla części legalnego rynku, w tym zniesienie 40-złotowej akcyzy na wymienne pody. Zauważył też, że w niektórych konfiguracjach łączne obciążenie akcyzą może nawet spaść, co uznał za element pozytywny.
Jolanta Zięba- Gzik (PSL) zaznaczyła, że można wprawdzie “dyskutować o wysokości poszczególnych stawek”, ale najważniejsza jej zdaniem zasada “jest tutaj dość prosta” - Podobne produkty powinny być podobnie traktowane. Nie powinno być tak, że o wysokości podatku decyduje nie to, czy dany produkt jest i do czego służy, tylko drobna różnica konstrukcyjna - oceniła.
Wsparcie organizacji pozarządowych i uczestników rynku
Wart podkreślenia jest fakt, że w trakcie parlamentarnych prac nad projektem, wspierały go organizacje zrzeszające przedsiębiorców, prawników specjalizujących się w kwestiach podatkowych, a nawet te, których statutowa działalność skupia się na ochronie zdrowia i walce z uzależnieniami.
Analityk w Dziale Prawnym i Legislacyjnym Związku Przedsiębiorców i Pracodawców Michał Błaszczak w trakcie procedowania zmian na Komisji Finansów Publicznych podkreślił, że “uszczelnienie rynku jest niezbędne dla zdrowego funkcjonowania rynku i dla zapewnienia równości na tym rynku”.
Zdaniem wiceprezesa Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego Marcina Rosołowskiego, kompleksowe uporządkowanie rynku “spowoduje, że nie będzie, czy też będą bardzo ograniczone możliwości prób obchodzenia obowiązujących przepisów, obchodzenia podatku, np. dzięki technologii, która nie jest objęta projektem”.
Główny specjalista w Biurze Polityki Gospodarczej Krajowej Izby Gospodarczej Grzegorz Stańczak przekonywał, że procedowany projekt jest “daje szansę na kompleksowe i wszechstronne uregulowanie rynku, na uregulowanie systemu poboru podatku w tym obszarze”. - Cieszymy się, że ten projekt pozwala na eliminację dotychczasowych luk prawnych. - dodał.
Podczas kolejnego posiedzenia komisji, dyrektor departamentu podatkowego w Konfederacji “Lewiatan” Przemysław Pruszyński zwrócił uwagę, że “zaproponowane podwyżki są jednakowe dla wszystkich przedsiębiorców". - To, co w ostatnim czasie wydarzyło się, jeśli chodzi o opodatkowanie papierosów elektronicznych, nie sprzyjało stabilności opodatkowania. To też ma wpływ na wzrost wspomnianej wcześniej szarej strefy - ocenił.
Poprawiony projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym zawiera więc to, czego brakowało w wersji wcześniejszej, a mianowicie nie reguluje pojedynczego rozwiązania technologicznego, a cały segment. Tym samym na biurko prezydenta trafiła ustawa oparta na znacznie szerszym, kompleksowym podejściu, którego brak był jednym z kluczowych mankamentów wcześniejszego procesu legislacyjnego.
Poniżej prezentujemy listę izb, które poparły nowelizację ustawy na etapie rządowym.
