Kradzież tożsamości – jak dochodzi do wyłudzeń i jak się przed nimi bronić?

Na czym polega i czym grozi kradzież tożsamości?

Kradzież tożsamości polega na bezprawnym wykorzystaniu Twoich danych osobowych. Na ich podstawie oszust podszywa się pod Ciebie, by osiągnąć korzyści finansowe lub prawne. Najczęstsze konsekwencje są niestety dotkliwe – skutkiem kradzieży tożsamości mogą być:
•    zaciągnięcie kredytu lub pożyczki na Twoje dane,
•    zakupy ratalne bez Twojej wiedzy,
•    podpisywanie umów telekomunikacyjnych,
•    włamania na konta bankowe,
•    włamania na konta w portalach społecznościowych i próby wyłudzeń pieniędzy w Twoim imieniu.

Ofiara często dowiaduje się o wszystkim po dłuższym czasie, np. gdy zaczyna otrzymywać monity z banku lub firm windykacyjnych, wezwania do zapłaty albo wezwania do sądu.

Na skutek kradzieży tożsamości możesz się też znaleźć w rejestrach dłużników i mieć problemy z uzyskaniem kredytu lub innego finansowania. Czynności dokonane na Twoje dane grożą odpowiedzialnością finansową, cywilną, a nawet karną. Dlatego kradzież tożsamości to tak duże zagrożenie.

Najpopularniejsze metody wyłudzania danych

W dobie zaawansowanej cyfryzacji oszuści często nie muszą się nawet przesadnie starać, by przejąć czyjeś dane osobowe. Metod na ich wyłudzenie jest sporo, a nie mając świadomości o używanych przez przestępców mechanizmach, łatwo się na nie złapać. Jakie metody wyłudzania danych są wykorzystywane najczęściej?

Phishing — fałszywe wiadomości i strony

Otrzymujesz SMS o niedopłacie do paczki, e-mail z informacją o blokadzie konta lub wiadomość od banku wraz z linkiem. Link prowadzi do strony łudząco podobnej do prawdziwej witryny banku, firmy kurierskiej lub innej instytucji. Wpisujesz swoje dane, a oszust otrzymuje je „jak na tacy”. Tak właśnie działa phishing, czyli „łowienie” danych na fałszywe wiadomości i strony. W ten sposób przestępcy mogą przejmować dane osobowe lub dane logowania.

Uwaga: phishing może działać też telefonicznie. Dlatego warto zachować ostrożność, jeżeli dzwoni do Ciebie osoba podająca się za pracownika banku, urzędnika czy funkcjonariusza policji.

Włamania na konta internetowe i ataki hakerskie

Słabe hasła, logowanie w publicznej sieci Wi-Fi lub brak dodatkowych zabezpieczeń to „furtki” przez które oszust może dostać się do Twojej poczty, bankowości czy mediów społecznościowych. Przestępcy mogą też włamywać się do baz danych i łamać zabezpieczenia stron, aby masowo pozyskiwać dane, które później często są sprzedawane w tzw. darknecie.

Fałszywe inwestycje i „szybki zarobek”

Reklama w mediach społecznościowych obiecuje łatwe pieniądze. Po rejestracji ktoś kontaktuje się telefonicznie i prosi o dane, skan dokumentu lub instalację oprogramowania do „pomocy inwestycyjnej”. To coraz częstszy sposób na wyłudzanie danych.

Przechwytywanie dokumentów

Zgubiony dowód osobisty, skradziony portfel, zdjęcie dokumentu wysłane nieznajomej osobie, dokument pozostawiony „w zastaw” w wypożyczalni – to tylko kilka sytuacji ułatwiających przestępcom przejęcie Twoich danych.
Ostrożność i ograniczone zaufanie to najlepszy sposób, by się przed tym bronić. Warto też wiedzieć, jak zastrzec dowód osobisty w razie jego zgubienia lub kradzieży.

Kradzież tożsamości – jak się bronić?

Nie ma stuprocentowego sposobu na uchronienie się przed kradzieżą tożsamości, ale wiele możesz zrobić, by zminimalizować ryzyko. Pamiętaj, aby:

• chronić dane i dokumenty tak jak pieniądze – Twoje dane są bardzo cenną walutą, więc nie udostępniaj ich bez absolutnej pewności, kto je otrzyma;
• zabezpieczyć swoje konta – stosuj silne, unikalne hasła, włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe tam, gdzie to możliwe i regularnie aktualizuj oprogramowanie, aby zapewnić sobie maksymalną ochronę antywirusową;
• zachować zdrowy rozsądek – nie ulegaj wyjątkowym okazjom ani presji szybkich decyzji, szczególnie jeśli wymaga to podania jakichkolwiek danych;
• nie reagować na podejrzane wiadomości i telefony – szczególnie jeśli wymagają podania danych lub wykonania przelewu „weryfikacyjnego”.

Jeśli zauważysz, że nie masz swojego dowodu osobistego, natychmiast reaguj. Zgłoś utratę dokumentu w urzędzie, a dodatkowo koniecznie zastrzeż go w systemie bankowym. Możesz to zrobić:

• za pośrednictwem BIK – jeśli masz konto w BIK, zastrzeżesz dowód jednym kliknięciem;
• w dowolnym banku – nie musisz być jego klientem,
• za pośrednictwem aplikacji mObywatel.

Warto też monitorować, czy nikt nie próbuje zaciągnąć zobowiązań na Twoje dane. Pomagają w tym rozwiązania oferowane przez Biuro Informacji Kredytowej, a w szczególności Alerty BIK z monitorowaniem darkentu, które informują natychmiast o zapytaniach kredytowych złożonych w Twoim imieniu. Dzięki temu możesz szybko wykryć próbę kradzieży tożsamości. Dowiesz się też, jeśli Twój dane pojawią się darknecie, co zwykle oznacza, że zostały wykradzione z jakiejś bazy i mogą być użyte w celach przestępczych.
 
Na zlecenie Biura Informacji Kredytowej.